Για την ελληνική γλώσσα που γιορτάζει … (9-2-2026)
Posted on 9 Φεβ, 2026 in Κείμενα | 2 comments
[Η μητρική γλώσσα είναι το όχημα του καθενός σ’ αυτή τη ζωή. Είναι η πατρίδα του.
Η αποδεδειγμένη γλωσσοπλαστική ικανότητα της ελληνικής, θα τη φέρει αργά ή γρήγορα στο διαδίκτυο (την έχει ήδη φέρει!) ως αναγκαιότερη από την Αγγλική στην έκφραση νέων εννοιών, λέξεων, συναισθημάτων…
Η Ελληνική είναι η αρχαιότερη γλώσσα της Ευρώπης, με τη μακροβιότερη γραπτή παράδοση στο γεωγραφικό χώρο… Δεν πρόκειται απλά για μια γλώσσα, αλλά για ένα λ ό γ ο, το μοναδικό Ελληνικό Λόγο, την ανυπέρβλητη και ανεξάντλητη πηγή απ’ την οποία αρδεύουν οι άλλες γλώσσες. Μιλούμε για το λόγο που «επαίδευσε» την Οικουμένη (κι ας αγνοείται αυτό προκλητικά από τους εκσυγχρονιστές αγγλοτραφείς, οπαδούς του αγγλοσαξονικού τεχνικού πολιτισμού)
Είναι ο λόγος που έδωσε περιεχόμενο σε λέξεις όπως δημοκρατία, πολίτευμα, πολιτεία, άτομο, βίος, ελευθερία…
Η Ελληνική γλώσσα δεν έχει να φοβηθεί κανέναν άλλο, εκτός των Ελλήνων που την αφελληνίζουν υιοθετώντας ανοήτως αγγλικούρες ή γαλλικούρες. Στ.Γ.Κ.]
====================================================
- «Νόησις νοήσεως η γλώσσα» (Αριστοτέλης)
==================================================================
Πιο κάτω ένα κείμενο και δυο ποιήματα του Κ.Π. Καβάφη:
-
Γράφει ο Κυριάκος Βασιλομανωλάκης (Χ.ν., 9-2-26, οπισθόφυλλο)
“Η 9η Φεβρουαρίου, ηµέρα µνήµης του εθνικού µας ποιητή ∆ιονυσίου Σολωµού, καθιερώθηκε ως Παγκόσµια Ηµέρα Ελληνικής Γλώσσας από την UNESCO.
Στόχος είναι η ανάδειξη της οικουµενικότητας, της µακραίωνης ιστορίας και της τεράστιας συµβολής της ελληνικής γλώσσας στον παγκόσµιο πολιτισµό.
Πρωτεργάτης σε αυτό το στόχο είναι ο Αριστείδης Κωνσταντινίδης ο οποίος συγκέντρωσε, 135.000 Ελληνικές λέξεις-δάνεια µας στην Αγγλική στο µνηµειώδες έργο του ‘‘Η Οικουµενική διάσταση της Ελληνικής γλώσσας’’.
Η Οικουµενική διάσταση της Ελληνικής γλώσσας είναι δεδοµένη, πολύτροπη και µόνιµη. Και τα γλωσσικά µας δάνεια είναι ενεργά σε όλες τις γλώσσες ιδιαίτερα στις ινδοευρωπαϊκές γλώσσες που αποτελούν τη µεγαλύτερη γλωσσική οικογένεια παγκοσµίως.
Η Ελληνική γλώσσα είναι πλούσια και ζωντανή, γι’ αυτό είναι βαναυσότητα όταν κακοποιείται. Ιδιαίτερη ενόχληση προκαλούν δηµόσια πρόσωπα και προβεβληµένοι επαγγελµατίες µε τα λάθη τους. Άλλοι χρησιµοποιούν δήθεν τυχαία Αγγλικές λέξεις, φράσεις και ιδιωµατισµούς της Αγγλικής, αντί των πλέον κατάλληλων Ελληνικών.
Θα έπρεπε να είµαστε άτρωτοι και ανυπόταχτοι στις γλωσσικές επιθέσεις της παγκοσµιοποίησης.
∆εν είµαστε γλωσσικοί πένητες, αφού έχουµε παράδοση στην πολυγλωσσία.
Ειδικά, εµείς οι Χανιώτες µαθαίνουµε ξένες γλώσσες από την εποχή της Κρητικής Πολιτείας!”
2.- Ποσειδωνιάται (Κ.Π. Καβάφης)
- “Ποσειδωνιάταις τοις εν τω Τυρρηνικώ κόλπω το μεν εξ αρχής
Έλλησιν ούσιν εκβαρβαρώσθαι Τυρρηνοίς ή Pωμαίοις γεγονόσι
και την τε φωνήν μεταβεβληκέναι, τα τε πολλά των επιτηδευμάτων,
άγειν δε μιαν τινα αυτούς των εορτών των Ελλήνων
έτι και νυν, εν η συνιόντες αναμιμνήσκονται των αρχαίων
ονομάτων τε και νομίμων, απολοφυράμενοι προς αλλήλους
και δακρύσαντες απέρχονται”. (AΘΗΝAΙΟΣ)
“Την γλώσσα την ελληνική οι Ποσειδωνιάται
εξέχασαν τόσους αιώνας ανακατευμένοι
με Τυρρηνούς, και με Λατίνους, κι άλλους ξένους.
