"Ο λόγος ο εφήμερος βαστά μόνο μια μέρα
το άρωμά του όμως κρατεί και νύχτα και ημέρα"
Στ.Γ.Κ., Νοε. 2010

Ένα υπέροχο κείμενο -προσκλητήριο νεκρών (Γράφει ο Χρ. Βενέτης, ιατρός καρδιολόγος, δ/ντής Καρδιολογικής Κλινικής “Ιατρόπολις”,αντιναυάρχος ε.ά.)

 

 

 

 

 

[Ο Χρήστος Βενετης συμπαιδοπολίτης μου για λίγο στην παιδόπολη του "Αγ.  Δημητρίου" Θεσσαλονίκης, ήταν ένα πανέξυπνο, μετρημένο, ολιγόλογο αλλά σοφό στις απόψεις του παιδί-όπως τον γνώρισα. Θυμούμαι ότι ήταν και λεπτεπίλεπτος καλλιτέχνης, ειδικά στα καλλιταχνήματα με τη σινική μελάνη.

Και μόνο ότι πέρασε σε στρατιωτικη ιατρική σχολή, κάτι πάρα πολύ δύσκολο εκείνα τα χρόνια για Παιδοπολίτες, δείχνει το ποιόν του, το σθένος και τη θέλησή του, την επιμονή που τον οδήγησε στην επιτυχία του στην κατοπινή ζωή.

Άριστος γνώστης της ελληνικής γλώσσς, συναισθηματικός, περιγραφικός, γράφει το βιβλίο "Κεραύνεια Όρη" στο οποίο φαίνεται η λατρεία του για την Ήπειρο, τη γενέτειρα του. Διακρίνεται για το αίσθημα της αναζήτησης ενός παλιού αλλά υγιούς κόσμου, τους ανθρώπους που τον μεγάλωσν και τον διεμόρφωσαν.

Σήμερα είναι διευθυντής του Καρδιολογικού Τμήματος στο ιατρκό κέντρο "Ιατρόπολις".

Ευχόμαστε να έχει πάντα την υγεία του και περιμένουμε κι άλλα κείμενά του...

Το παρακάτω επιλογικό κέιμενο, ένας αίνος στη μνήμη, είναι από τα πιο συγκλονιστικά κείμενα που εγώ προσωπικά έχω διαβάσει. Στ.Γ.Κ.]

 

=============================================

ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΣΤΑ ΚΕΡΑΥΝΕΙΑ ΟΡΗ -ΠΡΟΣΚΛΗΤΗΡΙΟ ΝΕΚΡΩΝ

Απριλης με πολλους νοτιαδες και πολλες βροχες ακομη και τη Μ. Παρασκευη.

Στη μικρη παλια εκκλησια του χωριου που ψηλα στο υπερθυρο εγραφε 1857 με σκαλισμενα σε πετρα νουμερα ειχαν μαζευτει οι χωριανοι για να παραβρεθουν στον Επιταφιο που λογω βροχης δεν θα εκανε την συνηθισμενη βολτα. Δεν ηταν μονο βροχη. Ηταν καταιγιδα με αστραπες και βροντες.

Ειχα βρεθει στο μικρο ηπειρωτικο χωριο ακολουθωντας τον φιλο μου τον γιατρο που καταγοτανε απο το χωριο, αλλα ειχε εξαφανιστει απο 7 ετων-λογω εμφυλιου. Μεσα στην εκκλησια το εκκλησιασμα μισοκοιμοταν, χαμενο μεσα στην ομιχλη του θυμιαματος, τον υποτονθορισμο του ψαλτη που ψευδιζε, αλλα και της πνιγηρης υγρασιας του υγρου νοτια. Σταθηκαμε με τον γιατρο διπλα στον δεξιο ψαλτη -αριστερος δεν υπηρχε- καθ υποδειξη του ιερεα που με μια αδιορατη χειρονομια μας υπεδειξε την θεση. Γρηγορα καταλαβα το γιατι.

Ο γηραλεος δεξιος ψαλτης ηταν και βαρηκοος, αλλα και ψευδιζε τρομερα αφου ηταν φαφουτης οπως συντομα διαπιστωσα. Η πρεσβυωπια του, με τα θολωμενα γιαλια, τον εκανε να αναδιφαει ματαια τα βιβλια του ψαλτηριου για να βρει το σωστο ψαλμο με αποτελεσμα ο ιερεας για πολλοστη φορα να επαναλαμβανει το … Κυριε ελεησον, αλληλουια, αλληλουια.

