"Ο λόγος ο εφήμερος βαστά μόνο μια μέρα
το άρωμά του όμως κρατεί και νύχτα και ημέρα"
Στ.Γ.Κ., Νοε. 2010

Χριστούγεννα-2012

 

 

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ-2012 (“X.N.”, 24-12-12)

  • Την ώρα που η οικονομική κρίση –σαν θανατηφόρα επιδημία-  επεκτείνεται σε όλο τον κόσμο και πλήττει κυρίως τους πιο αδύναμους των κοινωνιών μας, την ώρα που κανείς πια δεν μπορεί να προβλέψει τη διάρκειά της, τα Χριστούγεννα παραμένουν η μόνη ελπίδα μας…

ΘΥΜΑΜΑΙ στο παρελθόν γιορτάζαμε τα Χριστούγεννα πιο απλά, πιο  ταπεινά, με περισσότερη κατάνυξη. Δεν υπήρχε πολύ χρήμα. Όμως, υπήρχε αλληλοκατανόηση, αλληλεγγύη και ανθρώπινη  ζεστασιά…  Όλα ήταν φτωχικά, μα οι μυρωδιές από τις γειτονιές ήταν μεθυστικές απ΄ τα καλούδια που ετοίμαζαν οι γυναίκες, οι μανάδες μας…

ΗΤΑΝ τότε, στις αρχές του ’70, που ξεμύτισε η έννοια της λέξης «κατανάλωση» που γενικεύτηκε και καθιερώθηκε ως modus vivendi. Άρχισαν τα δάνεια, οι πιστωτικές κάρτες, η κόκα-κόλα, τα αυτοκίνητα, τα «επώνυμα» ρούχα, τα σουπερμάρκετ, τα ουίσκι, τα «δάνεια» ταξίδια στην αλλοδαπή, τα μεγάλα και φανταχτερά χριστουγεννιάτικα δέντρα (1)…, όλα της αγοράς και του εμπορίου.

Η ΕΚΚΟΣΜΙΚΕΥΣΗ της δεύτερης μεγαλύτερης γιορτής της Ορθοδοξίας, με δυτικόφερτες (2) «καινοτομίες», επηρέασε  τον ψυχισμό του Νεοέλληνα. Που, κυρίως, μετά τη μεταπολίτευση (1974) μπήκε σε μια δίνη «χρεωστικών απολαύσεων» και απαξίωσης των παλιών καλών παραδόσεών του. Άλλαξε άρδην η σκέψη, ο τρόπος ζωής, γενικότερα η βιοθεωρία μας… Πρυτάνευσε πρώτα το κέρδος κι η καλοπέραση, έπειτα οτιδήποτε άλλο. Εδώ, με την κρίση, κοντεύουμε να καταστήσουμε ακόμη και τις Κυριακές «του Θεού» απλές καθημερινές ρουτινιάρικες εμπορικές μέρες. Στο όνομα της… αγοράς!

ΦΙΛΑΥΤΙΑ, παράνομος πλουτισμός, «δούναι (ψήφον) και λαβείν (εξυπηρέτησιν)», αριβισμός, πολιτική με ολίγον «εκσυγχρονισμό» κ.ά., μετάλλαξαν αρκετές μεταπολιτευτικές γενιές. Μέχρι που φτάσαμε «ανεπαισθήτως» στη χρεοκοπία… Στον ορυμαγδό δε του πανηγυριού της εισόδου μας στην Ε.Ε.(1981) και των έκτοτε ευρωπαϊκών δανείων για  διαρθρωτικές αλλαγές, συμπαρασύρθηκαν και τα Χριστούγεννα. Που, από γιορτή της μαγείας της Άγιας Νύχτας και της αναγέννησης του φωτός, της έκστασης της παιδικής φαντασίας και της ολιγάρκειας των μεγάλων σε υλικά αγαθά, της προσδοκίας για ένα καλύτερο αύριο και της προσπάθειας επικράτησης της ευδοκίας «εν ανθρώποις», η μέρα κατάντησε μια καταναλωτική γιορτή της υπεραφθονίας και της αγοράς ή προσφοράς του περιττού.

