"Ο λόγος ο εφήμερος βαστά μόνο μια μέρα
το άρωμά του όμως κρατεί και νύχτα και ημέρα"
Στ.Γ.Κ., Νοε. 2010

Δημοσιογραφικά-2012 (“Χ.Ν.”, Στ.Γ.Κ.)

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙKA-2012 (και “Χ.Ν.”, 6-8-12, Στ. Γ. Καλαϊτζόγλου)

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ το επιτυχημένο «2ο θερινό σχολείο» δημοσιογραφίας (θέμα «Δημοσιογραφία και Περιβάλλον») που συν-διοργάνωσε το «Ινστιτούτου Επαρχιακού Τύπου» (ΙΕΤ) με Πανεπιστημιακούς φορείς (1), γράφονται τα παρακάτω σχετικά με το δύσκολο επάγγελμα του δημοσιογράφου στην εποχή μας…

ΛΕΜΕ δύσκολο, διότι, ενώ πριν λίγα χρόνια οι ειδήσεις ήταν δυσεύρετες και κόστιζαν πανάκριβα στις εφημερίδες, σήμερα, λόγω κυρίως του διαδικτύου, οι «ειδήσεις» μάς κατακλύζουν, μας περιβάλλουν κυριολεκτικά σαν τον αέρα που αναπνέουμε! Όμως, το ερώτημα παραμένει για το «ποια είναι, ή ποια θα έπρεπε να είναι, η σωστή δημοσιογραφία»; Μάλιστα σε μια  περίοδο θεμελιωδών οικονομικών και δομικών ανακατατάξεων στην Ευρώπη, τι άραγε θα μπορούσε να κάνει η δημοσιογραφία, ώστε να υπάρχει αντικειμενική ενημέρωση της κοινής γνώμης αλλά και άνοδος του μορφωτικού/πολιτιστικού επιπέδου του λαού;

ΕΠΙΣΤΗΜΗ της ενημέρωσης είναι, λοιπόν, η δημοσιογραφία. Περισσότερο όμως αποτελεί το ενδιάμεσο στοιχείο μεταξύ εξουσίας και λαού. Δεν είναι τυχαίο ότι υπάρχουν σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη Πανεπιστημιακά τμήματα «Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ», με κυρίαρχο στόχο την επικοινωνία και τον πολιτισμό. Η αθρόα, πάλι, συμμετοχή στις Πανελλήνιες εξετάσεις πολλών υποψηφίων που θέτουν στις πρώτες προτιμήσεις τους τις δημοσιογραφικές σχολές, δε δείχνει ότι αρκετοί νέοι έλκονται από το επάγγελμα, έστω και με μια «ρομαντική» αντίληψη γι αυτό;

Η ΟΥΣΙΑ του επαγγέλματος νομίζουμε ότι βρίσκεται σ΄ αυτό που λέει ο Ζιλμπέρ Σεσμπρόν (Γάλλος συγγραφέας, 1913-1979): «Υπάρχουν δυο λογιών δημοσιογράφοι: αυτοί που γράφουν για ό,τι απασχολεί τον κόσμο, και εκείνοι που προσελκύουν το ενδιαφέρον του κόσμου με αυτό που προβληματίζει τους ίδιους -και αυτοί είναι οι μεγάλοι». Συνηθισμένο το πρώτο είδος, σπάνιο το δεύτερο στη χώρα μας.

ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΩΣ γράφειν είναι μια ανθρώπινη (επαγγελματική ή ερασιτεχνική) δραστηριότητα. Συνίσταται στη συλλογή, ταξινόμηση, διασταύρωση, επεξεργασία και σχολιασμό γεγονότων της καθημερινότητας, ή στην έκφραση σκέψεων από και για την εποχή μας. Όλα αυτά δίνονται έτσι, ώστε να προκαλούν την προσοχή του κοινού των ΜΜΕ, του Τύπου ή του Διαδικτύου.

