Του έρωτα (14-2-2026)
Posted on 14 Φεβ, 2026 in Ποιηση | 0 comments
[Μακριά από αισθητικές κιτς που κυριαρχούν για χρόνια αύτή τη μέρα-την είπανε Αγίου Βαλεντίνου!-, ας προστρέξουμε σε λίγη ελληνική ποίηση, για να νοιώσουμε έστω και φευγαλέα, το πραγματικό άγγιγμα της αγάπης. Στ.Γ.Κ.]
=================================================
“Έρωτας τάχα να ‘ν’ αυτό…” * (Χανιώτικα νέα, 16-2-26)
Ο ΕΡΩΤΑΣ είναι παντού: “πάθος και πόθος μαζί (sexe), “έρως ελευθερίας” (εξέγερση), “έρως δημιουργικότητας” (τέχνη), “έρως πολιτικής” (διπλωματία), “έρως Θεού” (θρησκεία), “έρως ψυχής” (μεταφυσική) , “έρως δίχως ανταπόκριση” (μανία) κ.α.
Πολύπλοκο, μυστηριώδες και ανεξήγητο συναίσθημα, με πολλές εκφάνσεις που καλύπτουν σχεδόν όλες τις δραστηριότητές μας. Δεν υπόκειται σε κανόνες, ούτε σε κοινωνικές συμβατότητες. Γεννά τη λαγνεία, την επιθυμία για τη συνεύρεση με τον “άλλο”, αλλά και τον ενθουσιασμό για τα μεγάλα. Στα ώριμα χρόνια, όταν το πάθος καταλαγιάσει πια, κυριαρχεί η α γ ά π η, με την τρυφερότητα, το πραγματικό νοιάξιμο για τον άλλο, το “έσονται οι δυο εις σάρκα μίαν”
ΣΤΗΝ εποχή μας, λίγο η οικονομική κρίση, περισσότερο η πανδημία και το πολιτικό χάος που κυριαρχεί παντού, αλλά και η ακρίβεια της ζωής, περιθωριοποίησαν τον έρωτα.. Απόδειξη; Γάμοι ελάχιστοι, διαζύγια πάμπολλα, πρόβλημα υ π ο γ ε ν ν η τ ι κ ό τ η τ α ς. Πολλοί νέοι δεν παντρεύονται, η υπομονή σε γάμους εξαντλείται πολύ εύκολα, οι τσακωμοί είναι συνήθεις. Το sexe έπαψε να είναι ταμπού, ενώ και η πραγματική αγάπη σπανίζει. Σήμερα, “ο τεχνητός έρως”, μέσω media mass, με τα ποικίλα ρούχα, αξεσουάρ, “δωράκια” (κούκλες, γυναικεία εσώρουχα, “ερωτικά παιχνίδια” κ.ά.) δείχνουν πόσο απομυθοποιήθηκε ενα συναίσθημα που άλλοτε έκρυβε το μυστήριο, την γλυκιά προσμονή, την έκπληξη, την ικανοποίηση, την πληρότητα. Το σεξ μπορεί ακόμη να συνδέει (διαδικτυακά) δυο άτομα, να απελευθερώνει, να εκτονώνει…, όμως, έπαψε να έχει μυθιστορηματικές (ρομαντικές) προσδοκίες.
ΠΑΡΟΛΑ αυτά, για την ημέρα και το ξενόφερτο (αγγλοσαξονικό) έθιμο του Αγίου Βαλεντίνου, φέρνουμε στο προσκήνιο λίγους απλούς, δυνατούς, ερωτικούς στίχους από τη λαϊκή παράδοσή μας-τη μόνη που έχει την ισχύ να εξυμνεί την α γ ά π η στις πραγματικές διαστάσεις της:
- Δεν έχει η αγάπη σύνορα, δεν τήνε πιάνει νόμος, /όπου περάσει και διαβεί είν’ ανοιχτός ο δρόμος.
- Αγάπη κάστρα καταλεί και τα θεριά μερώνει /κι εγώ την έχω στην καρδιά, πώς δε με θανατώνει!
- Άνοιξε, πόρτα τ’ ουρανού, να μεγαλώσει η πλάση, /να βρει ο σεβντάς μου περασιά, τον κόσμο μη χαλάσει.
ΕΝ ΟΛΙΓΟΙΣ, ο έρωτας, ως ένα από τα πιο διαχρονικά θέματα στις ανθρώπινες σχέσεις, στην τέχνη, τη φιλοσοφία και τη λογοτεχνία, αποτελεί ένα σύνθετο και συχνά «μέγα μυστήριο» που περιλαμβάνει συναισθήματα ήδονής, οδύνης, λόγου, πάθους, μανίας αλλά και πληρότητας. Γι αυτό και είναι το πιο πολυτραγουδημένο συναίσθημα… (Στ.Γ.Κ.)
========================================
* Μυρτιώτισσα (Θεώνη Δρακοπούλου, 1885-1968)
=================================================================================
Κώστας Ουράνης
Η Αγάπη
Α! τι ωφελεί να καρτεράς όρθιος στην πόρτα του σπιτιού
και µε τα µάτια στους νεκρούς τους δρόµους στυλωµένα,
αν είναι νάρθει θε ναρθεί, δίχως να νοιώσεις από πού,
και πίσω σου πλησιάζοντας µε βήµατα σβηµένα
θε να σου κλείσει απαλά µε τ’ άσπρα χέρια της τα δυο
τα µάτια που κουράστηκαν τους δρόµους να κυττάνε’
κι όταν, γελώντας, να της πεις θα σε ρωτήσει: “ποια είµαι εγώ;”
απ’ της καρδιάς το σκίρτηµα θα καταλάβεις ποια ‘ναι.
∆εν ωφελεί να καρτεράς! Αν είναι νάρθει, θε ναρθει’
κλειστά όλα νάναι, αντίκρυ σου να στέκεται θα δεις ορθή
κι ανοίγοντας τα χέρια της πρώτη θα σ’ αγκαλιάσει.
Αλλιώς, κι αν είναι ολόφωτο το σπίτι για να την δεχτείς
κι έτσι ως την δεις τρέξεις σ’ αυτήν κι οµπρός στα πόδια της συρθείς,
αν είναι νάρθει θε ναρθει, αλλιώς θα προσπεράσει.
=====================================
Ντίνος Χριστιανόπουλος
Εσείς που βρήκατε τον άνθρωπό σας
κι έχετε ένα χέρι να σας σφίγγει τρυφερά,
έναν ώµο ν’ ακουµπάτε την πίκρα σας,
ένα κορµί να υπερασπίζει την έξαψή σας,
κοκκινίσατε άραγε για την τόση ευτυχία σας,
έστω και µια φορά;
Είπατε να κρατήσετε ενός λεπτού σιγή
για τους απεγνωσµένους;
=================
Μυρτίωτισσα *Θεώνη Δρακοπούλου, 1885-1968)
Έρωτας τάχα
Έρωτας τάχα να ‘ν’ αυτό
που έτσι με κάνει να ποθώ
τη συντροφιά σου,
που σαν βραδιάζει, τριγυρνώ
τα φωτισμένα για να δω
παράθυρά σου;
Έρωτας να ‘ναι η σιωπή
που όταν σε βλέπω, μου το κλείνεις
σφιχτά το στόμα,
που κι όταν μείνω μοναχή,
στέκω βουβή κι εκστατική
ώρες ακόμα;
Έρωτας να ‘ναι ή συμφορά,
με κάποιου αγγέλου τα φτερά
που έχει φορέσει,
κι έρχετ’ ακόμη μια φορά
με τέτοια δώρα τρυφερά
να με πλανέσει;
Μα ό,τι και να ‘ναι, το ποθώ,
και καλώς να ‘ρθει το κακό
που είν’ από σένα·
θα γίνει υπέρτατο αγαθό,
στα πόδια σου αν θα σωριαστώ
τ’ αγαπημένα.
=======================
Παραδοσιακό Κρητικό
“Κόρης φιλίν εζήτηξα κι είπε μου να τση μνώξω.
Και μνώγω τση στον ουρανό και λέει μου: «Ψηλά ’ναι»·
και μνώγω τση στη θάλασσα και λέει μου: «Βαθιά ’ναι»·
και μνώγω τση στην εκκλησιά: «Πέτρες κι ασβέστης είναι»·
και μνώγω τση στο κόνισμα: «Τάβλα και σγουραφιά ’ναι»·
και μνώγω τση στη νιότη μου, λέει μου: «Ψεύτης είσαι».
(Α. Γιάνναρης, 1876: 138.137)
Μπαίνω σαν μπεις στην εκκλησιά /σε λογισμό μεγάλο,
όντε σιμώνεις του Χριστού/ ποιος προσκυνά τον άλλο.
(προφορική παράδοση)
==================
Κόκκιν’ αχείλι εφίλησα
κι έβαψε το δικό μου
και στο μαντήλι τό ’σειρα
κι έβαψε το μαντήλι
και στο ποτάμι τό ’πλυνα
κι έβαψε το ποτάμι
κι έβαψε η άκρη του γιαλού
κι η μέση του πελάγου,
κατέβη αϊτός να πιει νερό
κι εβάψαν τα φτερά του
κι έβαψε ο ήλιος ο μισός
και το φεγγάρι ακέριο.
(Ν.Γ. Πολίτης, 51966: 160.126)
=======================