ΕΤΣΙ, με το χρόνο, το υπερκόσμιο γεγονός της Ενανθρώπισης του Χριστού, μεταβλήθηκε σε εγκόσμια Κραιπάλη με ρεβεγιόν και παιγνιοξενύχτια… Ποιος από μας μπαίνει στον κόπο να ξενυχτίσει τη Νύχτα της Γέννησης στην εκκλησία και να απολαύσει τις τόσο υπέροχες ψαλμωδίες και τα ανυπέρβλητα κείμενα της Ημέρας;

Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ήλθε να προσθέσει την πινελιά της, με το να κάνει ειδικά την Πρωτοχρονιά μια μη θρησκευτική γιορτή όλου του πλανήτη. Όχι ότι είναι κακό αυτό. Αλλά, ο αποπροσανατολισμός των χριστιανικών λαών από το πραγματικό νόημα των εορτών και η προσκόλλησή τους στη φαντασμαγορία, το κιτς, την εμπορευματοποίηση και τις υλικές απολαύσεις, τους απομάκρυναν από την ουσία της γιορτής. Που δεν είναι ο εαυτός, αλλά οι άλλοι.

ΜΕ ΤΗΝ προσκόλληση στα υλικά αγαθά χάσαμε το νόημα της ζωής. Τόσο ως άτομα και ομάδες, όσο κι ως έθνος. Κι αυτό είναι το δράμα του Νεοέλληνα… Όσο για το «επί γης ειρήνη», μια ματιά γύρω μας δείχνει το πόσο δύσκολη είναι η πραγμάτωση μιας τέτοιας ευ-αγγελίας, όταν υπάρχει για παράδειγμα, μια Παλαιστίνη.

ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΑ, τώρα με την παγκόσμια κρίση, βλέπουμε τις διαφορές ανάμεσα σε πλουσίους και φτωχούς να οξύνονται. Η δε υπεραφθονία γύρω μας σε αντίθεση με την οικονομική ανημποριά πολλών να ανταποκριθούν στα στοιχειώδη των ημερών, οδηγούν αρκετούς στη λεγόμενη μελαγχολία των εορτών…

ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ πρωτίστως είναι ημέρα περίσκεψης και ευχαριστίας γι αυτά που έχουμε: γι αυτά που διασώζουμε ως άνθρωποι μέσα μας. Όχι γι αυτά που δεν έχουμε ως υλικά αγαθά. Αν το καλοσκεφθούμε, η κρίση δεν είναι τίποτε άλλο παρά η «εκδίκηση της υπεραφθονίας» (κατά Πωλ Κρούγκμαν). Μια παράλογη στάση ζωής που ακολουθήσαμε τα τελευταία 40 χρόνια και της οποίας τα επίχειρα πληρώνουμε τώρα.

ΠΡΩΤΟ μέλημά μας, λοιπόν, είναι η απομείωση των καταναλωτικών μας συνηθειών, η επαναφορά της ολιγάρκειας, αλλά και του πραγματικού ενδιαφέροντός μας για τον «άλλο», μέσω της αλληλεγγύης μας.

ΠΩΣ; Αντί για ακριβά δώρα, υιοθετούμε μικρά και χρήσιμα δωράκια, οικολογικά, φτιαγμένα (γιατί όχι;) από τα χέρια μας. Ή, υιοθετούμε άυλα δώρα, όπως εισιτήρια παραστάσεων, παρέχουμε βοήθεια σε ανέργους, σε οικονομικά αδύνατες οικογένειες ή ομάδες, επισκεπτόμαστε αναξιοπαθούντες κ.α. Ή, αν επιμένουμε σε υλική βοήθεια, ας προσφέρουμε λίγη χαρά σε συνανθρώπους μας εντασσόμενοι σε θεσμούς βοήθειας (ενισχύοντας ΜΚΟ).