Ο γιατρος γρηγορα διορθωσε τα του ψαλτηριου υποδεικνυοντας τον σωστο ψαλμο και στηνοντας ευηκοον ους στον ιερεα που ψιθυριζε τον σωστο … Αλαλα τα χειλη των ασεβων…. Και εδειχνε στον ψαλτη αμεσως την περικοπη. Οταν εφθασε η ωρα του Επιταφιου Υμνου με το … αι γεννεαι πασαι, ο δεξιος ψαλτης στραβοκαταπιε μια δυο φορες και εχασε σχεδον τη φωνη του. Ο γιατρος κυτταξε με ενταση την Ωραια Πυλη οπου εμφανιστηκε ο ιερεας γεματος ερωτηματικα. Η βροχη εξω ολο και δυναμωνε. Το καταλαβαινες απο τις ριπες του αγερα που δονουσε τα παραθυρα και την πορτα της εκκλησιες που ετριζε συνεχως.

Μεσα στη μικρη εκκλησια ακουγοταν μια πνιγηρη σιωπη, ολοι οι Αγιοι στο Τεμπλο κυττουσαν αυστηρα με σφραγισμενα χειλη το εκκλησιασμα. Ηταν μια φοβερη στιγμη εντονης αναμονης, το καταλαβαινες και απο τη σταση του ιερεα που κυττουσε προς τον γιατρο. Και ξαφνικα: -Αι γεννεαι πασαι, υμνον τη ταφη σου, προσφέρουσι Χριστέ μου… Ω! Τι φοβερη φωνη ηταν αυτη! Εμεινα εμβοντητος! Δεν περιμενα ποτε απο τον φιλο μου τον γιατρο να ψαλει εκκλησιαστικους υμνους και μαλιστα κατα αυτον τον εκληκτικο τροπο. Συχνα ελεγε οτι η θρησκεια παρεμμποδιζει την ανθρωποτητα να μεταχωρισει σε ενα ανωτερο σταδιο εξελιξεως αλλα αυτο θα γινει οταν ο ανθρωπος θα μετοικησει σε αλλους πλανητες διοτι, συμπληρωνε, ο πλανητης γη ειναι θησκευομενος πλανητης. Και το αποδεικνειε αυτη τη στιγμη με ενα πανεμορφο εκκλησιαστικο αρχαιο υμνο.

Τι τρομερη κοντραλτα φωνη, βαθεια ζεστη, μελωδικη γεματη παλμο, που αρχιζε να τυλιγει τους τοιχους της παλαιας εκκλησιας . Φοβερη φωνη, τετοια που ακους σε μερικες ορθοδοξες Ρωσικες εκκλησιες που σε κανουν να ανατριχιαζεις. Το κοιμισμενο εκκλησιασμα ανασηκωθηκε, τα καθισματα ετριξαν, αναψε παραυτα τα κερια, τα σηκωσε ψηλα και αρχισε να σιγομουρμουριζει συνοδευντας την ψαλμωδια. Απο το φως των κεριων το Τεμπλο ελαμψε και οι Αγιοι σαν να αλλαξαν χαρακτηριστικα. Φαινονταν πιο ανθρωπινοι, λιγοτερο αυστηροι τωρα.

-Ω! Γλυκυ μου εαρ!

 


Η κοντραλτα γεματη φθογγικη τελειοτητα στην αποδοση του αρχαιου στιχου φωνη του γιατρου, αγκαλιαζε το εκκλησιασμα. Εισχωρουσε μεσα στις πετρες της παλιας ετοιμορροπης εκκλησιας. Σε λιγο ακουστηκε ο πενθιμος τρεμουλιαστος απο τον αερα και την βροχη ηχος της καμπανας που ηταν κρεμασμενη σε ενα πουρναρι εξω απο την εκκλησια, καμμια 50ρια μετρα μακρια. Φαινεται καποιος νεαρος αψηφησε την καταιγιδα.

-Εν ταφω σε κηδευει…

Ο ιερεας με καταλευκη γενειαδα, λεπτος, ευθυτενης, μπροστα στην Ωραια Πυλη αφησε το θυμιατο στο μικρο παπαδοπαιδι, σηκωσε τα χερια ψηλα, στυλωσε το βλεμμα στο απειρο και εμεινε εκει επι μακρον σιγομουρμουριζοντας τις αρχαιες επικλησεις προς ζωντας και τεθνεωτας, παντοτε με τα χερια σε μονιμη σταση ικεσιας.

-Μνησθητι Κυριε του δουλου σου Γεωργιου Μαλαμη και της συζυγου αυτου Ιουλιας και των τεκνων αυτου Σπυριδωνος, Χαριση και Μαγδαληνης.

-Μνησθητι Κυριε των δουλων σου Λαπα Περικλεους και των αδελφων αυτου Ελευθεριου, Σταυρου, Ευαγγελου και Χρηστου…

-Μνησθητι Κυριε των δουλων σου Αχιλλλεα και Σταυρου Μανη, Μαγδαληνης και Ερμιονης Τσοκα…

Μερικες γυναικες αρχισαν να κλαινε συγκρατημενα, μαλλον θυμηθηκαν χαμενα αγαπημενα προσωπα. Η ολη εικονα θυμιζε εντονα τον επικεφαλης χορωδο αρχαιας τραγωδιας που ικετευε τους θεους. Ηταν φανερο οτι δεν ακολουθουσε πληρως το τυπικο της ιεροτελεστιας. Η μνημονευση των ονοματων των θανοντων πηγαινε πολυ πισω ισως 100-150 χρονια προφανως απο ακουσματα του ιερεα για τους παλιους κατοικους του χωριου.

 


Ξαφνικα σαν αστραπη, καταλαβα. Ο ιερεας δεν μνημονευε μονο, εκανε προσκλητηριο νεκρων! Δεν ηταν μια απλη τελετη, δεν ηταν ενας απλος Επιταφειος. Ηταν κατι πολυ περισσοτερο. Για αυτο πηγαινε τοσο πισω χρονολογικα. Οι ζωντανοι επρεπε στη μυσταγωγια αυτη, να θυμηθουν ολους τους παλιους, ολους τους γεννητορες. Η μυσταγωγια ηταν απιστευτη. Με ειχε περιτυλιξει. Ειχα αρχισει να εξαϋλωνομαι. Σε λιγο αρχισε και ο χορος απο αστραπες και βροντες απο την καταιγιδα. Με ειχαν προειδοποιησει, με ειχαν προειδοποιησει οτι η περιοχη στην αρχαιοτητα ονομαζονταν Κεραυνεια Ορη απο την μεγαλη συχνοτητα των κεραυνων. Και ηταν αληθεια.

-Ω! Γλυκυ μου εαρ!..

Μα πως ξαφνικα μεσα στον ορυμαγδο των κεραυνων με τις αλεπαλληλες αντηχησεις και τα ριπισματα της βροχης ειχα την εντυπωση οτι το μετουσιωμενο εκκλησιασμα με τα αναμμενα κερια, συμμετειχε πια ενεργα κρατωντας soto voce τον ισο της ψαλμωδιας που εντυνε τη λειτουγια με μορφη υπεροχου συμφωνικου εργου χωρις ομως μαεστρο. Ηταν γνωστο οτι απο τα παλια χρονια το εκκλησιασμα συμμετειχε στη λειτουγια κρατωντας το βυζαντινο ισο των υμνων. Ενοιωθα οτι υπηρχε μια χρονικη μεταθεση του παροντος, αιωνες πισω, οπου οι προπατορες μιλουσαν την ιδια γλωσσα εψελναν τους ιδιους υμνους κρατωντας ισο της ψαλμωδιας. Σκεφτομουν οτι αν ξυπνουσε ξαφνικα ενας βυζαντινος του 5ου η 6ου αιωνα και παρευρισκονταν στην μυσταγωγια θα καταλαβαινε τα παντα, δεν θα τον εξεπλητε τιποτε. Ιδια γλωσσα, ιδια εκφορα υμνων,ιδιες ικεσιες,ιδια ποιηση,ιδια μυσταγωγια.

-Ω γλυκυ μου εαρ!

Οι χωριατες κρατουσαν οπως τα παλια χρονια ισο στην ψαλμωδια χωρις να τους το εχει διδαξει κανεις. Ειναι η παραδοση.

 

Η καμπανα εξακολουθουσε να χτυπαει πενθιμα.

-Μνσθητι Κυριε της δουλης Σου Χριστινας του Μανη και των τεκνων αυτης Ευδοκιας, Νικολαου και Ισμηνης

-Μνησθητι Κυριε της δουλης Σου Ναυσικας του Νασιου και των γονεων αυτης Θεοδωρου και Αρετης. Ενα πνιχτο κλαμα ακουστηκε πισω. Ηταν η μικροτερη αδελφη της Ναυσικας που ανατιναχτηκε απο ναρκη καθως εβοσκε τα προβατα της στο βουνο.

Απο τη μια μερια ο ιερεας με την αερινη μορφη, ατενιζων το υπερπεραν, ο ψαλτης με την εκπληκτικη κοντραλτα φωνη, το συμμετεχον μετουσιωμενο πλεον εκκλησιασμα με ντεκορ τη θεομηνια, μου εδιναν την εντυπωση οτι παρακολουθουσα ενα συμφωνικο εργο απιστευτης τελειοτητας. Ειχα παρακολουθησει πολλες φορες στην Ευρωπη σε περιφημους γοτθικους ναους λειτουργιες και συμφωνικα εργα, αλλα εδω, στα κεραυνεια ορη, στην παλια ετοιμορροπη εκκλησια υπηρχε κατι αλλο. Υπηρχε πληρης μετουσιωση, πληρης εξαύλωση. Μετουσιαση του ιερεα και του εκκλησιασματος. Η βροχη εξακολουθουσε να χτυπαει ανελεητα τα τζαμια του ναου.

