"Ο λόγος ο εφήμερος βαστά μόνο μια μέρα
το άρωμά του όμως κρατεί και νύχτα και ημέρα"
Στ.Γ.Κ., Νοε. 2010

«Καφές σκέτος ή espresso..;»

«Καφές σκέτος ή espresso..;»

[Δημοσιεύθηκε "Χ.Ν., στις: 10-12-2012, ΣΤΑΥΡΟΣ ΚΑΛΑΪΤΖΟΓΛΟΥ, stcloris@yahoo.gr]

 

 

  • «- Καλημέρα!»
    «- …μέρα…, αλλά καλή, από πού ως πού;… Ξέρεις κάτι που δεν ξέρω;»

ΜΙΚΡΟΔΙΑΛΟΓΟΣ που δηλώνει τον αναπάντεχο θυμό του άλλου, ακόμη και στο ότι μια καλημέρα του Θεού μπορεί να γίνει σημείο τριβής και παρεξήγησης! Όλοι και όλα μάς φταίνε… Αναρωτιόμαστε, άραγε, πόσο μας αλλοίωσε η κρίση, ώστε να αμφισβητούμε κάθε καλοπροαίρετη ανθρώπινη επικοινωνία αντιμετωπίζοντάς την καχύποπτα, έτσι, επειδή εμείς ξυπνήσαμε κακόκεφοι;
ΚΛΕΙΝΟΥΝ μαγαζιά. Όμως ανοίγουν καφενεία, καφετέριες ή ταχυφαγεία! Ειδικά στα κέντρα των πόλεων, όπου η βουή της ζωής και η επικαιρότητα ανανεώνονται διαρκώς…  Τα τελευταία χρόνια το ένα μετά το άλλο τα παλιά παραδοσιακά καφενεία των Χανιών ελαττώνονται. Στη θέση τους δημιουργούνται άλλοι «μοντέρνοι» χώροι, με άλλο ήθος και διάκοσμο, άλλο περιεχόμενο και ύφος. Σ’ αυτούς τους χώρους συχνάζουν άλλες ηλικίες, με άλλα ενδιαφέροντα.
ΠΙΟ ΠΑΛΙΑ, τα καφενεία (1) ήταν  κυρίως πολιτικοκοινωνικά στέκια, ως κέντρα πληροφόρησης και επικοινωνίας. Σ’ έναν χώρο όχι ιδιαίτερα καθαρό, διέθεταν τον «πολλά βαρύ» καφέ, αναψυκτικά, ποτά, το «υποβρύχιο», την τσικουδιά, το τάβλι, την πρέφα ή την κοντσίνα. Μπορούσε κανείς να καπνίζει αρειμανίως και να εκτονώνεται… ψυχοθεραπευτικά, με την κουβέντα με τους άλλους. Από πολιτικής πλευράς ήταν μικρές Βουλές, αλλά και «διαχωριστικοί» τόποι. Ποιος δεν θυμάται τα «πράσινα» και τα «γαλάζια» καφενεία που ταλάνισαν την πολιτική ζωή μας στη δεκαετία του 1980;
ΕΚΕΙ, μεταξύ σαρδέλας, ούζου και βρισιάς, «λύνονταν» όλα τα προβλήματα του κόσμου, της χώρας, του σπιτιού! Τότε η ζωή κυλούσε πιο ήρεμα, δεν είχαμε αυτοκτονίες, ούτε ανεργία όπως σήμερα. Οι μισθοί και οι συντάξεις δεν περικόπτονταν, αν και το χρήμα που κυκλοφορούσε ήταν λίγο. Υπήρχε ομαλή εναλλαγή στην κυβέρνηση,  η ελπίδα ήταν ελπίδα. Λέγαμε, «αύριο, όλα θα πάνε καλύτερα»…