ΟΤΙΔΗΠΟΤΕ κι αν σημαίνουν για τον καθένα μας οι χρονιάρες μέρες, ελπίζουμε ότι θα του φέρουν και λίγη χαρά, ένα κάποιο χαμόγελο, καλύτερες στιγμές στη ζωή του, ευχάριστες ειδήσεις, περισσότερο φως, αγάπη και κατανόηση από τους άλλους (3), πιθανόν δουλειά, πολλή δύναμη και κουράγιο…

 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

-(1) Σύμφωνα με τον καθηγητή της λαογραφίας Δ. Λουκάτο, το έθιμο του χριστουγεννιάτικου δένδρου εμφανίστηκε για πρώτη φόρα στις αριστοκρατικές οικογένειες του Ναυπλίου το 1833 στο Ναύπλιο, επί  εποχής Όθωνος.  Έναν αιώνα μετά, στη γερμανική κατοχή, το έθιμο του δένδρου επεκτάθηκε και στα ευρύτερα λαϊκά στρώματα. Μετά δε την απελευθέρωση και μάλιστα μετά το 1950, το χριστουγεννιάτικο δένδρο διαδόθηκε παντού περισσότερο  από τους Άγγλους και  τους Αμερικανός που παρέμειναν στην Ελλάδα.

-(2) «(…)Ουδέν δε άπορον αν εν τη Δύσει ιδίως ανεπτύχθη η εορτή αύτη, διότι εκ της Δύσεως έχει αν όχι την αρχήν, τουλάχιστον την τάξιν και την σύστασιν.

Γνωστόν ότι πρώτος ο θείος Χρυσόστομος, «ελθόντων τινών από της Δύσεως και απαγγειλάντων», εκανόνισε την εορτήν ταύτην εν τη Ανατολική Εκκλησία, ότε, κατ’ αυτόν τον μήνα Δεκέμβριον τη ιε’, εχειροτονήθη πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, περί τα τέλη του δ’ αιώνος.


Διότι, φαίνεται, έως τότε επεκράτει σύγχυσις, και εωρτάζετο μεν κατά τόπους η Χριστού Γέννησις, αλλ’ ετέλουν την εορτήν άλλοι άλλοτε και δεν συνεφώνουν περί της ημέρας. Η Δυτική Εκκλησία είχεν ορίσει απ’ αρχής την κε’ του Δεκεμβρίου και την ημέραν ταύτην έταξεν εν τη Ανατολή ο ιερός Χρυσόστομος (…)».[Γιώργος Βαλέτας, Τρία άγνωστα θρησκευτικά άρθρα του Παπαδιαμάντη: "Χριστούγεννα" - "Πρωτοχρονιά" - "Φώτα", Από το περιοδικό «Νέα Εστία», 1941]

-(3)«… Ας κοιτάξει καθένας από εμάς δίπλα και γύρω του, ας στρέψει το βλέμμα του στα παιδιά που κάνουν μεροκάματο, στους ανέργους, στους γέροντες που δεν τα βγάζουν πέρα, στους μετανάστες που προσπαθούν να ενταχθούν σε μια νέα πατρίδα. Καμία κοινωνία δεν μπορεί να ευημερήσει πραγματικά όταν υπάρχουν διαχωριστικές γραμμές και εκρηκτικές αντιθέσεις. Καμία κοινωνία δεν μπορεί να προοδεύσει, εάν δεν υπάρχουν υπερατομικές αξίες και ιδανικά, εάν οι προσδοκίες για το προσωπικό μέλλον δεν ταυτίζονται με τα όνειρα για το αύριο ολόκληρου του κόσμου…» (Από παλαιότερο πρωτοχρονιάτικο μήνυμα του ΠτΔ, κ. Κ. Παπούλια).

————————————————————————


Σχολιάστε