"Ο λόγος ο εφήμερος βαστά μόνο μια μέρα
το άρωμά του όμως κρατεί και νύχτα και ημέρα"
Στ.Γ.Κ., Νοε. 2010

Γυμνος Αύγουστος

 

 

 

 

ΕΝΑΣ ΓΥΜΝΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ… (“Χ.Ν.”, Στ.Γ. Καλαϊτζόγλου, 29-8-11)

  • «Ζούμε την εποχή των άδειων ματιών.

Ταξίδι, με τη φτωχούλα λογική στην πλώρη…»

(Αρετούσα Ιερωνυμάκη) (1)

ΣΕ λίγο τελειώνει κι ο Αύγουστος, ο ωραιότερος μήνας του χρόνου. Με τη θερινή ραστώνη, τις χρυσές διακοπές του, τη γενική χαλαρότητα και το χαμόγελο «μακαριότητας και ευτυχίας» που μέχρι τώρα τουλάχιστον μοίραζε απλόχερα παντού… Σε όσους το μπορούν σήμερα, τον απολαμβάνουν στις γλαυκές αιγαιοπελαγίτικες θάλασσες.

ΑΠΟ τα πιο τραγουδισμένα στοιχεία της ελληνικής φύσης είναι η θάλασσα που είναι στενά συνυφασμένη με την ψυχοσύνθεση του «πλάνητα» Έλληνα. Με ήρεμη ή αναστατωμένη την Ιστορία του. Mικρό εκπληκτικό  «ταξίδι»  στις λέξεις που η “θάλασσα” έχει δώσει στη γλώσσα μας, το αποδεικνύει.

ΝΑΙ! Ο Έλληνας βρίσκεται πιο κοντά στο θαλασσοδαρμένο πολυμήχανο Οδυσσέα, παρά στο στεριανό, ωραίο και δυνατό Αχιλλέα. Η ομηρική ποίηση, το δημοτικό τραγούδι, τα νησιώτικα παραδοσιακά άσματα, οι θαλασσογραφίες λογοτεχνών και καλλιτεχνών…, όλα εξυμνούν την πλανεύτρα ελληνική θάλασσα. Περισσότερο αυτή του Αυγούστου.

ΓΙΑ να πούμε την αλήθεια, ψάξαμε φέτος το καλοκαίρι να ξαναβρούμε τον παλιό «θαλασσινό» Αύγουστο. Έτσι όπως τον εξύμνησε ο τροβαδούρος του Μεγάλου Κάστρου, ο Κωστής Φραγκούλης, στο ποίημά του «Του Χάρου η Μάνα»:

«… Κι Αύγουστο μήνα πόζεψε, στ΄ αμπέλι ξεκουράσου

Να δεις κοράσα που τρυγούν και νιους όπου πατούνε

Στα πατητήργια ολόχαροι και ξεμετρούν το μούστο…» (2)

Μάταιη αναζήτηση. Δεν ξαναγυρίζουν πίσω τέτοιοι Αύγουστοι. Γυμνός ή αόρατος, ο φετινός πέρασε αλαφροπατώντας δίπλα μας… Στη θέση του σφριγηλού προσώπου του, είδαμε άλλα κουρασμένα νεανικά πρόσωπα, με την απόγνωση ζωγραφισμένη στο βλέμμα τους. Ακούσαμε το οργίλο ξέσπασμα στις κουβέντες των ανέργων. Νιώσαμε κι εμείς στο πετσί μας την ανασφάλεια για το αύριο.

ΑΝΤΙ για θαλασσινές σταγόνες στο σώμα τους,  απ΄ τα μέτωπα των νέων μας, έτρεχε χοντρός ο ιδρώτας του μεροκάματου. Στη θέση της ραστώνης του «καλού μήνα», μετρήσαμε τις κενές ώρες ζωής τους… Αλλά και το γέρασμα του χρόνου στις κεφαλές τους. Στην παλιά έννοια του ατόμου-πολίτη-προσωπικότητα είδαμε σταμπαρισμένο μόνο ένα παγωμένο νούμερο: αντί για  «ενεργός πολίτης» μιας σύγχρονης δημοκρατικής κοινωνίας, διαβάσαμε τον τίτλο «ανενεργά μέλη» της: εκμηδενισμένα, περιθωριοποιημένα, ένα τίποτε.

ΜΠΟΡΕΙ εκείνα τα αιώνια τζιτζίκια τ΄ Αυγούστου να τον εξυμνούν ακατάπαυστα και τώρα και πάντοτε. Όμως- με ή χωρίς κρίση- ο φετινός Αύγουστος ήταν μήνας φοβερός. Και το ολόγιομο φεγγάρι του ήταν κι αυτό πιο χλωμό από ποτέ…

ΔΕΝ ήταν ο Αύγουστος ο «μήνας και Θεός» των ποιητών, ο χορταστικός και γελαστός σύντροφος αλλοτινών χρόνων: με το φως του ήλιου σε μύριες ξέπλεκες κορδέλες στα  μαλλιά, με το απέραντο γαλάζιο ουρανού και θάλασσας στα μάτια του… Δεν αντικρίσαμε τον Αύγουστο, τον φορτωμένο με χυμώδεις καρπούς μιας λιόκαλης εποχής. Αντιληφθήκαμε πως οι πολύ άσχημες και σκληρές ειδήσεις που τον συνόδευαν, τον απογύμνωσαν συντομεύοντας το εφήμερο διάβα του… Μήπως όμως, άστατη, γυμνή και εφήμερη δεν είναι κι η ζωή μας;

ΝΑΙ! Είδαμε τον Αύγουστο, ίσα-ίσα την ώρα του φευγιού του… Όπως τον είδε φευγαλέα κι ο ποιητής μια νύχτα  σε κάποιο νυχτερινό, ερωτικό αιγαιοπελαγίτικο ακρογιάλι μένοντας εκστατικός στη θέα του:

«Ο Αύγουστος ελούζονταν μες στην αστροφεγγιά

κι από τα γένια του έσταζαν άστρα και γιασεμιά…» (3), λέει.

ΕΦΕΤΟΣ ο Αύγουστος λούστηκε δύσθυμος στα καυτά νερά των ποσοστών της ανεργίας στη χώρα μας, που αυξάνονται. Και απ΄ τα γένια του «έσταζαν» μόνον απολύσεις, απεργίες, συρρικνώσεις μισθών, ανατροπές με αρίφνητες αγωνίες.

ΣΗΜΕΡΑ, δεν είμαστε απλά ναυαγοί ενός μνημονίου, κληρονόμοι μιας προμελετημένης χρεοκοπίας. Είμαστε καραβοτσακισμένοι στις πέρα για πέρα αφιλόξενες ξέρες της παγκόσμιας οικονομίας: ναυαγοί στ΄ ακρογιάλι μιας νέας επίφοβης εποχής όντας θύματα και θύτες, κατά πως λέει κι η ποιήτρια:

«Εδώ ξεψύχησε το θύμα κι αναπαύτηκεν ο θύτης.

Αλλάζανε συχνά τους ρόλους που ερμήνευαν.

Αιμοσταγής σκηνή Αιγαίου του απογεύματος» (4)

ΛΕΜΕ «επίφοβη εποχή», γιατί κανείς δεν μπορεί να μαντέψει τι ακριβώς εκκολάπτεται μέσα της. Μακάρι να΄ ναι, όπως πολλοί πιστεύουν, μια καινούργια Αναγέννηση, με μια απέραντη και πραγματική δημοκρατία των λαών του κόσμου.

