"Ο λόγος ο εφήμερος βαστά μόνο μια μέρα
το άρωμά του όμως κρατεί και νύχτα και ημέρα"
Στ.Γ.Κ., Νοε. 2010

Μεσόγειο τη λεν…

“Μεσόγειο τη λεν…” (απόσπασμα από “Χ.Ν.”, 16-7-12, apo St. G. Kalaitzoglou)

ΠΡΩΤΑΚΟΥΣΑ το τραγούδι της Μεσογείου («En Mediterrannée»= «Μες στη Μεσόγειο») στα μέσα του 1971 στη διάρκεια ενός νεανικού καλοκαιρινού ταξιδιού στη Γαλλία. Φωνή, μουσική και στίχος με συγκλόνισαν. Το τραγουδούσε με την αισθαντική και γλυκιά μποέμικη φωνή του ο διάσημος τότε τραγουδιστής και τροβαδούρος της Γαλλίας, ο Georges Moustaki (1).

… ΤΙ ΟΜΩΣ είναι ουσιαστικά η Μεσόγειος για την παγκόσμια ιστορία; Παραμένει ένα σταυροδρόμι εμπορίου, ένα αμάλγαμα πολιτισμών και τρόπων ζωής, ένας κόσμος σε διαρκή εξέλιξη, ένα σύστημα σε συνεχή πόλεμο με τον εαυτό του. Τα πάντα εδώ μπερδεύονται γλυκά, ανασυντίθενται. Πάρτε τη «μεσογειακή κουζίνα»: είναι αναντικατάστατη, υγιεινή, αξιομίμητη. Αποτελεί ένα αέναο ανακάτεμα υπέροχων απολαυστικών γεύσεων.

Η ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ είναι ένα γεωπολιτικό σημείο, το μήλον της έριδος βορινών ή ασιατικών επιδρομέων και αρένα σφοδρών πολεμικών συγκρούσεων για την επικυριαρχία της. Η οικονομία, όπως πάντα, πίσω από κάθε πόλεμο. Γενικότερα θα μπορούσαμε να πούμε πως «η Μεσόγειος είναι μια μορφή ουτοπίας αφού συνδέει στενά μέσα της το πραγματικό με το φαντασιακό…» (2)

ΠΙΟ ΑΠΛΑ, η λέξη «Μεσόγειος» παύει να είναι μια συνηθισμένη γεωγραφική ονομασία. Εκφράζει έναν πολυσύνθετο κόσμο, μυθικό και πραγματικό: ένα κόσμο ιδιόμορφο, ελκυστικής αφηγηματικότητας στα έργα πλήθος διασήμων λογοτεχνών errant (=περιπλανόμενων) (3). Ο Φερνάν Μπροντέλ (4) λέει πως η Μέσόγειος «δεν είναι μια χώρα, αλλά αναρίθμητες χώρες, δεν είναι μια θάλασσα, αλλά διαδοχικές θάλασσες, δεν είναι ένας πολιτισμός, αλλά πολιτισμοί συσσωρευμένοι ο ένας πάνω στον άλλο».

ΑΥΤΟ συμβαίνει στην πραγματικότητα, με κοινό τους στοιχείο τη θάλασσα… Ώσπου κάποτε, όλες αυτές οι χώρες- οι μεσογειακές- να καταφέρουν να αποτελέσουν ένα «Κοινό», αυτόνομο οικονομικά και πολιτισμικά. Μακριά από οικονομικές ή στρατιωτικές δικτατορίες… Και με «μεσογειακές» λαμπρές πρωτεύουσες…

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

-(1) -(1) «Μεσόγειο τη λεν…» : Τραγούδι, στα γαλλικά, του Ζωρζ Μουστακί («En Mediterrannee», 1971). Μεταφράστηκε από το Δημήτρη Χριστοδούλου. Αποδόθηκε δε με πάθος από τη Μελίνα και το Γ. Νταλάρα. Στίχοι και μουσική αποδίδουν περιεκικά την ουσία της- κατά Georges Moustaki- Μεσογείου:

«Μεσόγειο τη λεν και παίζουνε γυμνά/παιδιά με μαύρα μάτια, αγάλματα μικρά

Γέννησε τους Θεούς, τον ίδιο το Χριστό/Το καλοκαίρι εκεί δεν τρέμει τον καιρό.

Μέσα στη λίμνη αυτή…

Το αίμα στους αιώνες σκάλισε εκεί/τα βράχια και τους κάμπους και τη βαθιά σιωπή

Νησιά σαν περιστέρια, αιώνιες φυλακές/το καλοκαίρι εκεί δεν τρέμει τις βροχές

Μες στη Μεσόγειο…

Οι κάμποι κι οι ελιές χάνονται στη φωτιά/τα χέρια μένουν μόνα και άδεια τα κορμιά

Λαοί της συμφοράς και πίκρα του θανάτου/το καλοκαίρι εκεί δεν χάνει τα φτερά του

Μες στη Μεσόγειο…

Κάτω στη λίμνη αυτή γεννήθηκα κι εγώ/Μεσόγειο του φόβου και των πικρών καιρών

Τα όνειρα που παίζαν μες στα βαθιά νερά/γινήκαν δέντρα μόνα στα ξερά νησιά

Μες στη Μεσόγειο…

Τον Παρθενώνα κρύβουν σύννεφα βαριά/Στην Ισπανία χάθη η λέξη λευτεριά

Αλλά η Αθήνα μένει όνειρο πικρό/Το καλοκαίρι εκεί δεν τρέμει τον καιρό

Μες στη Μεσόγειο…»

-(2)Από το έργο «Géopolitique de la Méditerranée, une géographie de la fracture», αφιέρωμα στον Bernard Kayser, (in La Méditerranée). Από τους Dominique Borne – Jacques Scheibling.
-(3) Λάτρεις της Μεσογείου υπήρξαν οι λογοτέχνες Αλμπέρ Καμύ («Ο Ξένος», Αλγέρι), οι «περιπλανώμενοι» Μισέλ Μπιτορ (Θεσσαλονίκη, Ελλάδα) και Ζακ Λακαριέρ («Ελληνικό Καλοκαίρι», Κρήτη), αλλά και η Αγκάθα Κρίστι (Συρία), ο Ίβο Άντριτς (Σμύρνη, Τουρκία), ο Ναγκίμπ Μαχφούζ (Αλεξάνδρεια, Αίγυπτος) και μύριοι άλλοι.
-(4)Fernand Braudel (1902-1985): «Η Mεσόγειος και ο μεσογειακός κόσμος την εποχή του Φιλίππου Β’ της Ισπανίας» (1949, β’ εκδ. 1966, γ’ αναθ. εκδ. 1979)
————————————————
Ecoutez la chanson, en francais et en grec:

La chanson en francais:

En Mediterranee

« Dans ce bassin où jouent
Des enfants aux yeux noirs,
Il y a trois continents
Et des siècles d’histoire,
Des prophètes des dieux,
Le Messie en personne.
Il y a un bel été
Qui ne craint pas l’automne,
En Méditerranée.

Il y a l’odeur du sang
Qui flotte sur ses rives
Et des pays meurtris
Comme autant de plaies vives,
Des îles barbelées,
Des murs qui emprisonnent.
Il y a un bel été
Qui ne craint pas l’automne,
En Méditerranée.

Il y a des oliviers
Qui meurent sous les bombes
Là où est apparue
La première colombe,
Des peuples oubliés
Que la guerre moissonne.
Il y a un bel été
Qui ne craint pas l’automne,
En Méditerranée.

Dans ce bassin, je jouais
Lorsque j’étais enfant.
J’avais les pieds dans l’eau.
Je respirais le vent.
Mes compagnons de jeux
Sont devenus des hommes,
Les frères de ceux-là
Que le monde abandonne,
En Méditerranée.

Le ciel est endeuillé,
Par-dessus l’Acropole
Et liberté ne se dit plus
En espagnol.
On peut toujours rêver,
D’Athènes et Barcelone.
Il reste un bel été
Qui ne craint pas l’automne,
En Méditerranée”


Σχολιάστε