"Ο λόγος ο εφήμερος βαστά μόνο μια μέρα
το άρωμά του όμως κρατεί και νύχτα και ημέρα"
Στ.Γ.Κ., Νοε. 2010

Επαιτεία ή παρασιτισμός;

Επαιτούν, απατούν, ή απαιτούν; Απόσπασμα, “Χ.Ν.”, 9-1-12)

” (…) ΣΤΗ χώρα μας, τις τελευταίες δεκαετίες, οι ζητιάνοι ήταν μετρημένοι και ημεδαποί. Αργότερα (με την κατάρρευση του Ανατολικού Μπλοκ, 1989), πολλοί αλλοδαποί μη βρίσκοντας δουλειά στον τόπο τους και όντας ανίκανοι να ασκήσουν οτιδήποτε στις χώρες υποδοχής, επέλεξαν την επαιτεία ως… επάγγελμα! Σήμερα οι περισσότεροι ζητιάνοι των δρόμων προέρχονται από ασιατικές ή αφρικανικές χώρες. Είναι βέβαια και ορισμένοι «ντόπιοι» (τσιγγάνοι κ.λπ.) που εκ συστήματος ασκούν το «επάγγελμα». Όπως και τα εξαρτημένα άτομα που απαιτούν φορτικά τον οβολό, εκβιάζοντας ή και απειλώντας…
Η ΟΞΥΝΣΗ του φαινομένου οφείλεται, εκτός από την οικονομική κρίση, στην παντελή έλλειψη μιας κοινωνικής πολιτικής. Η επιβολή του αχαλίνωτου νεοφιλελευθερισμού προκάλεσε και το γκρέμισμα του στοιχειωδέστερου κοινωνικού κράτους. Αλλά και οι χιλιάδες απολύσεις, η ανεργία, η περιθωριοποίηση ευπαθών κοινωνικών ομάδων, οι αφαιμάξεις μισθών και συντάξεων, η δραματική αύξηση των νεόπτωχων (1), όλα αυτά δεν συντελούν, άραγε, στο να οδηγούνται σήμερα στα συσσίτια ή στην επαιτεία, ακόμη και πολλοί άλλοτε αξιοπρεπείς συμπολίτες μας;
ΕΥΝΟΗΤΟ είναι ότι πρέπει να υπάρξει μέριμνα, ώστε να μην υπάρχει παιδί/μαθητής, ή εν γένει άτομο πεινασμένο. Και βέβαια πρέπει τα συσσίτια να παρέχονται σε πραγματικούς φτωχούς. Γι αυτό είναι απαραίτητος ο έλεγχος των επαιτών. Επειδή υπάρχει και η εμπορική επαιτεία (2). Τα καλοκαίρια ειδικά, η επαιτεία με τα μικρά παιδιά που παίζουν ακορντεόν, ή απλά απλώνουν το χέρι με ένα πλαστικό ποτηράκι ή ένα χαρτομάντιλο, είναι συνηθισμένο θέαμα στο λιμάνι των Χανίων… Γλαφυρός επί του θέματος της εμπορίας (νατουραλιστής στην περιγραφή) είναι ο Α. Καρκαβίτσας στο έργο «Ο Ζητιάνος» (1897): με τα «σερνικοβότανα» και τα «αγαπόχορτα», ο Τζιριτόκωστας (ο ζητιάνος) εκμεταλλεύεται αγρίως τις αφελείς και αγράμματες γυναίκες του Θεσσαλικού κάμπου, για να αποσπάσει χρήματα κ.λπ.
ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ μας το μεροκάματο ενός ζητιάνου -με τους μετριότερους υπολογισμούς -κυμαίνεται από 10 μέχρι 15 ευρώ τη μέρα. Μπορεί να φθάσει καμιά φορά ανάλογα με το «πόστο» (σύμφωνα με σχετική έρευνα) και τα 250 ευρώ! Έτσι, η «βιομηχανία» της επαιτείας καλά κρατεί κάτω από τα μάτια της αστυνομίας, πιθανόν και την ανοχή της.
ΤΟ ΗΘΙΚΟ δίλημμα πάντα, για τον «ακάτεχο» ελεήμονα συμπολίτη μας, είναι αν το άτομο που έχει απέναντί του αξίζει πράγματι να βοηθηθεί ή όχι… Διαπιστώνεται από έρευνα πως δίνοντας χρήματα σ΄ ένα μικρό παιδί, χωρίς να το θέλουμε το «εθίζουμε» στο να παραμένει στο δρόμο, μέχρι την ενηλικίωσή του! Κι αν αυτό μάθει στη ζωή του μόνο να ζητιανεύει, όταν γίνει 18 ετών, τί το διαφορετικό θα κάνει; Δεν θα καταφύγει, άραγε τότε, σε κλοπές ή άλλα εγκλήματα, αφού μη έχοντας πάει σχολείο δεν θα έχει άλλες διεξόδους;
ΑΝΑΜΦΙΣΒΗΤΗΤΑ η επαιτεία αποτελεί πράξη μειωτική για το άτομο… Ταυτόχρονα, όμως, είναι και μια δράση αντικοινωνική, διότι επιτρέπει σε κάποιον -δεν εννοούμε αυτούς που πράγματι είναι ανήμποροι- να ζει ανάμεσά μας ως παράσιτο! Όταν δε ένα άτομο δεν εκπληρώνει το ελάχιστον καθήκον του προς τους άλλους (συνεισφορά στα κοινά), τι άλλο μπορεί να είναι από παράσιτο;
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

-(1) «Τα στοιχεία είναι αποκαρδιωτικά, καθώς ο κατάλογος των ανθρώπων που αδυνατούν να ανταποκριθούν στις βασικές ανάγκες διαρκώς αυξάνεται. Η κρίση δεν αφορά μόνο την Αθήνα, καθώς στην υπόλοιπη Ελλάδα στα ημερήσια συσσίτια δήμων και εκκλησιών διανέμονται 250.000 μερίδες φαγητού…» (εφημ. «Έθνος», 5/12/11))
-(2)Το θέμα θίγει κι ο Μπρεχτ («Όπερα της Πεντάρας», 1928) λέγοντας πως εμπόριο μπορούν να γίνουν τα πάντα: ακόμη κι η ελεημοσύνη (όπως γίνεται σήμερα με ορισμένους «εισπρακτικούς τηλεμαραθώνιους» των οποίων τη συνέχεια δεν μαθαίνουμε ποτέ!)


Σχολιάστε