Γιάννη ΑΤΖΑΚΑ, “Λίγη φλόγα, πολλή στάχτη”, διηγήματα (Αγρα, 2015)
Posted on 24 Οκτ, 2025 in Κείμενα, Τα Παιδοπολίτικα | 0 comments
ΛΙΓΗ ΦΛΟΓΑ, ΠΟΛΛΗ ΣΤΑΧΤΗ (Γιάννη Ατζακά, εκδ. Αγρα, 2015)
[Με λίγη καθυστέρηση, λόγω προβλημάτων υγείας, δημοσιεύουμε τις εντυπώσεις μας από το, όπως πάντα, καλογραμμένο και ενδιαφέρον βιβλίο του Γ. ΑΤΖΑΚΑ, “ΛΙΓΗ ΦΛΟΓΑ, ΠΟΛΛΗ ΣΤΑΧΤΗ", εκδ. ΑΓΡΑ, 2015.
Πρόκειται για μια συλλογή διηγημάτων που αναφέρονται σε ανθρώπους που προσπάθησαν επί ματαίω, να αλλάξουν τη μοίρα τους και τη μοίρα του κόσμου... Αλλά, “αυτός ο κόσμος δεν αλλάζει με τίποτε, Κεμάλ!”, όπως έλεγε κι ο Μάνος Χατζιδάκις, σ' ένα του τραγούδι...
Ή, για να θυμηθούμε και τον Ελύτη, “για να γυρίσει ο ήλιος, θέλει δουλειά πολλή!”.
Και δυστυχώς σήμερα Ανατολή και Δύση, γράφουν στα παλαιότερα των υποδημάτων τους τις παλιές "επαναστατικές" ιδεολογίες που έφαγαν κόσμο και κοσμάκη! Στ.Γ.Κ.]
====================================================================
Χανιά, 1-6-2025
Αγαπητέ μου Γιάννη,
Καλός μήνας, Καλη υγεία σε όλους σας
Και πάλι ευχαριστούμε για την αποστολή του βιβλίου σου “Λίγη Φλόγα, Πολλή στάχτη” (Άγρα, 2015).
=========================
1.-Πρόκειται για βιβλίο, στο οποίο κανείς θαυμάζει την άφθαστη ικανότητά σου στην περιγραφή καταστάσεων, προσώπων και χώρων, την απίθανη μνήμη σου στη λεπτομέρεια, την επιδεξιότητά σου στο χειρισμό των ανθρώπινων χαρακτήρων με τις αρετές και τα πάθη τους, την επιτήδευση στη γλώσσα, το ιδιόλεκτο…
Και μόνο τα παραπάνω, είναι αρκετά για να ικανοποιήσουν και τον πιο απαιτητικό αναγνώστη.
2.-Τα 8 (πλην ενός) αφιερωματικά σου διηγήματα θυμίζουν άλλοτε Ρώσους συγγραφείς κι άλλοτε μεγάλους ευρωπαίους διηγηματογράφους του 19ου και 20ου αιώνα. Όπως συμβαίνει και μ’ εκείνους, οι ήρωές σου στην αρχή ευνοούνται κάπως από τη ζωή, όμως αργότερα καταλήγουν στη “στάχτη” -όπως ακριβώς προσδιορίζει τη μοίρα μας, το μότο του Σεφέρη που βάζεις επιτυχημένα ως εισαγωγή στη συλλογή σου (αγάπη- στάχτη).
Νομίζω πως έτσι είναι η ζωή: ο καθένας μας ανεβαίνει στη σκηνή για να παίξει ένα ρόλο -το ρόλο του-, μέχρι να έρθει η ώρα της αυλαίας. Απλά, με το πέσιμο της αυλαίας, σε άλλους ακολουθεί παρατεταμένο χειροκρότημα, σε κάποιους άλλους όμως, ζοφερό σκοτάδι ή και θάνατος επαληθεύοντας τη Λίλη Πατρικίου:
«Δεν τα παίξαμε όλα για όλα.
Φοβηθήκαμε
Μη και τα χάσουμε όλα…»
(Ιακωβίδου-Πατρικίου Λίλη, «Φιλολογική Πρωτοχρονιά», 1986, «Εφησυχάζομεν» σελ. 10)
3.-Θα μου ήταν δύσκολο να επιλέξω ποιο από τα διηγήματά σου μου αρέσει περισσότερο. Όμως, με εντυπωσίασαν τρία:
-”Ο Οδυσσέας στη Μαύρη θάλασσα”, στο οποίο αναφέρεσαι στη δαιδαλώδη σχέση σου, με τον αυτοεξόριστο αντάρτη πατέρα σου, τον οποίο, ως πιστός γιος, ψάχνεις από δω κι απο εκεί, ώσπου να τον βρεις και να συμφιλιωθείτε. Φυσικά με πολύ κόπο, κατανόηση από πλευράς σου και καταλλαγή.