Το μόνο που τους έμενε προγονικό
ήταν μια ελληνική γιορτή, με τελετές ωραίες,
με λύρες και με αυλούς, με αγώνας και στεφάνους.
Κ’ είχαν συνήθειο προς το τέλος της γιορτής
τα παλαιά τους έθιμα να διηγούνται,
και τα ελληνικά ονόματα να ξαναλένε,
που μόλις πια τα καταλάμβαναν ολίγοι.
Και πάντα μελαγχολικά τελείων’ η γιορτή τους.
Γιατί θυμούνταν που κι αυτοί ήσαν Έλληνες —
Ιταλιώται έναν καιρό κι αυτοί·
και τώρα πώς εξέπεσαν, πώς έγιναν,
να ζουν και να ομιλούν βαρβαρικά
βγαλμένοι —ω συμφορά!— απ’ τον Ελληνισμό.”
[πηγή: Κ.Π. Καβάφης, Κρυμμένα ποιήματα 1877;-1923, επιμ. Γ.Π. Σαββίδης, Ίκαρος, Αθήνα 1993, σ. 89]
πηγή: https://www.onassis.org/el/initiatives/cavafy-archive/hidden/poseidonians.
========================
3.- Κ.Π. Καβάφη : «Επιτύμβιον Αντιόχου, Βασιλέως Κομμαγηνής»
Μετά που επέστρεψε, περίλυπη, απ’ την κηδεία του,
η αδελφή τού εγκρατώς και πράως ζήσαντος,
του λίαν εγγραμμάτου Aντιόχου, βασιλέως
Κομμαγηνής, ήθελ’ ένα επιτύμβιον γι’ αυτόν.
Κι ο Εφέσιος σοφιστής Καλλίστρατος —ο κατοικών
συχνά εν τω κρατιδίω της Κομμαγηνής,
κι από τον οίκον τον βασιλικόν
ασμένως κ’ επανειλημμένως φιλοξενηθείς—
το έγραψε, τη υποδείξει Σύρων αυλικών,
και το έστειλε εις την γραίαν δέσποιναν.
«Του Aντιόχου του ευεργέτου βασιλέως
να υμνηθεί επαξίως, ω Κομμαγηνοί, το κλέος.
Ήταν της χώρας κυβερνήτης προνοητικός.
Υπήρξε δίκαιος, σοφός, γενναίος.
Υπήρξεν έτι το άριστον εκείνο, Ελληνικός—
ιδιότητα δεν έχ’ η ανθρωπότης τιμιοτέραν·
εις τους θεούς ευρίσκονται τα πέραν.»
πηγη: https://www.onassis.org/el/initiatives/cavafy-archive/the-canon/epitaph-of-antiochos-king-of-kommagini
=============================================================================
Σχόλιο Κρίτωνα (15-2-26):
(Βρῆκα καλύτερο τρόπο μεταγραφῆς τῆς βαρείας):
Ὅταν τὸν γνωρίσαμε ἀπὸ τὶς ἐκδόσεις τοῦ Ἰκάρου — τοῦ 1933, 1935, 1963, 1965 καὶ 1966 — ὁ Καβάφης ἦταν πολυτονικός, ὅπως ἀκριβῶς συνέθεσε τὰ ποιήματα καὶ τὰ κατέγραψε διὰ βίου. Τὸ βλέπουμε ἐξ ἄλλου καὶ στὰ χειρόγραφά του πῶς καὶ πόσο πολυτονικός ἦταν. Καὶ ὅμως, μονότονο τὸν μετάφρασες στὸ κείμενο τῆς 9 Φεβ., 2026. Μὲ ποιὸ δικαίωμα; Μεταποιητικῇ ἀδείᾳ;
Αγαπητέ μου Κρίτωνα,
Το αρχείο Καβάφη έχει μεταφερθεί, ταξινομηθεί και αξιοποιηθεί από το “Ίδρυμα Ωνάση”
Αν προσέξεις τις πηγές μου, τα ποήματα είναι πάρμένα ακριβώς από εκεί (Ίδρυμα Ωνάση).
Κι εγώ λυπάμαι που το μονοτονικό έχει σαρώσει τα πάντα, στο όνομα της δήθεν διευκόλυνσης της γραφής.
Αλλά από το 1982 που καθιερώθηκε “νύκτωρ”, με 35 ψήφους του ΠΑΣΟΚ (επί Ανδρέα Παπανδρέου),
τα πάντα έγιναν μονοτονικά, ακόμη και τα ΦΕΚ και οι νόμοι του κράτους!
Έτσι μ ο ν ό τ ο ν α , πορευόμαστε με το μονοτονικό να κυριαρχεί, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων.