“…Ελπιζομένων υπόστασις…” ή δόγμα–εξουσία;
Posted on 6 Απρ, 2026 in Δοκιμές | 0 comments
(και https://www.haniotika-nea.gr/category/monimes-stiles/peridiavazontas/)
“…Ελπιζομένων υπόστασις…” ή δόγμα–εξουσία;
- Κάθε εξωτερική σύγχυση αντανακλάται και στο εσωτερικό της ψυχής μας· ειδικότερα στην (οποιαδήποτε) π ί σ τ η μας…
ΣΤΗΝ καθαρή της μορφή, η χριστιανική πίστη είναι η εσωτερική βεβαιότητα για κάτι που δεν αποδεικνύεται με την κοινή λογική, αλλά μόνο με εκείνη της καρδιάς (1)… Τί όμως, είναι η π ί σ τ η; Τη βρίσκουμε σε ιδεολογίες (πολιτική), σε ομάδες (αθλητικές, κοινωνικές), ή σε διακεκριμένες προσωπικότητες (λογοτεχνία, θέατρο, επιστήμη, τραγούδι)… Πιο απλά, πίστη είναι η απόλυτη ε μ π ι σ τ ο σ ύ ν η και αφοσίωση σε μια αξία (ανθρώπινη), ένα ιδανικό (ιδεολογία) , μια ανώτερη δύναμη (Θείο), ένα πρόσωπο.
ΕΙΔΙΚΑ, η χριστιανική πίστη ωθεί τον άνθρωπο να κάνει ένα «άλμα» πάνω από το χάος της αβεβαιότητας και του θανάτου (2), προσφέροντάς του ένα δικό της τρόπο ζωής.
Αποτελεί έναν σπουδαίο μηχανισμό επιβίωσης δίνοντας ν ό η μ α στη σύντομη ζωή μας.
… ΓΡΑΦΑΜΕ σχετικά με τη χριστιανική πίστη, πριν 33 χρόνια στα “Χανιώτικα νέα” (απόσπασμα) (3): “Κάποιος φιλόσοφος υποστήριξε πως η πίστις του ανθρώπου δεν είναι τίποτε άλλο παρά “η κατάσταση της ψυχής που έχει ρίξει άγκυρα!” Δεν ξέρω πόσους βολεύει αυτή η εκδοχή. Αντίθετα, νομίζω πως η πίστη σε κάτι το υπερβατό, το Θείο, θα πρέπει μάλλον να ‘ναι μαρτύριο συνεχούς αναζήτησης, αγωνίας και ανησυχίας. Γιατί στον κόσμο μας, με τόσες καταρρεύσεις και απογοητεύσεις, πόσο μπορείς να εφησυχάζεις και να περιχαρακώνεσαι σε “γαλήνια λιμάνια”, όταν οι άνεμοι του πολέμου γύρω σου λυσσομανούν και οι οιμωγές των “νεκρών” χριστιανών ή μουσουλμάνων στην Βοσνία (1993) ηχούν καθημερινά στα αυτιά σου;
Σε τί να πιστέψει ο άνθρωπος, αν δεν πιστεύει στην αέναη τελείωση του Ανθρώπου; Πόσο “πολιτισμό” έχουμε μέσα μας, όταν δεν μπορούμε να παραδεχθούμε ότι και ο ά λ λ ο ς μπορεί να έχει δίκαιο ή και δικαίωμα στην ύπαρξή του; (…) “
Η ΠΙΣΤΗ στον άνθρωπο σήμερα που η πνευματική ανυδρία κυριαρχεί, έχει ανάγκη από εκείνη την υπέροχη μ υ σ τ ι κ ή επικοινωνία μας με το Θ ε ί ο. Δηλαδή, από αυτό που λέμε π ρ ο σ ε υ χ ή· είτε αυτή είναι ένας στίχος της Κασσιανής ή του Απ. Παύλου, είτε ένας αυτοσχέδιος ψαλμός σε κάποιο ερημοκλήσι. Έστω και με κάποια πρωτόλεια προσευχή που να πηγάζει κατ’ ευθείαν από την καρδιά μας, όπως:
“Στο δροσερό απόηχο ενός εσπερινού/ακούω πάλι τα βήματά Σου
Κι η ανάσα Σου, αύρα ανοιξιάτικη κι ελπίδα μυρωμένη
Κι ο λόγος Σου, γλυκασμός στο πρόσωπο της Φύσης…
Θύμισες ανεκλάλητες στο λυκόφως της ημέρας
Φευγαλέος κι ο ήχος της καμπάνας/ Ανάμνηση γιορτής θανάτου και ζωής
Κι η Σταύρωσή Σου, επανάληψη /Μεγαλοπαρασκευής τελετουργίας…
Πάντα η Ανάστασή Σου χαρίζει ανάταση Ψυχής…”
ΠΩΣ, άραγε βοηθάει η πίστη τον άνθρωπο; Κατά την άποψή μας, σε κάθε σοβαρό πρόβλημα (απώλεια αγαπημένων, ασθένειες, χειρουργικές επεμβάσεις, οικονομικές δυσχέρειες κ.ά.), οι άγριες ερινύες/σκέψεις μας παραμερίζονται με μια “εκ βαθέων” προσευχή μας. Ναι, η πίστη προσφέρει παρηγοριά και ελπίδα, όταν η πραγματικότητα γύρω μας είναι αβάσταχτη.