Μου θύμισες τον δικό μου αγώνα στην Ουγγαρία (1980;) να βρω τον αντάρτη πατέρα του Πρόδρομου Μπαχατίρογλου (από το Πατρίκι Σερρών), που βρισκόταν στο χωριό “Μπελογιάννης”. Δυστυχώς, μάταιη προσπάθεια, διότι το τότε στυγνό Κομμουνιστικό καθεστώς της Ουγγαρίας απαγόρευε κάθε επαφή με Έλληνες της Ελλάδας…
[Προσωπικά, ο λεγόμενος εμφύλιος, για μένα “ανταρτοπόλεμος”, μου στέρησε διαπαντός 5 πολυαγαπημένα πρόσωπα της οικογένειάς μας: άλλα σε ανόητες ανταρτοπολεμικές επιχειρήσεις (Κιλκίς, 1944) και άλλα εκτελεσμένα επί τούτου, πάλι από τους αντάρτες του Μάρκου: τον πατέρα μου κι ένα θείο μου (1944, Κιλκίς), τον παππού μου που βασανίστηκε άγρια από τους αντάρτες, πριν πεθάνει (1945), και τη γιαγιά μου-με τη μικρή της δεκαεξάχρονη κόρη, που εκτελέστηκαν (1946) εν ψυχρώ, μαζί με άλλους συγχωριανούς της, επειδή αρνήθηκαν να ακολουθήσουν τους “κόκκινους” στο βουνό! Όλα αυτά αναφέρονται στο βιβλίο μου "Τα Παιδοπολίτικα-από την απώλεια στην καταλλαγή" (Χανιά, 2023)]
-”Το κάταγμα”, υποψιάζομαι πως είναι αυτοβιογραφικό αναφερόμενο στη, μετά την παιδόπολη “Άγιος Δημήτριος”, δύσκολη και θαυμαστή επιβίωσή σου. Στη δική σου σειρά που δεν βγάλατε 17 και μισό (1954-1955), υπήρξαν κι άλλοι πολλοί (περίπου 45). Ο μόνος που είχε βγάλει πάνω από 17 ήταν ο Χρήστος Βενέτης, διάσημος σήμερα καρδιολόγος και αντιναύαρχος ε.α. στην Αθήνα (“Ιατρόπολις”).
Εγώ, ως αποτυχών στις εισαγωγικές του 1954 στη Βέρροια, βρέθηκα στην παιδόπολη του “Αγ. Ανδρέα” (Αττικής), για να μάθω την…οικοδομική τέχνη! (1954-1955)
[Η εμφανής αυτή αδικία που σε πλήγωσε απόλυτα δικαιολογημένα Γιάννη, όπως και άλλα παιδιά, όπως κι εμένα αργότερα (αλλά αγωνίστηκα, για την εξάλειψή της), έγινε θέμα στον ημερήσιο τύπο της Θεσσαλονίκης. Η αποκάλυψη της αδικίας στον τύπο προκάλεσε μέγα θόρυβο στις Κυρίες των Τιμών και συνετέλεσε στο να μετριασθεί κάπως η αυστηρότητα στην Παιδόπολη, για τους επόμενους Γυμνασιόπαιδες.]
-“Όσο το φως μιας αστραπής”. Μακρόσυρτη ελεγεία για τον αγαπητό μου συμφοιτητή στη Φιλοσοφική του ΑΠΘ και φίλο σου, Νίκο Χλωρό, με άφθονες λεπτομέρειες για τη ζωή του. Λεπτομέρειες άγνωστες σε μένα. Τον θυμάμαι πάντα με ένα πικρό χαμόγελο στα χείλη, ταπεινό αλλά ωραίο… Οφειλόμενη αφιέρωση, τόσο από πλευράς φιλίας, όσο και ιδεολογίας.
[Είναι ο Νίκος Χλωρός που, όταν πρωτοκυκλοφόρησε το “Άξιον Εστι” των Ελύτη-Θεοδωράκη, με τον δίσκο υπό μάλης, μας έπεισε συνωμοτικά, εμένα και μερικούς συμφοιτητές μας, να πάμε σε ένα φιλικό διαμέρισμα που διέθετε πικ-απ, για να τον ακούσουμε! Και τον ακούσαμε, και τον απολαύσαμε... Ήταν ήδη απαγορευμένος δίσκος, λόγω Θεοδωράκη!]
… Και πάλι σ΄ευχαριστώ που μας έκανες συμμέτοχους στις δημιουργικές αγωνίες σου, σχετικά με μια Ελλάδα που “ταξιδεύει” πάντα, ίσως, όπως τώρα, χωρίς συγκεκριμένο προορισμό.
Να είστε όλοι καλά…
Στ.Γ.Κ.
Σφακίων 60
73134-Χανιά
=======================
Αλληλογραφία με τον Γιάννη:
2 Ιουνίου 2025
Αγαπητέ μου Σταύρο,
οι αραιές, αλλά για μένα πάντα ευτυχισμένες, ηλεκτρονικές συναντήσεις, σημαίνουν πως στην ουτοπική χώρα
της λογοτεχνίας μπορούν να ανταμώνουν οδοιπόροι που φτάνουν από τόπους αλληλοσπαρασσόμενους και αιματοβαμένους.
Εκείνο που πάντα εκτιμώ και θαυμάζω σε σένα, πέρα από την ευθυκρισία και την εντιμότητα, είναι η ευγένεια και η γενναιοδωρία. Σε ευχαριστώ που, μετά τις μεγάλες αφηγήσεις της τριλογίας, αγάπησες κι αυτές τις μικρές ιστορίες «φλόγας και στάχτης», έρωτα και στεναγμών.
Χαιρετίσματα στη Χριστίνη, χαιρετισμούς από τη Γιώτα.
ΥΓ. Πραγματικά πολύ ενδιαφέροντα τα θασιακά προικοσύμφωνα!!
Ο Γιάννης έχει και αυτός ένα από τη γιαγιά του.
Σήμερα για μας είναι μέρα ιδιαίτερης χαράς, καθώς πληροφορηθήκαμε τη βράβευση της ταινίας Θολός Βυθός στο LΟS ANGELES GREEK FILM FESTIVAL (βραβείο καλύτερης ταινίας και βραβείο κοινού). Μας ενημέρωσε η σκηνοθέτης Ελένη Αλεξανδράκη που βρίσκεται εκεί από την αρχή του φεστιβάλ.
Με αγάπη, Γιάννης
