Ποδοσφαιρο-φιλικά (Χ.ν., 22-6-26)
Posted on 23 Ιουν, 2026 in Κείμενα | 0 comments
ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ-ΦΙΛΙΚΑ
“Αρχίζει το ματς
Αδειάσαν οι δρόμοι
Η ώρα ζυγώνει
Αρχίζει το ματς
Αρχίζει το ματς
Ερήμωσε η πόλη
Τρεχάτε κι αρχίζει το ματς…” (1)
ΔΕΝ νομίζω να υπάρχει παιδική ηλικία χωρίς παιχνίδα και ποδόσφαιρο! Έστω κι αν η “μπάλα” στην αρχή ήταν ένα άδειο κονσερβοκούτι ή ένα πάνινο τόπι από κουρέλια και παλιοεφημερίδες… Εκείνα τα δραματικά πρώτα μετεμφυλιακά χρόνια, πού να βρεθούν στα χωριά μας μπάλες ή γήπεδα. Περιοριζόμασταν σε αυλόγυρους ή χωματόδρομους με λίγα κάρα ή αυτοκίνητα. Τα γκολπόστ μας ήταν δυο μεγάλες πέτρες, η σέντρα ένας κύκλος με μια μεγάλη γραμμή στο χώμα, χαραγμένη με κιμωλία ή ένα ξερόκλαδο, ενώ στα κόρνερ τοποθετούσαμε πιο χοντρά κλαδιά ή σιδερόβεργες.
ΟΣΟ ήμασταν μικροί, οι μεγαλύτεροι δεν μας έπαιζαν· μας θεωρούσαν τσικό! Μέναμε στον…μπάγκο ως χειροκροτητές ή “έξωφυλαρούχοι!” Όταν αποφάσιζαν να μας βάλουν στην “ομάδα” ελλείψει άλλων ή τραυματισμένων συμπαικτών τους, ήταν η ευτυχία μας… Τί “πάσες”, τι “κεφαλιές”, τι “ανάποδα ψαλίδια”, τί “κλαδέματα”, τι “πλονζόν”, τι “άουτ” και “κόρνερ”, τι “πέναλτι” και “φάουλ” κατέγραφαν οι ερασιτέχνες διαιτητές! Αυτό που μετρούσε ήταν ότι γινόμασταν δεκτοί στην ο μ ά δ α αποκτώντας έτσι την αίσθηση του ανήκειν, αλλά και αυτοπεποίθηση. Έστω κι αν πολλές φορές την “τρώγαμε” από τους άλλους που, όντας πιο σωματώδεις, ήταν βίαιοι απέναντί μας· έστω κι αν γινόμασταν οι “κουρέλες” τους, αισθανόμασταν πανευτυχείς.
ΧΟΡΤΑΙΝΑΜΕ παιχνίδι. Ο ιδρώτας έτρεχε, οι βρισιές πέφτανε βροχή, όπως και οι ξυλιές απ’ τις μανάδες μας, για τις σκισμένες φανέλες ή τα πανταλονάκια, τα σπασμένα κεφάλια ή τα γδαρμένα πόδια μας. Η δική μας “νίκη” ήταν η ικανοποίηση ότι παίξαμε με τους “μεγάλους” ποδόσφαιρο!
