Ομορφιά και χρόνος, γηρατειά και φρόνηση (Χ.ν., 7-9-26)
Posted on 7 Σεπ, 2026 in Δοκιμές | 0 comments
ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΧΡΟΝΟΣ, ΓΗΡΑΤΕΙΑ ΚΑΙ ΦΡΟΝΗΣΗ…
και https://www.haniotika-nea.gr/omorfia-kai-chronos-girateia-kai-fronisi/
- «Γέρασα χωρίς να ζητήσω την άδεια από κανένα, προκαλώντας θύελλα αγανακτήσεων στους άγριους πολεμίους των γηρατειών. Τόλμησα να περπατήσω στο κόκκινο χαλί, με το όμορφο πρόσωπο και το σώμα μου, με όλες τους τις ρυτίδες, τα μάτια μου, τα παραπανίσια κιλά μου —με όλα όσα μου έδωσε η φύση— χωρίς δισταγμό και χωρίς το παραμικρό ενδιαφέρον για τη γνώμη των οπαδών της αιώνιας νεότητας. Και αυτό είναι υπέροχο. Επειδή κάποιος πρέπει επιτέλους να πει στον κόσμο ότι το να γερνάς δεν είναι καθόλου της ντροπής.» (Μόνικα Μπελούτσι, διάσημη για την ομορφιά της Ιταλίδα ηθοποιός, 61 ετών)
- «Αν και έχω γεράσει, η καρδιά μου παραμένει νέα· η ψυχή μας κρατάει πάντα την ίδια ηλικία. Ξέρω ότι αυτή είναι η τέλεια ηλικία, στην οποία κάθε χρόνος είναι μοναδικός και πολύτιμος. Μην λυπάστε που γερνάτε, είναι ένα προνόμιο που δεν μπορούν όλοι να απολαύσουν. Το να παραμένεις ζωντανός με νεανικό πνεύμα είναι το μυστικό για να ζεις ευτυχισμένος μέχρι την τελευταία μέρα της ζωής σου.» ( Ρίτσαρντ Γκιρ, διάσημος γοητευτικός ηθοποιός, 77 ετών)
ΟΙ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ρήσεις μάς προτρέπουν έμμεσα στο πώς να αντιμετωπίζουμε τα γηρατειά. Αφορούν στην αμείλικτη φθορά που φέρνει σε πρόσωπο και σώμα ο χρόνος. Τονίζουν δε την, έτσι κι αλλιώς, ματαιότητα της εξωτερικής εμφάνισης. Επικεντρώνονται τελικά στη μετάβαση από το επιφανειακό (“το φαίνεσθαι”) στο ουσιαστικό (“το είναι”). Όσο για την έννοια χρόνος (παρελθόν, παρόν και μέλλον) θεωρείται ε ν ό τ η τ α αδιάσπαστη και ποιητική-κατά τον Ελύτη:
«Ο χρόνος είναι γρήγορος ίσκιος πουλιών
Τα μάτια μου ορθάνοιχτα μες στις εικόνες του
Γύρω απ’ την ολοπράσινη επιτυχία των φύλλων
Οι πεταλούδες ζουν μεγάλες περιπέτειες
Ενώ η αθωότητα/ Ξεντύνεται το τελευταίο της ψέμα
Γλυκιά περιπέτεια Γλυκιά/ Η Ζωή.» (Οδ. Ελύτης, Προσανατολισμοί)
ΤΟ «να γερνάει κανείς όμορφα» αποκτά ένα βαθύ, σχεδόν ηρωικό, υπαρξιακό νόημα. Η αποδοχή του χρόνου από τη Μόνικα και τον Ρίτσαρντ-που δεν είναι και οι μόνοι που βιώνουν αυτό το μεταίχμιο-, διδάσκει: Όταν η γήρανση συνοδεύεται από σωματικό πόνο, κοινωνική περιθωριοποίηση, απαξίωση και απόρριψη, τότε η άλλοτε «ομορφιά» μας παύει να προσφέρει εικόνες έπαρσης και αυτοπεποίθησης. Γίνεται πράξη αντίστασης και επιδίωξη αξιοπρεπούς επιβίωσης.
ΣΤΗΝ ΩΡΙΜΗ ηλικία υπάρχει μια κρυφή ε ι κ ό ν α που πηγάζει από συγκεκριμένες παραμέτρους:
-Οι ρυτίδες είναι οι οδοδείκτες του χρόνου με τις επιβραβεύσεις ή τις αποτυχίες. Ένας χάρτης εμπειριών, μετά το κλάμμα ή τα χαμόγελα, τις στιγμές λάμψης ή απογοήτευσης στη ζωή μας. Γιατί, λοιπόν, να ντρεπόμαστε γι αυτές; Αν η κοινωνία μας περιθωριοποιεί, μας απαλλάσσει κι από την ανάγκη να την ευχαριστήσουμε! Τώρα είμαστε ο εαυτός μας: εκείνος που χάσαμε όσο ήμασταν αναγνωρίσιμα, αλλά “άλλα” πρόσωπα από αυτά που είμαστε πραγματικά.
-Ο επερχόμενος ψυχοσωματικός πόνος, όταν βιώνεται υπομονετικά, μετατρέπεται σε ήρεμη στωική σοφία.
