"Ο λόγος ο εφήμερος βαστά μόνο μια μέρα
το άρωμά του όμως κρατεί και νύχτα και ημέρα"
Στ.Γ.Κ., Νοε. 2010

Ποίηση και κρίση-2012

Ποίηση και κρίση-2012 (απόσπασμα από “Χ.Ν.”, 19-3-12, του Στ.Γ.Κ.)

Η ΠΟΙΗΣΗ δεν μπορεί να διορθώσει τα σφάλματα της πολιτικής, ούτε βέβαια της ζωής. Δεν προλαβαίνει τις κρίσεις που μας πλήττουν, ούτε και τις αναλύει. Έρχεται αρωγός και παρηγορητική θεραπαινίδα, όταν υποφέρουμε και δεν ξέρουμε από πού να κρατηθούμε. Είναι φορές που ο ποιητικός λόγος αποτελεί «φάρμακο» πιο αποτελεσματικό από τα ισχυρά ψυχότροπα… Σήμερα, δεν υπάρχει άνθρωπος στη χώρα μας που να μην υποφέρει ψυχοσωματικά εξαιτίας της οικονομικής κρίσης. Ένας στίχος όμως, είναι ικανός να αλλάξει τη διάθεσή μας, όταν διαβαστεί στην ώρα του…

Η ΠΟΙΗΣΗ είναι πολλαπλών αναγνώσεων. Δεν είναι της μιας χρήσης. Σε κάθε ανάγνωσή της ανακαλύπτεις καινούργιες ερμηνείες της ζωής. Η ωριμότητα των χρόνων και η αλλαγή των καταστάσεων κάνουν τον αναγνώστη να εκμαιεύει από τις λέξεις ή τους στίχους περισσότερο πλούτο νοημάτων.

ΚΡΙΣΗ και ποίηση είναι ταυτόσημες. Μια δυνατή ποίηση γεννιέται σε εποχές κρίσεων. Ένας πόλεμος, μια εθνική καταστροφή, οι δικτατορίες, οι ξεριζωμοί κι οι μεταναστεύσεις, η «φυγή», η μοναξιά, ο χωρισμός, η απογοήτευση, ο θάνατος…, όλα αυτά αποτελούν μορφές κρίσεων. Και άρα πηγές έμπνευσης που μετουσιώνονται σε στίχους ή πεζό κείμενο. Η ποίηση λειτουργεί όπως το νερό στις ρίζες των φυτών: οι «καρποί» της δεν είναι του παρόντος… Ξεκινώντας από την Αρχαιότητα και πριν, περνώντας από το Βυζάντιο και την Τουρκοκρατία και φτάνοντας στον 20ο αιώνα, η ελληνική ποίηση είναι γεμάτη από στίχους που εμπεριέχουν όλες τις ανθρώπινες κρίσεις. Με εντονότερο φυσικά το ερωτικό στοιχείο και τις κρίσεις σχέσεων…

Η ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ αξία της ποίησης σε περιόδους κοινωνικοοικονομικών ανατροπών είναι ότι, αναθιβάνοντας ο ποιητής παλαιότερες καταστάσεις, μας προειδοποιεί να είμαστε σε εγρήγορση. Για να μη έρθουν τα χειρότερα. Ή, αν έλθουν αυτά, μας υποβοηθά στο πώς να μετουσιώσουμε την καταστροφή σε δημιουργία. Αρκεί να μη μας συνθλίβει η «ιστορική συγκυρία», να μη μας «βάζει κάτω» η κατάσταση. Αρκεί «να κρατάμε καλά το λογικό μας», να μην αφηνόμαστε να μας παρασύρει το «τσουνάμι» της κατάρρευσης. Και κυρίως, αρκεί να μπορούμε να ελέγχουμε το επόμενο βήμα εξόδου μας από τη συμφορά…

Η ΠΟΙΗΣΗ «μπορεί να μας αλλάξει σε βάθος και να γίνει ένα πραγματικό εργαλείο της προσωπικής μας ανάπτυξης», όπως υποστηρίζει ο φιλόσοφος Jacques de Coulon (1952-). Ο άνθρωπος «δημιουργείται και αναδημιουργείται με την ποίηση», μας λέει. Ο καθένας μας είναι ένας «εν δυνάμει ποιητής», αφού η λέξη «ποίηση» είναι παράγωγο του ρήματος ποιέω-ώ (=κατασκευάζω, δημιουργώ). Λίγο να έχεις το ρυθμό και τη μουσικότητα των λέξεων μέσα σου, έγινες ποιητής/δημιουργός! Έτσι, η ποίηση είναι μια άριστη μέθοδος αυτοθεραπείας στις πολύ δύσκολες στιγμές της ζωής μας. Εξάλλου, τα αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας (πεζά, θεατρικά και ποιητικά) δεν γράφτηκαν σε καιρούς ειρηνικούς, αλλά σε εποχές σφοδρών πολεμικών συγκρούσεων- θρησκευτικών ή ιδεολογικών-, μεγάλων θλίψεων και (γιατί όχι;) οικονομικών κρίσεων…
***
ΜΙΑ ποιήτρια της γενιάς μας, η Κατερίνα Γώγου (1940– 1993) που «έφυγε» νωρίς, υπήρξε- όσο ζούσε- μια ύπαρξη αντισυμβατική, γι αυτό και περιθωριοποιημένη. Η ποίησή της είναι φτιαγμένη από πολύ δυνατές λέξεις. Άφησε λίγους στίχους, αλλά «τρανταχτούς». Λένε πως ποίηση ήταν η ίδια η ζωή της, όπως κι αν την έζησε. Κάθε ποιητής είναι κι ένας «εξόριστος» στον αιώνα του… Όμως, βλέπει και «προβλέπει» ενορατικά τα μελλούμενα. Βλέπει και τις προδοσίες των συν-ανθρώπων και συν-αγωνιστών του… Λίγο πριν πεθάνει η Κατερίνα, εκεί στις αρχές του 1990, έγραφε-με αναγωγή στα τωρινά:
«Κουρελιασμένοι απ΄ τ΄ αγριεμένα κύματα
πεταμένα υπολείμματα για πάντα από δω και μπρος
στο σκοτεινό θάλαμο της γης
με ισκιωμένο το μυαλό
απ΄ το ξέφρενο κυνηγητό/της ασάλευτης πορείας των άστρων
οι τελευταίοι
απόθεσαν το κουρασμένο κεφάλι τους
θυσία
στην τελετουργία των ανεμοστρόβιλων καιρών.
Κι άνθρωποι δεν υπήρχανε.
Κι ένα άσπρο χιόνι σιωπής
σκέπασε οριστικά τις βυθισμένες πόλεις…» (Στ.Γ.Κ.)

http://player.vimeo.com/video/27920977?title=0&%3bbyline=0&%3bportrait=0href


Σχολιάστε