…ΓΙΑ ΠΟΛΛΟΥΣ νέους μας που πήραν των ομματιών τους φεύγοντας στην ξενιτιά «διωγμένοι» απ΄ την πατρίδα, νιώθει ο ποιητής μια ιδιάζουσα Αυγουστιάτικη μελαγχολία. Την εκφράζει λυρικά αναπολώντας τον «γιαγερμό» του γιού του. Για να τον φιλέψει πάλι με όλα τα καλά της γης, όπως πιο παλιά:

«Πάει κι αυτός ο Αύγουστος, υγιέ μου και δεν ήρθες

Και τρώει σένα η ξενιά κι εμέ η ανεζήθεια

Κι απ΄τσ΄ εξοχής κατάκαλα γιαγέρνω φορτωμένος

Αγκαθερά καπλόσυκα και μυρωδάτα απίδια,

Ασπρόσυκα μαυρόσυκα, γλυκόρωγα σταφύλια.

Το κόσκινο γεμίζομε, τη γειτονιά φιλεύω

Μα συ ΄σαι γιέ μου, στα μακρά και πράμα δε λιγώνεις…» (5)

…ΓΙΑ να πούμε την πικρή αλήθεια, από δω και πέρα οι Αύγουστοί μας δεν θα είναι όπως τους γνωρίσαμε. Όσο θα βαθαίνει η κρίση, όσο δεν θα υπάρχει ανάταση του κράτους, όσο θα «βουλοπλέουμε» ανάμεσα σε χρεοκοπία και σωσμό, όσο οι κυβερνήσεις μας θα επιμένουν να απομυζούν τα ίδια και τα ίδια πάντα λαϊκά στρώματα, ο μήνας αυτός θα αποτελεί ένα διαρκές μεταίχμιο ετοιμασίας για νέους αγώνες. Αλλά και νέες αναζητήσεις.

ΜΕ ΤΙΣ πρώτες μέρες του φθινόπωρου, θα ξεκινάμε με παντιέρες «αγανακτισμένων», άχρωμες, αλλά πιο «ώριμες». Όπως ώριμη είναι κι η θάλασσα της ποιήτριας:

«Ώριμη θάλασσα του φθινοπώρου

Είσαι έτοιμη για τη μεγάλη

Περιπέτεια, όμως διστάζεις

Κι επιστρέφεις…» (6)

… ΜΕΧΡΙ τώρα έτσι κυλάει ο χρόνος του μνημονίου: ώριμος για πολλά, ανώριμος για τα περισσότερα. Σήμερα, υπομένουμε, αναδιατάσσουμε τις δυνάμεις μας, κάνουμε αυτογνωσία, προσπαθούμε να κατανοήσουμε τι μας συμβαίνει. Όμως, κατά βάθος, διατηρούμε την ελπίδα ότι αύριο –σε ένα ή περισσότερα χρόνια- ίσως όλα θα πάνε καλύτερα.

Και θα πάνε…

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

-(1) Αρετούσα Ιερωνυμάκη, στην «Ανθολογία Κρητικής Ποίησης», 1950-2007, σελ. 181, εκδ. Ταξιδευτής, Αθήνα 2007

-(2) Κωστής Φραγκούλης, ό.π., σελ. 521, «Του Χάρου η Μάνα»

-(3) Οδ. Ελύτης, «Τα Ρω του Έρωτα», εκδ. Ερμείας, 1972, [Ο Αύγουστος (στο «Χαμαιλέων»], σελ. 49

-(4) Ρέα Γαλανάκη, «Πάγκοινος Λίμνη και ταξίδι» (Τα ορυκτά): στην «Ανθολογία Κρητικής Ποίησης», 1950-2007, σελ. 86, εκδ. Ταξιδευτής, Αθήνα 2007

-(5)Δημήτρης Θεοδοσάκης, ό.π. σελ. 169, «Πρώτο γράμμα στο γιό μου»

-(6) Βικτωρία θεοδώρου, ό.π. σελ. 78, «Ώριμη Θάλασσα»


Σχολιάστε