[Στη φωτογραφία πάνω αριστερά, σε ένα κάλεσμα των συνεργατών και φίλων των "Χ.ν." από τον Γιάννη και την Ελένη Γαρεδάκη, κάπου στα Χανιά. Επανω, από αριστερά η Ελένη, στο κέντρο ο Γιάννης, δεξιά ο εκλιπών Γ. Μαρκαντωνάκης =καλλιτέχνης. Κάτω αριστερά ο Κυριάκος με τη σύζυγό του και στο κέντρο ο Σταύρος... Αλησμόνητα χρόνια.]

ΜΙΑ ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΠΟΥ, ΕΥΤΥΧΩΣ, ΕΠΙΒΙΩΝΕΙ

• “Η παρέα είναι καταφύγιο στις στενοχώριες και πολλαπλασιαστής στις χαρές μας. Συνίσταται από μικρή ομάδα έμπιστων φίλων, που όμως ξεπερνάει την οικογενειακή αναγκαιότητα! (1) Δεν αναζητεί κανείς σ’ αυτήν βαθυστόχαστες σκέψεις, αν και δεν αποκλείονται. Το απλό, το γλυκόπικρο ή πειρακτικό χιούμορ είναι το αλατοπίπερό της. Δεν πληγώνεται και δεν πληγώνει κανείς… Μια παρέα συναθροίζεται για να διασκεδάσει ή να σχεδιάσει κάτι από κοινού. Κι αυτή είναι η βαθύτερη αξία της, επειδή κάνει πιο υποφερτή τη ζωή μας…”

ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ωραιότερος τρόπος επικοινωνίας από του να βρεθείς με πέντε έξι “γκαρδιακούς” φίλους σ΄ένα σπίτι ή αλλού, με οποιαδήποτε πρόφαση (“έτσι, για ένα κρασί, βρε αδερφέ!”). Τέτοιες συναντήσεις, σήμερα σπανίζουν, επειδή η βιωτή κατάντησε σισύφειος αγώνας, με την ακρίβεια των πάντων. Εξάλλου, τόσο η ελληνική οικονομική κρίση, όσο και η πανδημία (Covid-19), μας απομόνωσαν για χρόνια στερώντας μας τις παρέες, αν δεν τις αποδεκάτισαν κιόλας!

ΘΕΣ η καθημερινότητα, θες η απογοήτευση από τη διεθνή άγρια κατάσταση, μάθαμε να κλεινόμαστε στον εαυτό μας. Όμως, στο βάθος, παραμένει αλώβητη η π ί σ τ η στην αξία της παρέας, ειδικά εκείνης που προέρχεται από τα παιδικά ή τα εφηβικά χρόνια. Τότε που η συνάντηση με τον “άλλο” δεν είχε κανόνες ή καθοδήγηση, αλλά ήταν άμεση, αυτόβουλη, αυθόρμητη. Ή, πάλι, επειδή είχαμε κοινές συλλογικές μνήμες (2), δρούσαμε και από κοινού.

[Δεκαετία 1950-1960. Παιδόπολη "Αγ. Δημήτριος" (Θεσσαλονίκη). Θεατρική παράσταση μιας παρέας ένθερμων θεατρόφιλων: Από αριστερά οι Καλούσης, Θ. Ηλιόπουλος, Ν. Καραγιαννίδης. Στο κέντρο ο Περικλής Λέυκας. Από δεξιά οι Στ. Νάσιος, Παλιοντζίκας και Κ. Βαγιαννίδης]

Σαν ένα μπουκέτο πολύχρωμων πανσέδων, με το ίδιο όμως πρόσωπο, το ίδιο modus vivendi …

Ποιος λησμονεί (σε στίχους Ηλία Λυμπερόπουλου και μουσική Γ. Μουζάκη) το χιλιοτραγουδημένο από το ντουέτο Κορώνης-Φίλανδρος και άλλους τραγουδιστές, εξαιρετικά απεικονιστικό μιας εποχής, “παρεϊστικο” ασμάτιο;

“Όμορφη που ήτανε η παλιοπαρέα μας/με τα καυγαδάκια μας και με τα ωραία μας,
καλαμπούρι, αλητεία, κατοστάρι/κανταδίτσα στο κορίτσι με φεγγάρι,
τσακωμοί και φασαρίες κάπου κάπου/και τα βράδια ραντεβού στου Φιλοπάππου.

