"Ο λόγος ο εφήμερος βαστά μόνο μια μέρα
το άρωμά του όμως κρατεί και νύχτα και ημέρα"
Στ.Γ.Κ., Νοε. 2010

Η Άλωση της Πόλης…

Η ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

ΤΟ ΠΟΝΤΙΑΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΟΝ Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗ

Πάρθεν

«Αυτές τες μέρες διάβαζα δημοτικά τραγούδια,
για τα΄ άθλα των κλεφτών και τους πολέμους,
πράγματα συμπαθητικά· δικά μας, Γραικικά.

Διάβαζα και τα πένθιμα για τον χαμό της Πόλης
«Πήραν την Πόλη, πήραν την· πήραν την Σαλονίκη».
Και την Φωνή που εκεί που οι δυο εψέλναν,
«ζερβά ο βασιληάς, δεξιά ο πατριάρχης»,
ακούσθηκε κ΄ είπε να πάψουν πια
«πάψτε παπάδες τα χαρτιά και κλείστε τα βαγγέλια»
πήραν την Πόλη, πήραν την· πήραν την Σαλονίκη.

Όμως απ΄ τ΄ άλλα πιο πολύ με άγγιξε το άσμα
το Τραπεζούντιον με την παράξενή του γλώσσα
και με την λύπη των Γραικών των μακρυνών εκείνων
που ίσως όλο πίστευαν που θα σωθούμε ακόμη.

Μα αλοίμονον μοιραίον πουλί «απαί την Πόλην έρται»
με στο «φτερούλιν αθε χαρτίν περιγραμμένον
κι ουδέ στην άμπελον κονεύ΄ μηδέ στο περιβόλι
επήγεν και εκόνεψεν στου κυπαρίσ΄ την ρίζαν».
Οι αρχιερείς δεν δύνανται (ή δεν θέλουν) να διαβάσουν
«Χέρας υιός Γιανίκας έν» αυτός το παίρνει το χαρτί,
και το διαβάζει κι ολοφύρεται..
«Σίτ΄ αναγνώθ΄ σίτ΄ ανακλαίγ΄ σίτ΄ ανακρούγ΄ την κάρδιαν.
Ν’ αοιλλή εμάς να βάϊ εμάς η Ρωμανία πάρθεν».

(Κωνσταντίνος Π. Καβάφης, «Πάρθεν», 1-4, 11-14. Κρυμμένα ποιήματα. Ίκαρος, 1993. 108.- επιμέλεια Γ. Σαββίδη )

Το παραπάνω ποίημα διάβασε ο Γ. Σαββίδης στη Βικελαία Βιβλιοθήκη (1990). Τραγουδήθηκε δε από τον Γ. Νταλάρα, τη Λ. Κονιόρδου και ποντιακή χορωδία)

… Για να μη ξεχνιόμαστε! Η ιστορία οφείλεινα είναι πάντα στο προσκήνιο. Πάντα υπάρχουν κερκόπορτες και πάντα οφείλουμε να είμαστε σε εγρήγορση. περισσότερο τώρα που όλοι μας επιβουλεύονται.

————————————————————————————————————————————-

  • ΟΜΩΣ είναι πολύ επίκαιρες και οι παρατηρήσεις του Σερ Στήβεν Ράνσιμαν στο βιβλίο του “Η άλωσης της Κων/πολης”:

«Αυτή η Δ’ Σταυροφορία του 1204 έθεσε τέρμα στην παλιά Ανατολική Αυ­τοκρατορία ως υπερεθνικό κράτος. Η Αυτοκρατορία που αποκαταστάθη­κε από τον Μιχαήλ Παλαιολόγο το 1261 δεν ήταν πια η κυριαρχούσα δύναμη στη Χριστιανική Ανατολή. Ο Αυτοκράτωρ εξακολουθούσε να είναι, τουλάχιστον στα μάτια των Ανατο­λικών, ο Ρωμαίος αυτοκράτορας, αλλά στην πραγματικότητα ήταν μόνο ένας ηγεμόνας μεταξύ άλλων, εξ ίσου ή περισσότερον ισχυρών».

Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, όταν επέστη η στιγμή, ήταν αδύνατο να ξε­φύγει από το πεπρωμένο που του είχαν υφάνει οι κληρονομικές και ιστορικές του καταβολές. Ήταν Έλληνας και συγχρόνως Αυτο­κράτωρ. Μετέφερε, μέσα από τα βάθη των αιώνων, το Λεωνίδα της Σπάρτης και τον Κόδρο των Αθηνών. Η απάντηση επομένως προς τον Μωάμεθ ήταν ανα­μενόμενη. «Κοινή γαρ γνώμη αυτοπρο­αιρέτως αποθανούμεν και ου φεισόμεθα της ζωής ημών». Έμεινε, παρά τις δελεαστικές προτά­σεις, πολέμησε και χάθηκε μαχόμενος στην Πύλη του Ρωμανού. Η Πόλη δεν πα­ραδόθηκε, αλλά καταλήφθηκε όταν έπεσε και ο τελευταίος υπερασπιστής της.

  • Όσο για το μεγαλείο και τα επιτεύγμα­τα του Βυζαντίου και της αρχαίας Ελλά­δος, ας θυμηθούμε τα λόγια του καθηγη­τού της Οξφόρδης Σερ Λίβινγκστον:

«Εάν επρόκειτο τα πάντα να κατα­στραφούν, δύο μόνο φάροι θα ήθελα να διασωθούν. Ο Παρθενών και η Αγία Σοφία, η οποία είναι η συνισταμένη του ολοκληρωμένου Βυζαντινού πολι­τισμού, όπως και ο Παρθενών είναι το κορύφωμα της αθηναϊκής μεγαλοφυίας. Οι Έλληνες μπορούν να είναι υπερήφα­νοι και για τα δύο».

Η Αγία Σοφία  χάθηκε, ας μη χάσουμε και τον Παρθενώνα για τον οποίο ο συγγραφέα Στέφαν Τσβάιχ γράφει στο έργο του, «Οι μεγάλες ώρες της Ανθρωπότητας»:

«Στην Ιστορία, όπως και στη ζωή, καμιά λύπη, καμιά μεταμέλεια δε μπο­ρούν ν’ αναπληρώσουν την απώλεια μιας μοιραίας στιγμής όπως και χίλια χρόνια δεν μπορούν να εξαγοράσουν μιας ώρας απερισκεψία».

«Η ανθρωπότητα δε θα μπορέσει ποτέ να εκτιμήσει εις όλη του την έκτα­ση το κακό που μπήκε από την Κερκόπορτα εκείνη τη μοιραία ώρα, ούτε τι έχασε ο κόσμος του πνεύματος με την κατάληψη του Βυζαντίου».

 

Στ.Γ.Κ.

 


Σχολιάστε