ΠΟΛΛΟΙ δημοσιογράφοι, Έλληνες και ξένοι, ξεκίνησαν την καριέρα τους ως  «πολεμικοί ανταποκριτές»! Μερικοί ως «σκιτσογράφοι», άλλοι ως «ειδικοί απεσταλμένοι» ή «φωτορεπόρτερ». Αρκετοί είναι οι «συντάκτες», λίγοι οι «αρχισυντάκτες» και ελάχιστοι οι συντάκτες του κύριου  άρθρου μιας εφημερίδας (editorial)- που απηχεί συνήθως και τη θέση της. Εξειδικευμένοι δημοσιογράφοι είναι οι «κριτικοί» (βιβλίων, ταινιών ή τηλεοπτικών εκπομπών), οι «αθλητικογράφοι», οι του «φωτορεπoρτάζ» κ.λπ. Στην εποχή μας, με το κλείσιμο πολλών εφημερίδων και περιοδικών, o δημοσιογράφος οφείλει να είναι και πολυπράγμων αναλαμβάνοντας  περισσότερες αρμοδιότητες: η τεχνολογία( 2), η τεχνογνωσία, το μεράκι όπως και η πείρα που έχει ήδη αποκτήσει είναι οι αρωγοί του.

…ΑΦΟΤΟΥ το διαδίκτυο μπήκε για τα καλά στη ζωή μας, με τις ιστοσελίδες και τα social media (μέσα «κοινωνικής δικτύωσης»), όλοι μπορούν να «δημοσιογραφούν»! Η «διαδικτυακή δημοσιογραφία» δεν έχει να ζηλέψει τίποτε από την «έντυπη» που πολλές φορές «κλέβει» άρθρα ή σχόλιά της. Στις προσωπικές ημερολογιακές ιστοσελίδες (blogg’s) ο «συντάκτης» διαμορφώνει το περιεχόμενο και την… εικονογράφηση κατά βούληση. Θέτει ο ίδιος τους κανόνες δεοντολογίας και αυτο-λογοκρισίας «του».

ΑΝΑΛΟΓΑ με τη χώρα και το καθεστώς διακυβέρνησης οι κανόνες δημοσιογραφικής δεοντολογίας ποικίλλουν. Βέβαια, η αρχή της ελευθερίας στην ενημέρωση και στην έκφραση επιβάλλει τη διαρκή και αδιαπραγμάτευτη αντίθεση των δημοσιογράφων σε κάθε μορφή λογοκρισίας. Βασική αρχή της δημοσιογραφίας επίσης είναι η μη αποκάλυψη των πηγών πληροφόρησης, ώστε να λειτουργεί απρόσκοπτα η έννοια της ελεύθερης ενημέρωσης. Όχι όμως και της ασυδοσίας. Κι αν ακόμη ζητούνται τα στοιχεία των πηγών μιας είδησης από την (οποιαδήποτε) κυβέρνηση, η εφημερίδα οφείλει να μην τα δίνει.

ΟΙ ΕΝΤΥΠΕΣ εφημερίδες, κυρίως οι «Κυριακάτικες», «τρέφονται» από πολύ αξιόλογους δημοσιογράφους ή τακτικούς συνεργάτες. Αυτοί, με τη δυνατή πένα τους συγκροτούν ένα «δικό τους» αναγνωστικό/αγοραστικό κοινό. Τα άρθρα τους διαβάζονται συνήθως από μεγαλύτερης ηλικίας άτομα, μη εξοικειωμένα με το διαδίκτυο και τη σύγχρονη τεχνολογία. Οι αναγνώστες αυτοί θέλουν να μένουν με την αίσθηση της μυρουδιάς του χαρτιού, το αργό ξεφύλλισμα των σελίδων, την εμφάνιση και τον… όγκο της εφημερίδας.

ΑΣΚΕΙ ΞΟΥΣΙΑ η δημοσιογραφία σήμερα; Και ναι και όχι! Ως 4η εξουσία επηρεάζει τις καταστάσεις, εφόσον οι δημοσιογράφοι διαθέτουν κύρος! Το διαθέτουν; Όχι όλοι… Απόδειξη, εκείνο το εύγλωττο «Αλήτες, ρουφιάνοι, δημοσιογράφοι», ένα απαξιωτικό σλόγκαν που κυριάρχησε στους τοίχους τα τελευταία χρόνια. Φυσικά, το κύρος ενός ατόμου δεν θα πρέπει να συνδέεται απαραίτητα με την εξουσία που ασκεί, αλλά με το ποιόν του. Και ίσως αυτό το κύρος να έχει εκλείψει λόγω και της πληθώρας των (εν πολλοίς άσχετων) ασχολούμενων με τη δημοσιογραφία (κυρίως στα ΜΜΕ).