Ρεφραιν: Την παλιοπαρέα τη γλεντούσαμε/όμορφα κι ωραία τα περνούσαμε,
όμορφα κι ωραία τα περνούσαμε,/την παλιοπαρέα τη γλεντούσαμε.

Όμορφη που ήτανε η παλιοπαρέα μας/με τα καυγαδάκια μας και με τα ωραία μας,
ο Γιαννάκης με τη Ρούλα να μαλλώνει,/ο Σωκράτης θηλυκό να μη σταυρώνει,
ο Αντρέας πάντα στεναχωρημένος/κι ο Μιχάλης διαρκώς ερωτευμένος.

Ρεφραιν (…)

Όμορφη που ήτανε η παλιοπαρέα μας/με τα καυγαδάκια μας και με τα ωραία μας,
με τη Μαίρη γρι γρι γρι ο Θοδωράκης/και μπουκάλα συνεχώς ο Βαγγελάκης,
ο Νικόλας σαν ελέφαντας να τρώει/και ο Γιώργος να μας κάνει, όλο, το γόη…”

Η ΠΑΡΕΑ είναι κοινωνική ανάγκη, επειδή η μοναξιά, όσο κι αν πολλοί υποστηρίζουν το αντίθετο, δεν υποφέρεται. Είμαστε όντα που αγαπούν τη συντροφικότητα. Μόνο ο Θεός είναι μ ό ν ο ς. Εξάλλου, τί άλλο σημαίνει κοινωνικότητα, αν όχι διεύρυνση γνωριμιών, άπλωμα ενδιαφερόντων και δραστηριοτήτων; Το να διαγράφεις από τη ζωή πρόσωπα (εκτός από αυτά που σου φέρθηκαν “σκάρτα”), είναι μάλλον θέμα εγωϊσμού ή θυμού- κάτι που δύσκολα εισχωρεί σε μια αρραγή συναισθηματικά συντροφιά. Αυτό που χαρακτηρίζει τη μικρή ομάδα φίλων, είναι η ελευθερία δράσεως, η ανάγκη συναντήσεων (“έτσι, για να τα πούμε…”), το ευφρόσυνο περιβάλλον, η άφοβη ανταλλαγή απόψεων και αναμνήσεων, τα κοινά ενδιαφέροντα και τραγούδια. Η καρδιά σου ανοίγει, εύκολα έρχεται το δάκρυ ή το γέλιο, αλλά και η αυτοσχέδια μαντινάδα. Αυτά δεν υπάρχουν σε άλλες κοινωνικές ομάδες.

Η ΕΝΤΑΞΗ σε κάποιο μικρό κύκλο, σημαίνει αποδοχή του αξιακού συστήματός του. Είναι θέμα προσωπικής, ελεύθερης επιλογής και ευθύνης το με ποιους, εφόσον κάθε μέλος διαθέτει την ίδια αξιακή κλίμακα και νοοτροπία. Φιλία και αλληλεγγύη είναι τα κυρίαρχα στοιχεία. Στην παρέα επιτρέπεται η υπέρβαση συμβατικοτήτων καθώς και η ελεύθερη έκφραση (ελευθεροστομία), πέρα από “καθωσπρεπισμούς”. Τα μέλη λειτουργούν από κοινού ή και μόνα τους, χωρίς εξωτερικούς καταναγκασμούς και κανόνες. Και δεν είναι σπάνιο, όταν προγραμματίσει κάτι η ομάδα, να μ ε γ α λ ο υ ρ γ ή σ ε ι. Έτσι, όπως τόσο όμορφα τα λέει ο Διονύσης Σαββόπουλος, στο “Ας κρατήσουν οι χοροί” (3):

