"Ο λόγος ο εφήμερος βαστά μόνο μια μέρα
το άρωμά του όμως κρατεί και νύχτα και ημέρα"
Στ.Γ.Κ., Νοε. 2010

Παναγία, η Μεσιτεύουσα

ΠΑΝΑΓΙΑ, Η ΜΕΣΙΤΕΥΟΥΣΑ… (“X.N.”, St.G.K., 13-8-12)

Ο ΦΕΤΙΝΟΣ Αύγουστος είναι ο τρίτος «μνημονιακός»! Και παρά τους ασυνήθιστους καύσωνες και την εκμηδένιση των οικονομικών μας, παραμένει απ΄ τους πιο αγαπητούς μήνες του χρόνου. Συνδυάζει διακοπές (έστω και ολιγοήμερες), προσκύνημα στην Παναγιά, ταξίδια σε πατρογονικά ή άλλα μέρη, εφήμερους έρωτες, απρόοπτα… Και πολλές πολλές ειδήσεις!

ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ της Μεγαλόχαρης θα ζητήσουμε από τη «Μεσιτεύουσα υπέρ πάντων» να μας βοηθήσει στο να επιβιώσουμε από τη θεομηνία που λέγεται οικονομική κρίση. Όλοι θα βρούμε λίγο χρόνο να δραπετεύσουμε, να πάμε σε κάποια εκκλησία της για να της εξομολογηθούμε τις αγωνίες, τον πόνο, τις προσδοκίες μας.
ΣΗΜΕΡΑ, δεν υπάρχει ελληνική οικογένεια που να μη πληρώνει πανάκριβα τα λύτρα των εσφαλμένων πολιτικών επιλογών μας, αλλά και του τρόπου ζωής κατά το παρελθόν… Απευθυνόμαστε στη Μάνα της Χριστιανοσύνης -και Όλης της Ανθρωπότητας, αφού η Παναγία λατρεύεται και από αλλόθρησκους… Μέρες, λοιπόν, κρίσιμες αυτές που περνούμε με ένα καυτό και συνάμα παράξενο Αύγουστο. Διατηρούμε κάπου βαθιά στην ψυχή μας ακοίμητη την ελπίδα για «λιγότερο κακές ημέρες» και ευχόμαστε την ημέρα της Παναγίας, τουλάχιστον μερικές προσευχές μας να «πιάσουν τόπο»…
…ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ «εκοιμήθη» η Μητέρα του Χριστού. Σύμφωνα με τη χριστιανική παράδοση, Άγγελος Κυρίου την επισκέφθηκε και της είπε: «Αυτά λέγει ο Υιός σου: είναι καιρός να παραλάβω τη μητέρα Μου κοντά Μου. Γι΄ αυτό να μη ταραχθείς, αλλά δέξου το μήνυμα με ευφροσύνη, επειδή μεταβαίνεις σε ζωή αθάνατη». Λέγεται δε πως, πριν «φύγει απ΄ αυτόν τον κόσμο», προσευχήθηκε στο όρος των Ελαιών και ετοιμάστηκε ήρεμα για τη «μετάβαση». Επειδή δε κατά την ημέρα εκείνη οι Απόστολοι δεν βρίσκονταν στα Ιεροσόλυμα, μια νεφέλη τους μετέφερε από τα πέρατα του κόσμου κοντά Της… Αυτοί Την τοποθέτησαν σε μνήμα της Γεσθημανής. Μετά δε από τρεις μέρες, ο τάφος Της βρέθηκε αδειανός… Η Μητέρα του Θεού είχε αναληφθεί στους ουρανούς».

ΑΥΤΟ που συμβαίνει το Δεκαπενταύγουστο, δεν είναι μόνον ο εορτασμός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Είναι και τα λαϊκά πανηγύρια τα αφιερωμένα στη Χάρη Της, σε νησιώτικες και στεριανές συνάξεις. Είναι μια ευκαιρία για «συναπαντήματα» των πιστών, συγγενών και φίλων. Με κυρίαρχη την κατάνυξη της ημέρας, αλλά και τη χαρμολύπη του καλοκαιρινού «μικρού Πάσχα», όπου ακούς την ανυπέρβλητη σε έκφραση ελληνική υμνολογία. Οι Παναγίες της Ρωμιοσύνης έχουν τις ιδιαιτερότητές τους, σε κάθε νησί, πόλη ή χωριό. Τα πανηγύρια της ημέρας βρίσκονται μέσα «στην αγκαλιά Της», όπως τα θέλει κι ο ποιητής μας:
«Η Παναγιά το πέλαγο/ κρατούσε στην ποδιά της
Τη Σίκινο την Αμοργό/ και τ’ άλλα τα παιδιά της…»