ΚΙ ΟΜΩΣ… Μια δημοσιογραφία με κύρος  αποτελεί ένα από τα ύψιστα δημόσια αγαθά της δημοκρατίας. Φυσικά, ο ρόλος και η αποστολή των δημοσιογράφων με κύρος δεν πρέπει να περιορίζεται στην καταγραφή στεγνών ειδήσεων ή ρεπορτάζ και ενός σχολίου… Οφείλουν, οι υπεύθυνοι δημοσιογράφοι, να παρέχουν και τα ανάλογα προς το θέμα επιχειρήματα στις κοινωνίες, ώστε αυτές να είναι σε θέση να αντιπαρατίθενται ισότιμα στις κάθε είδους παρανομίες των ισχυρών -και του κράτους.

Η ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ στην εποχή των Μνημονίων θα έπρεπε να  είναι από τα υγιέστερα και πιο αξιόπιστα συστατικά μιας κοινωνίας. Είναι όμως…; Αν προσαρμόζαμε στα καθ΄ ημάς αυτό που λέει ο Γερμανός ποιητής και λογοτέχνης Heinrich von Kleist (1777-1811) για τη γαλλική δημοσιογραφία, θα λέγαμε πως «η ελληνική δημοσιογραφία (των μνημονίων) είναι η τέχνη του να  «περνάς» στο λαό κάθε τι που η κυβέρνηση κρίνει ότι πρέπει να δεχτεί αυτός».  Θέμα που σηκώνει συζήτηση, γιατί περίπου αυτό βιώνουμε…

ΟΥΤΩΣ ή άλλως, η δημοσιογραφία είναι μια ευχάριστη αλλά κι επώδυνη, γοητευτική αλλά κι επικίνδυνη δουλειά. Όταν είναι ειλικρινής και ασκείται με ιδιαίτερο «ύφος» και «περιεχόμενο», δεν έχει να φοβηθεί καμιά κρίση, καμιά εξουσία. Τότε αποτελεί ένα διαρκές οξυγόνο για τη δημοκρατία. Που όμως λιγοστεύει ολοένα και περισσότερο στις μέρες μας…

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

-(1) Tο «Ινστιτούτο Επαρχιακού Τύπου» (ΙΕΤ) και το «Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ» του ΑΠΘ, σε συνεργασία με το  Ινστιτούτο Εφηρμοσμένης Επικοινωνίας του Τμήματος «Επικοινωνίας και ΜΜΕ» του Παν. Αθηνών και το Εργαστήριο Δημοσιογραφίας του Τμήματος «Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού» του Παντείου Πανεπιστημίου, υπήρξαν οι συν-διοργανωτές του 2ου Θερινού Σχολείου με θέμα «Δημοσιογραφία και Περιβάλλον» (Ίδρυμα «Αγία Σοφία», Χανιά- 28/7 μέχρι και 3/8 2012.

-(2) «Το νέο tablet ΡC της Αpple θα περάσει στην ιστορία των νέων μέσων ως ορόσημο των ψηφιακών ΜΜΕ. Με πλαίσιο αλουμινίου, μέγεθος μιας κόλλας Α4 και οθόνη αφής, η αναμενόμενη «ταμπλέτα» θα είναι ένα είδος μεγάλου iΡhone. Θα χρησιμεύει για να σερφάρει κανείς στο Διαδίκτυο, να διαβάζει βιβλία και εφημερίδες, να παίζει παιχνίδια και, μεταξύ άλλων, να ακούει μουσική διαβάζοντας παράλληλα τους στίχους των τραγουδιών». (Οι ειδήσεις, 2012)

 

 

 

 


Σχολιάστε