“Ας κρατήσουν οι χοροί /και θα βρούμε αλλιώτικα

στέκια επαρχιώτικα βρε/ ώσπου η σύναξις αυτή

σαν χωριό αυτόνομο /να ξεδιπλωθεί

Mέχρι τα ουράνια σώματα/ με πομπούς και με κεραίες

φτιάχνουν οι Έλληνες κυκλώματα /κι ιστορία οι παρέες

Kάνει ο Γιώργος την αρχή/είμαστε δεν είμαστε τίποτα

δεν είμαστε βρε/κι ο Γιαννάκης τραγουδεί

άμα είναι όλα άγραφα/κάτι θα βγει (…)

O ουρανός είναι φωτιές /ανεμομαζώματα σπίθες

και κυκλώματα βρε /και παρέες λαμπερές

το καθρεφτισμά τους /στις ακρογιαλιές

Kι είτε με τις αρχαιότητες/είτε με ορθοδοξία

των Eλλήνων οι κοινότητες/φτιάχνουν άλλο γαλαξία …”

ΤΑ ΜΕΛΗ μιας παρέας αποτελούν κοινότητα. Είναι ισότιμα, ο «αρχηγός ή ο πρόεδρος» είναι της στιγμής, υπάρχει σεβασμός στις απόψεις του άλλου, έστω και με διαφωνίες -ειδικά στα κομματικά- οι οποίες όμως δεν οδηγούν στη διάλυση της φιλίας. Η ανάγκη του καλαμπουριού κυριρχεί, το σχόλιο αλληλοδιαδέχεται το ένα το άλλο και ο αυτοσαρκασμός είναι απελευθερωτικός. Εδώ, αδυναμίες και πάθη εκφράζονται ελεύθερα, ξεφεύγουν από εγωϊστικές συμπεριφορές και θυμούς, συγχωρούνται, διορθώνονται με την ειρωνία, την επισήμανση ή απλά την κατανόηση.

ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ προσφεύγουν σε ολιγομελείς παρέες απογοητευμένοι από την αποτυχία των μεγάλων κοινωνικών ομάδων (συνδικαλισμός, ποδόσφαιρο, πολιτικά κόμματα, πολιτιστικές ομάδες) όπου η φιλοδοξία, το ψέμμα, η διάψευση, η αναρρίχιση, ο φανατισμός, οι πισώπλατες μαχαιριές, οι παρεξηγήσεις κ.λπ. υποβόσκουν και… εξοντώνουν!

Η ΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ εποχή μας του διαίρει και βασίλευε (πάς μη μεθ΄ημών, καθ΄ημών, οι καλοί και οι κακοί, οι ανθρωπιστές και οι τρομοκράτες, οι συμπράξεις κρατών σε «προθύμους συμμάχους», «φίλους» κ.λπ.), οδηγούν τους απλούς ανθρώπους στη μοναδικά οχυρωμένη και κατοχυρωμένη ομάδα ελευθερίας, την π α ρ έ α. Τη μικροομάδα που προσφέρει παρηγορητική κι απελευθερωτική δύναμη στα μέλη της.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

-(1) «Οι φίλοι είναι ο τρόπος του Θεού να ζητήσει συγγνώμη για τους συγγενείς που μας έδωσε» (Ανώνυμος)

-(2) Οι λαμπρές παιδοπολίτικες παρέες παραμένουν ακλόνητες, έστω κι αν πέρασαν δεκαετίες επί δεκαετιών. Ένα θαύμα των παιδοπόλεων που εξυμνείται στο βιβλίο του Στ.Γ. Κλώρη, “Τα παιδοπολίτικα, από την απώλεια στην καταλλαγή”, σ. 126-130

-(3) Στίχοι και Μουσικήι: Διονύσης Σαββόπουλος (1983)

==============================================

Υ.Γ. Και πάλι πριν λίγες μέρες, η μεγαλύτερη ελληνόφωνη στην Αυστραλία εφημερίδα “Νέος Κόσμος” (https://neoskosmos.com/el/2026/02/03/dialogue/opinion/peri-chronou-kai-fthoras), μας έκανε την τιμή, δια του “Σκεπτογράμματος” του γνωστού νεοελληνιστή φιλολόγου Θωμά Γ. Ηλιοπούλου, να αναδημοσιεύσει και σχολιάσει το μικρό δοκίμιό μας “Περί χρόνου και Φθοράς” (Χ.ν., 26-1-2026).Τον ευχαριστούμε!