-Τα άλλοτε επιφανειακά (εμφανίσεις, συνεντεύξεις, τυποποιημένες κινήσεις, καρφιτσωμένα χαμόγελα) χάνουν την αξία τους. Κυριαρχεί πλέον η ψυχρή και καθαρή σκέψη, η ηρεμία, ίσως και κάποιες αναμνήσεις που αποκτούν βάρος…
ΤΩΡΑ μεγαλώνοντας, κυριαρχεί ένας νέος φ ό β ο ς: Όχι οι ρυτίδες, ούτε το μπαστούνι κι η μοναξιά. Ένας φόβος, βαθύτερος- το να αργοσβήνεις σε ένα σώμα που παύει να ανταποκρίνεται, όπως παλαιότερα, στη βούλησή σου. Το να μη μπορείς πια να σηκωθείς, να φτάσεις στο μπάνιο, να ντυθείς χωρίς βοήθεια, είναι τρομακτικό, αφού γίνεσαι ένα ε ξ α ρ τ η μ έ ν ο άτομο.
ΜΕ ΤΟ ΚΟΥΡΑΓΙΟ, όμως, που χαρίζει η σοφία των χρόνων, μπορούμε να υποφέρουμε τις οποιεσδήποτε δυσβάστακτες συνθήκες. Η άλλοτε “ομορφιά” μας δεν εξαρτάται από το πώς μας έβλεπεε ο κόσμος, αλλά από το πώς εμείς οι ίδιοι αντικρίζουμε τον εαυτό μας στον καθρέφτη της ψ υ χ ή ς. ΄Έρχεται στιγμή που κι ο πιο διάσημος αστέρας, αναζητά εκείνη την καθημερινή Ορθόδοξη ευχή, για «Χριστιανά τα τέλη της ζωής ημών, ανώδυνα, ανεπαίσχυντα, ειρηνικά…». Μια ευχή/ικεσία για το τέλος. Είμαστε δημιουργημένοι όλοι από τα ίδια υλικά, με τις ίδιες αντοχές, τις ίδιες ή και νεοφανείς παθήσεις, την ίδια αγωνία για το μ ε τ ά…
- Η εκπλήρωση της παραπάνω ευχής για “ανώδυνα” γηρατειά, πέρα από απλή επιθυμία, είναι δύσκολη, όχι όμως και αδύνατη: Η σύγχρονη ιατρική (palliative care) διαθέτει τα μέσα να ελέγξει αρκετά τον σωματικό πόνο (ιατρεία πόνου). Το αίτημα διαχείρισης του πόνου μας από τους γιατρούς, δεν είναι αδυναμία: είναι θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα για αξιοπρεπές τέλος.
- -Το «ανεπαίσχυντα» αφορά στη σωματική ή νοητική αδυναμία μας, ιδιαίτερα όταν εκτιθέμεθα σε καταστάσεις που προσβάλλουν την προσωπικότητά μας.
- Όσο για το «ειρηνικά», σχετίζεται με τις εκάστοτε απογοητεύσεις που προκύπτουν από τις συμπεριφορές των άλλων, κυρίως σε επίπεδο ανόητων ιδεολογικών διαπληκτισμών. Η αμφισβήτηση παλαιών και φρούδων σήμερα ιδεολογιών σημαίνει πνευματική ωριμότητα. Μας απελευθερώνει από ψευδαισθήσεις που βασανίζουν μάταια την ανθρωπότητα.
- Η ψυχοσωματική ειρήνη (καταλλαγή) έρχεται, όταν. αποδεχόμενοι το παρελθόν μας, σταματούμε να το πολεμάμε. Δεχόμαστε τη ζωή όπως έρχεται: με τα λάθη και τα σωστά της, αναγνωρίζοντας ότι πράξαμε το “δυνατόν γενέσθαι”.
ΚΙ ΑΝ θέλετε, τελικά η φυσική ο μ ο ρ φ ι ά μας δεν μπορεί να θεωρηθεί “μόνιμη ιδιότητα” , αφού ζούμε με όρους χρόνου και φθοράς που συνέχουν ανεξαιρέτως όλα τα όντα επί γης. Η νιότη είναι ένα “δάνειο” της φύσης, που το παίρνει πίσω με το πέρασμα του χρόνου! Κι ο χρόνος; Ένα “δοκιμαστήριο” σχέσεων και συναισθημάτων στο περί, διά και δίχως το σωματικό κάλλος. Όσο γερνάμε, υπάρχουν σιωπηλοί αποχωρισμοί, τηλέφωνα που δεν χτυπούν, εταιρείες, σκηνοθέτες, παραγωγοί, συνάδελφοι, φίλοι, προϊστάμενοι που μας λησμονούν. Η ματαιότητα που η λάμψη τη σκέπαζε επιμελώς, μας στρέφει τώρα στον εσω εαυτό μας. Και έρχεται ο πυθαγόρειος αυτοέλεγχος: “πηι παρέβην; τί δε έρεξα; τι δε μη δέον ουκ ετελέσθη;” Ερωτήματα που φουντώνουν τις σιωπηλές νύχτες, στα οποία όμως μόνο μια ειλικρινής απάντηση οδηγεί στην εμβάθυνση της αυτογνωσίας και στην πραγματική ζωή· που δεν είναι άλλη από την π λ η ρ ό τ η τ α .
ΦΑΙΝΕΤΑΙ πως η έκλειψη της ομορφιάς και το γήρασμα του σώματος αποτελούν ένα ακριβό τίμημα που πληρώνουμε για ν’ αποκτήσουμε την πολυπόθητη ωριμότητα… (4-9-26)