ΔΕΝ ΕΠΙΤΡΕΠΟΥΜΕ στην πίστη να γίνει δ ό γ μ α. Διότι κάθε δογματισμός (θρησκευτικός, πολιτικός κ.λπ.) ενέχει την επιθυμία επιβολής του στους άλλους. Ο θρησκευτικός ειδικά, γεννά το “Θεόμορφο Μίσος” (Σταυροφορίες, δήθεν απειλές) που βλέπουμε και στους “σύγχρονους” πολέμους (Μέση Ανατολή): με κάλυμα, τα ανύπαρκτα πυρηνικά (Ιράκ), την ενέργεια ή τα μισητά καθεστώτα (Ιράν). Όταν η πίστη σε κάτι παύει να είναι α ν α ζ ή τ η σ η και γίνεται… απόλυτη αλήθεια (κομμουνισμός, φασισμός, ναζισμός, ρατσισμός, ισλαμοφασισμός), σταματά πια να υπηρετεί τον άνθρωπο και αρχίζει να υπηρετεί την ισχύ, την εξουσία. Με κάθε “όσιο”, ανόσιο και απαίσιο τρόπο… Τότε η πίστη γίνεται ανθρωποκτόνο «όπλο»: δεν αποτελεί πηγή αγάπης. Απλά καλύπτει υπό την σκέπην της συγκεκριμένες ομάδες “κρούσης” μιας ιδεολογίας. Με τέτοιες “εξουσίες” στα χέρια του, ο “πιστός” στερείται κριτικής σκέψης, επειδή ο κάθε δογματισμός απαιτεί τυφλή υπακοή στις εντολές του. Με συνέπεια, το άτομο να οδηγείται στην απώλεια της προσωπικής του ηθικής ε υ θ ύ ν η ς. Παράμετρος του δογματισμού είναι και μια σειρά τελετουργιών και απαγορεύσεων στο άτομο (Ιράν, Ισλάμ κ.λπ.). Ο θρησκευτικός δογματισμός ουσιαστικά «σκοτώνει» το Θεό, για να δώσει δύναμη στους εκπροσώπους Του επί της γης. Αντίθετα, μια βαθιά πίστη, βοηθά στην τέλεση πράξεων άδολης αγάπης και ταπεινότητας. Ενώ, όταν η πίστη γίνεται σημαία πολέμου, παύει πια να είναι πίστη και γίνεται άτεγκτη ιδεολογία.
ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ των “τεράτων” που ζούμε πολύ εύκολα η πίστη μπορεί, από υποκειμενική να γίνει αντικειμενική (δηλαδή να εργαλιοποιηθεί)… Όμως, το αυτεξούσιο με το οποίο ο Θεός μάς προίκισε, έχει τη δύναμη, αν το θέλουμε, να κάνει κ ρ ι τ ι κ ό έλεγχο σε κάθε απόπειρα αποξένωσής μας από μια πραγματική θρησκευτική πίστη.
ΙΣΤΟΡΙΚΑ έχει αποδειχθεί πως δεν υπάρχει λαός, ούτε πολιτισμός χωρίς θρησκεία, πίστη και προσευχή-χαρακτηριστικά της αέναης υπαρξιακής αναζήτησης του ανθρώπου. Η πίστη στο υπερβατό (το θείο, το μεταφυσικό) αποτελεί βαθιά υπαρξιακή ανάγκη, διότι προσφέρει νόημα, παρηγοριά απέναντι στον θάνατο και ένα σταθερό σημείο αναφοράς. (3-4-2026)
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
-(1) Η κατά Απ. Παύλο πίστις: «Πίστις ἐστίν, ἐλπιζομένων ὑπόστασις, πραγμάτων ἔλεγχος οὐ βλεπομένων» (Επιστολή προς Εβρ. 11:1) Και Blaise Pascal (“Pensees): “Le coeur a sa raison que la r a i s o n ne connait pas…” (=Η καρδιά έχει τη δική της λογική που η λ ο γ ι κ ή δεν αναγνωρίζει…)
-(2) Η ρήση “εἰ δὲ Χριστὸς οὐκ ἐγήγερται, ματαία ἡ πίστις ὑμῶν·”(Α’ Κορινθίους 15:17). Ο Απ. Παύλος αντιλαμβάνεται ότι ο Χριστιανισμός δεν είναι απλώς ένα σύστημα ηθικών κανόνων, αλλά μια πίστη που βασίζεται σε ένα ιστορικό γεγονός. Αν η Ανάσταση δεν συνέβη, τότε ο Χριστός ηττήθηκε από τον θάνατο! Άρα δεν είναι Θεός και η υπόσχεσή Του για δική μας σωτηρία είναι μάταιη. Έτσι, χωρίς την Ανάσταση, η πίστη στερείται νοήματος («ματαία η πίστις ημών»). Αν ο κόσμος τελειώνει στον τάφο, τότε η χριστιανική ελπίδα είναι μια αυταπάτη. Ο Παύλος προτιμά να την απορρίψει πλήρως, παρά να την κρατήσει ως μια «ωραία ιδέα» χωρίς αντίκρισμα.
-(3) Στ.Γ. Κλώρης, Περι-διαβάζοντας, “…Ελπιζομένων υπόστασις…”, Χ.ν., 16-4-1993,Μ. Παρασκευή