ΣΕ ΕΝΑ πολύ ωραίο κείμενό της, η κα Ευτυχία Δεσποτάκη-Πευκιανάκη (2) «ιστορεί» με θαυμαστή λεπτομέρεια και αγάπη στη νοσταλγία, το παλιό επαρχιακό ελληνικό καφενείο- και όχι μόνο. Το να εισέρχεται σ’ αυτά ένας νέος εκείνης της εποχής, σήμαινε ότι είχε ενηλικιωθεί, είχε ωριμάσει πολιτικά, είχε αντρωθεί. Μπορούσε να συνομιλήσει με τους άλλους θαμώνες επί ίσοις όροις! Οι γενιές συμβίωναν αρμονικά, συνδιαλέγονταν… Μεταξύ, λοιπόν, πολλών άλλων ενδιαφερόντων, η κα Ευτυχία γράφει: «…Το (παραδοσιακό) καφενείο περνά μηνύματα με το διάκοσμό του. Στους τοίχους του θα δεις κρεμασμένους χάρτες του Ατλαντα: της Ελλάδας, της Ευρώπης, Παγκόσμιους. Σε εποχές που δεν υπάρχει τηλεόραση, ούτε παγκοσμιοποίηση, υπάρχει η αγωνία να γνωρίσεις πού ζει ή που ταξιδεύει ο άλλος φίλος ή εχθρός. Οπωσδήποτε υπάρχει κρεμάστρα ξύλινη για τα σακάκια ή τα παλτά των θαμώνων. Υπάρχει, από το ’50 και μετά, ραδιόφωνο μεγάλο, συνήθως ξύλινο στον τοίχο προσαρμοσμένο σε ειδική εταζέρα, άλλωστε αρκετοί έρχονται στο καφενείο να ακούσουν τα νέα από το ραδιόφωνο, όταν δεν υπάρχει σε όλα τα σπίτια ακόμη. Υπάρχει κάποτε και ρολόι κρεμασμένο στον τοίχο (…) Στο παλιό καφενείο η συνύπαρξη των γενεών και δίδασκε και ψυχαγωγούσε ποικιλότροπα…, επιτρεπόταν μέχρι το ακραίο πείραγμα, συνήθως ανταποδοτικό…».
ΣΗΜΕΡΑ, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Στις σύγχρονες καφετέριες συγκεντρώνεται ο ανθός της κοινωνίας, η νεολαία. Σπάνια θα δεις εκεί ηλικιωμένους. Θες το κλίμα, θες η δυνατή και «μοντέρνα» μουσική, θες η νοοτροπία, θες τα προσφερόμενα είδη…, πολλά είναι που έχουν διαχωρίσει τις γενιές. Εδώ, θα δεις φοιτητές, εργαζόμενους part time, αργόσχολους, άνεργους, αγόρια και κορίτσια κάθε κοινωνικής τάξης. Δεν πρόκειται για τεμπέληδες. Πολλοί από αυτούς τους νέους κάθε πρωί κάνουν ουρές στα γραφεία του ΟΑΕΔ για να βρουν δουλειά. Είναι αυτοί που στέλνουν κατά δεκάδες τα βιογραφικά τους, για μια θέση, για οπουδήποτε κι οτιδήποτε. Εντάξει…, τα βράδια θα δεις και πολλές ετερόκλητες παρέες, μπροστά στη γιγαντοοθόνη, για κανένα ματς ποδοσφαίρου.
ΜΕ ΤΑ λιγοστά ευρώ απ’ τη δουλειά ή το φτωχό χαρτζιλίκι των γονιών, πολλοί νέοι καπνίζουν στριφτό τσιγάρο, πίνουν κάποιο ποτό, cappuccino ή freddo, espresso ή nescafé frappé. Αλλοι έχουν ανοιχτό το κινητό και μιλούν, μερικοί είναι σιωπηλοί, κάποιοι με την εφημερίδα ανοιχτή στις Μικρές Αγγελίες… Προβληματισμένοι οι περισσότεροι, άνετοι και  αισιόδοξοι οι λίγοι.