ΑΡΓΟΤΕΡΑ, γίναμε εραστές του τοπικού ποδοσφαίρου (Θεσσαλονίκη), μετά του πανελλαδικού πρωταθλήματος. Μάλιστα, μερικοί από τους συμμαθητές μας (συμπαιδοπολίτες “γεροί παίκτες”) πλαισίωναν τις μεγάλες ερασιτεχνικές ποδοσφαιρικές ομάδες της Θεσσαλονίκης. “Οπαδοποιηθήκαμε” ασυνείδητα. Στις πρώτες μεταπολεμικές ομάδες, τρεις ήταν οι κυρίαρχες: ο ΠΑΟΚ, με αιώνιο αντίπαλό του τον Αρη και ο Ηρακλής (η Ηρακλάρα). Στη Χαριλάου ή στη Τούμπα κάθε Κυριακή στέναζαν τα γήπεδα από τα πλήθη. Οι ιαχές κάλυπταν την πόλη, τα ιπτάμενα κασκόλ και πουκάμισα, οι ακατανόμαστες βρισιές, οι ξηροί καρποί, οι λεμονάδες σε πλαστικά μπουκάλια, ο πασατεμπάς “Τσακα-Τσούκας”, έμειναν εικόνες ανεξίτηλες… Οι φύρδην μίγδην οπαδοί στις κερκίδες αλληλοαρπάζονταν πολύ εύκολα, επειδή θεωρούσαν ένα φάουλ ή ένα γκολ “άδικο”. Τα περισσότερα βρισίδια τ’ άκουγε ο “πουλημένος” διαιτητής που τα “έκανε πλακάκια” με τους “λάιτςμεν” ή ήταν “προπληρωμένος”: ο παραγοντισμός υπήρχε, αλλά ήταν σε σπαργανώδη μορφή. Τα τ ε ρ έ ν δεν είχαν γρασίδι (gazon), παρά χώμα, πέτρες και σκόνη. Oι παίκτες έπαιζαν για τη νίκη και για το χειροκρότημα. Όχι για χρήματα και δόξα. Ο αγώνας ήταν για την ανάδειξη της φανέλας της ομάδας!
ΟΤΑΝ δεν πηγαίναμε στο γήπεδο, ακούγαμε από το ραδιόφωνο την “αναμετάδοση”. Ήταν τότε που μας “δονούσε” πραγματικά η εντυπωσιακή και καθαρή φωνή του Διακογιάννη… Περιμέναμε εναγώνια τις Δευτέρες, για να διαβάσουμε την περιγραφή και να συγκεντρώσουμε τις ωραιότερες φάσεις κόβοντάς τες από την εφημερίδα. Τις βάζαμε σε σελίδες σχολικού τετραδίου για να τις ανταλλάξουμε. Προτιμούσαμε την “Αθλητική Ηχώ” ή την “Ομάδα”, με τα εκπληκτικά σκίτσα του Κ. Μητρόπουλου. Με τους “αντίπαλους” φίλους δεν αρπαζόμασταν, όταν νικούσε η ομάδα τους. Μπορεί να αλληλοβριζόμασταν, αλλά μέχρι εκεί. Η σωματική οπαδική βία δεν ήταν ακόμη οργανωμένη, ούτε κατευθυνόμενη. Τέλειωνε στις κερκίδες ή στο τερέν…
ΕΚΕΙΝΟ το ποδόσφαιρο των δεκαετιών 1950-1960, μέχρι τη δικατατορία (1967), κουβαλούσε έναν αυθορμητισμό, μια αγνότητα πλούσια σε αισθήματα αγωνίας, άγχους, ικανοποίησης, οργής, ξεσπάσματος, εκτόνωσης. Οι μεγάλοι αγώνες (ντέρμπι), το επαγγελματικό ποδόσφαιρο, η βροχή των εκατομμυρίων, οι χρυσοί παίκτες, τα μεγαλοπρεπή στάδια, οι εργολάβοι των ομάδων, ο υπερπαραγοντισμός, η εξαγορά ξένων παικτών, η οπαδική βία (και έξω από τα γήπεδα), τα ταξίδια των χούλιγκανς σε άλλες χώρες, η FIFA, οι αγώνες της SuperLeague, τα World Cup, τα Mundial, το μπάσκετ με τη EuroLeague, φάνηκαν πολύ αργότερα με την τηλεοραση.
ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΕΑ, σπάνια παρακολουθούμε ζωντανούς αγώνες. Το ποδόσφαιρο έχει ξεφύγει από αυτό που θεωρούσαμε άλλοτε ως “ευγενές άθλημα”. Τώρα, όλα υπολογίζονται με το χρήμα του “ιδιοκτήτη” της ομάδας και την εμπορική αξία παικτών και προπονητών. Φυσικά, το θέαμα είναι πιο εντυπωσιακό, οι παίκτες έχουν πιο μελετημένη τεχνική, οι προπονητές είναι πιο “σοφοί” και “αναλώσιμοι”, οι διαιτητές βοηθούνται ποικιλοτρόπως. Οι “εθνικοποιήσεις” είναι εύκολες, οι οπαδοί τοποθετούνται σε ξεχωριστές κερκίδες, η τεχνογνωσία και το διαδίκτυο είναι στην υπηρεσία όλων. Η διαφήμιση είναι σπουδαίος χορηγός και οι νίκες ξεπληρώνονται με πακτωλούς χρημάτων..
ΕΙΔΙΚΑ το σύγχρονο ποδόσφαιρο που είναι το δημοφιλέστερο παγκόσμιο θέαμα, έχει αποτελέσει θέμα ταινιών, κειμένων λογοτεχνίας, ποίησης, δοκιμίων. Τη σημειολογία του αθλήματος συνόψισε ο Ουμπέρτο Έκο (1932-2016) ως εξής:
-Ο Οπαδισμός (=Ψευδοθρησκεία) μετατρέπει τους ανθρώπους του σε φανατικούς, τους παίκτες σε θεότητες, τα γήπεδα σε ναούς! Ο φίλαθλος χάνει την οντότητά του, όπως και την ορθολογικότητα της σκέψης του. Μετατρέπεται σε αγέλη και γίνεται υποχείριο μιας ο ρ γ α ν ω μ έ ν η ς βίας που εύκολα σκοτώνει αντίπαλους!
-Τα ΜΜΕ συντηρούν την ποδοσφαιρική υστερία επειδή είναι φτηνή, θεαματική, επικερδής (διαφημίσεις) και εύκολη στην κατανάλωση. Εξασφαλίζει δε “ανενόχλητα” τη σιωπή πολιτών και πολιτικών.
-Το ποδόσφαιρο δημιουργεί “οπαδικές φυλές” , με κονκάρδες, σημαίες, συνθήματα και ύμνους που υποκαθιστούν ακόμη και τα εθνικά σύμβολα μιας χώρας, μετατρέποντας έτσι έναν υγιή εθνικό πατριωτισμό σε έναν επιθετικό, φασιστικό τυφλό φυλετισμό (tribalism), με τις όποιες συνέπειές του…
Ο ΠΑΝΑΡΧΑΙΟΣ ελληνικός Επίσκυρος (παιχνίδι μπάλας με χέρια ή πόδια), μέσω του Μεσαίωνα και των Άγγλων ευγενών, έφτασε στις μέρες μας ως ποδόσφαιρο (football) και καλύπτει όλο τον πλανήτη. Νεαροί, κυρίως μαύροι παίκτες, μοδάτοι ως προς τις στολές, αποτελούν τις “εθνικές” ομάδες! Αγωνίζονται με απίθανες “χορευτικές” τεχνικές ή βίαιες συμπεριφορές για την πρόκριση. Το οργανωμένο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου μετράει ήδη έξι δεκαετίες, αλλά το οικονομικό βάρος στήριξής του, σήμερα είναι δυσβάστακτο (Μεξικό), παρά την πρωτοφανή (2026) ακρίβεια των εισιτηρίων του. Έτσι, το μέλλον του διαγράφεται ζοφερό, εκτός κι αν μεταλλαχθεί σε κάτι άλλο πιο απλό… (Στ.Γ.Κ., 19-6-26)
Σημείωση:
-(1) (Στίχοι, μουσική, τραγούδι: Λουκιανός Κηλαηδόνης, δίσκος “Ψυχραιμία παιδιά”, 1979, LYRA)