ΚΙ ΑΥΤΟΙ ακόμη που «δεν τα έχουν καλά» με τη χριστιανική θρησκεία, νιώθουν να τους διαπερνά «το ιδιαίτερο» της μέρας βλέποντας τη βαθιά πίστη των άλλων δίπλα τους. Αντιλαμβάνονται το νόημα του μικρού τάματος στη Χάρη Της, το σωτήριο δέσιμο των απλών ανθρώπων μαζί Της. Έτσι που κι αυτοί, από «μίμηση» ή «για τη διατήρηση της παράδοσης», ανάβουν ένα κεράκι και προσκυνούν το εικόνισμά Της!
Η ΣΧΕΣΗ μας με την Παναγία είναι υπόθεση προσωπική. Το μαρτυρούν τα χιλιάδες ονόματα που δίνονται στους ναούς και τα εκκλησάκια Της. Τι άλλο να δηλώνουν όλα τα ποικιλώνυμα Θεοτοκωνύμια, παρά την «ιδιοποίησή» Της; Κάθε «Παναγία» έχει τη δική της ομορφιά και σημειολογία. Κάθε εικόνα Της αναδίδει μια ιδιόμορφη γοητεία που σχετίζεται με την «ωραιότητα της παρθενίας» και το «υπέρλαμπρον το της αγνείας» Της μυστήριο των υμνωδών της. Όλοι τη θέλουμε δική μας, άνθρωπό μας και «διάμεσο» στον πόνο μας…

***

ΠΟΛΛΕΣ είναι οι λογοτεχνικές ματιές στο πρόσωπο Της. Για κάθε Παναγία και μια προσευχή, ένα ποίημα, μια ικεσία. Ο «φτωχός Άγιος» των Γραμμάτων μας, ο Αλ. Παπαδιαμάντης, υπερέχει κι εδώ. Ίσως επειδή έζησε όλη του τη ζωή μέσα στην ευλάβεια και την κατάνυξη που επιτάσσει η Ορθόδοξη Λατρεία. Οι Παναγίες του Παπαδιαμάντη ξεπερνούν την απλή «αγιογραφία». Εγγίζουν μια θεολογία απόλυτα βιωματική και αποπνέουν έναν εσωτερικό πλούσιο κόσμο. Διηγήματα, άρθρα και ποιήματά του αναφερόμενα στην Παναγία Την «εικονογραφούν» ως έκφραση/αντίδωρο μιας βαθύτατης και σπάνιας πίστης ενός ταπεινού πιστού της Ορθοδοξίας (όπως στο ποίημά του «Στην Παναγία την Κεχριά»):
«Γλυκειά Παρθέν΄, αξίωσέ με
να΄ ρθω και πάλι στο ναό σου,
όπου φυσά γλυκά η αύρα
στα πλατάνια τα θεόρατα
κάτω στο ρέμμα, που η πηγή κελαρύζει
κι επάνω θροΐζει η αύρα μαλακά. (…)
Στα νεαήμερα τ’ αγαπημένα
της δοξασμένης μεταστάσεώς σου
ήθελα νάμαι να ψάλω το “Πεποικιλμένη…”
στο πανηγύρι το σεμνό.
Να βλέπω να θαμάζω τη μορφή σου
με τα ματάκια τα κλειστά,
με τα χεράκια σταυρωμένα,
κι ο Υιός σου να κρατεί την άμωμη ψυχή σου,
ως τρυγόνα στα χεράκια
κι Απόστολοι εκ περάτων
στα σύννεφα επάνω πετώντας,
κι Άγγελοι με σταυρωμένα χέρια
βλέπουν το θάμμα το φριχτό!
Ψηλά απάνω απ’ το δώμα, από δυο παραθυράκια,
με τις κοκούλες δυο καλογεράκια
προβάλλουν και τείνουν από έναν τόμον ανοιχτό!
κι ο ένας γράφει “Θνητή γυναίκα του Θεού μητέρα”
κι ο άλλος “τ’ ουρανού είσαι πλατυτέρα,
ως έμψυχος ναός και θρόνος του Θεού (…)»

… ΓΙΟΡΤΗ αναστοχασμού και ικεσίας είναι ο Δεκαπενταύγουστος. Μετά τη λειτουργία, συνενώνονται οι άνθρωποι γύρω από το τραπέζι στο οποίο η ζωή κι ο θάνατος «ξαναμιλούν»… Μέρα, με τις έννοιες του «κτιστού» και του «άκτιστου» στο λόγο μας, της κρίσης και της ακρισίας στη σκέψη, της φθοράς και της αφθαρσίας σώματος και ψυχής, του τέλους εποχής και του ξεκινήματος μιας νέας, των βασάνων του σήμερα και της ελπίδας του αύριο…

ΕΙΝΑΙ μια «γιορτή» περίσκεψη για τον ανθρώπινο βιωτό και την προσδοκώμενη θεολογική «θέωσή» μας, για την κολασμένη καθημερινότητα και τη αναμενόμενη λύτρωσή μας. Μια γιορτή μεταίχμιο που δηλώνει το πέρασμα από το σκοτεινό κι ανέλπιδο παρόν της κρίσης, προς ένα φωτεινό κι ελπιδοφόρο μέλλον… (Στ.Γ.Κ.)

————————————————————————————————————————

Και λίγη Σουμελά…

http://www.youtube.com/watch?v=G0qd9UyKd3o

 


Σχολιάστε