ΕΔΩ που τα λέμε, τα πάντα γύρω μας καταρρέουν. Το παλιό κακό γίνεται χειρότερο, και το σημερινό χειρότερο γίνεται χείριστο: τα ελλείμματα διευρύνονται, η ύφεση δεν ανακόπτεται, οι «λίστες» των φυγόδικων πολιτικών γίνονται επτασφράγιστα μυστικά, η ανεργία έσπασε το φράγμα του 26%, οι φόροι πλήττουν συνεχώς τα πιο αδύναμα στρώματα, οι περικοπές το ίδιο και φως πουθενά.
ΟΛΟΙ μας σήμερα, σαν άλλοι μπεκετικοί Γκοντό, περιμένουμε! Νέοι και γέροι βρισκόμαστε  στον πάτο της ίδιας περιδίνησης. Η ανεργία και η φτώχεια δεν είναι προνόμιο μόνο των «μη προνομιούχων». Σήμερα όλοι έχουμε φτωχύνει. Στην «αίθουσα αναμονής» μιας προσδοκίας, στριμωχνόμαστε ολοένα και περισσότεροι. Αναμένουμε τι; Ενας Θεός το ξέρει.
Η ΚΡΙΣΗ, δυστυχώς, έφερε, εκτός από τα καφενεία και τις καφετέριες, και την ομαδοποίηση των συμπεριφορών μας σε γενιές και στέκια! Η κάθε γενιά προσπαθεί να αυτοκαθαρθεί από τις συλλογικές ευθύνες και ενοχές που της φορτώνουν για την κατάσταση. Για τους νέους φταίνε οι γέροι (οι παλιοί ψηφοφόροι) που «μας έφεραν σ’ αυτά τα χάλια». Για τους γέρους φταίνε «και οι νέοι» που ανέχονταν ό,τι συνέβαινε γύρω τους, στο σπίτι τους, αφού έβλεπαν, ψήφιζαν, ανεχόντουσαν την αναξιοκρατία, το ρουσφέτι, «τη βελτίωση» της θέσης τους.
ΣΤΗΝ έννοια «γενιά» όλοι είμαστε συνένοχοι. Γνώστες και αδαείς. Καπάτσοι και αγνοί, έντιμοι και καιροσκόποι. Δεξιοί και αριστεροί. Η συν-ενοχή και η συν-ευθύνη αποτελούσαν και αποτελούν παλιά πρακτική των πολιτικών, που δυστυχώς «περνάει» και τώρα στην κοινωνία: Όλοι φταίμε, για να μην την πληρώνει… κανείς! Αρνούμαστε να αναλάβει ο καθένας την ευθύνη που του αναλογεί. Στα καφενεία και τις καφετέριες, πάντα φταίνε οι άλλοι. Όχι οι θαμώνες τους!
ΣΗΜΕΡΑ, κανείς βουλευτής δεν περνάει από καφενείο ή καφετέρια, για να εξηγήσει τις… θέσεις του κόμματός του, ή  να ζητήσει την ψήφο μας! O καφές (ή άλλο ποτό) που θα δεχθεί, ζεστός ή κρύος, σκέτος ή espresso, σίγουρα θα του μείνει αλησμόνητος!

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
-(1) Υπήρχαν στο παρελθόν, εκτός απ’ τα «κλασικά» καφενεία, τα καφέ-μπαρ, τα καφωδεία (café chantant), τα café-aman, τα καφεζαχαροπλαστεία, τα καφεζυθεστιατόρια, τα καφέ-θέατρα, αλλά και… οι καφετζούδες κ.λπ.
-(2) Γ.Α. Πευκιανάκης, «Του Κόσμου (Κρήτη, Ρουκάκα-Χρυσοπηγή Σητείας, Κίσσαμος)», σελ. 216-221, έκδ. «Φυσιολατρικός και εξωραϊστικός Σύλλογος «Ο Μπέμπονας», 2012.


Σχολιάστε