Ενας λιγνος, ψηλος, σκελετωμενος γερακος με προτεταμενο λαρυγγι, παλιος ανταρτης, πλησιασε κουτσα-κουτσα τον ιερεα αλλα κοντοσταθηκε. Ο παπας του εκανε νευμα να πλησιασει και πηρε το τσαλακωμενο χαρτακι του γερακου. Ο παπουλης εριξε μια ματια στα ονοματα και συνεχισε:

-Μνησθητι Κυριε του δουλου σου Περικλη του Ματση, Γεωργιου του Λιοντου και Σπυριδωνος Σκευη. Ηταν ολοι νεκροι παλαιοι ανταρτες. Στη μνημονευση του τελευταιου ονοματος , η φωνη του ιερεα λυγισε. Αργοτερα εμαθα οτι με τον νεκρο ανταρτη που ηταν δασκαλος, ηταν μαζι μαθητες στο Ιεροδιδασκαλειο Βελλας που εβγαζε δασκαλους και ιερεις. Μαλιστα ο ανταρτης ειχε βαφτισει τον Χαριση τον δευτερο γυιο του ιερεα.

-Ερραναν τον ταφο, αι μυροφοροι μυρα… Φοβερη αποκοσμη σκηνη. Ειχες την εντυπωση οτι το παρον προβαλλονταν στο παρελθον και ταναπαλιν. Για λιγο εγινε μια μικρη σιωπη. Μονο ο μανιασμενος ηχος της καταιγιδας ακουγονταν και ο πενθιμος ηχος της καμπανας. Και μετα: Η φωνη του ιερεα υψωθηκε ικευτικη:

-Aνω σχωμεν τας καρδιας! “Eσομεν τας καρδιας ημων υψιπετεις”, ελεγε ο ιερεας. Η φωνη του ειχε εναν λυγμωδη τονο. Τωρα ζητουσε κατι πεσσοτερο. Στους θνητους να πεταξουν πανω απο τα συννεφα οπου δεν υπαρχει κακια, τιποτε που να τους χωριζει και συναμα ζητουσε τη θεια παρεμβαση. Ημουν σιγουρος οτι η προτροπη ανω σχωμεν τας καρδιας δεν εντασονταν στο λειτουργικο του επιταφιου, εντασονταν ομως θαυμασια στο προσκλητηριο νεκρων πολλοι απο τους οποιους σκοτωθηκαν απο αδελφικο χερι.

-Ανω σχωμεν τας καρδιας! Καταλαβα νωρις οτι αυτη δεν ηταν μια συνηθης λειτουργια. Ηταν πολλα πραγματα μαζι: η καταιγιδα, οι αστραπες, οι κεραυνοι, η Μ. Παρασκευη, το μεθυστικο αρωμα του στολισμενου Επιταφιου, αλλα και η ασυνηθης ιεροτελεστια Την περιοχη την ειχε ρημαξει ο εμφυλιος. Νεκροι εκατερωθεν απο αδελφικα και συγγενικα πυρα, καμενα σπιτια, ξεριζωμενες οικογενειες.

Ο ιερεας με το ανω σχωμεν τας καρδιας προφανως εκλιπαρουσε το ποιμνιο να αποτιναξει οτι τους χωριζε, να αρθει πανω απο τα μικρα η μεγαλα προβληματα του , πανω απο τις πολιτικες αντιδικιες, να ατενιζει τον κοσμο απο ψηλα χωρις μιση και χαμερπειες. Αλλωστε η τυχη ειναι κοινη για ολους. Τους την υπενθυμιζε καθε στροφη του αρχαιου υμνου -Εν ταφω σε κηδευει…

 


Η θυελλα συνεχιζονταν ασταματητη. Ο θανατος πραγματι εξισωνει τους παντες, νικητες και ηττημενους, νεους και γερους πλουσιους και φτωχους. Η επικληση “ανω σχωμεν τας καρδιας” με βασανιζε για μερες αλλα μου φαινοταν απολυτα ταιριαστη για το περιβαλλον και το εξαϋλωμενο ποιμνιο. Οι ικεσιες και το προσκλητηριο νεκρων του παπουλη ηταν για ολους τους τεθνεωτες, ειτε ηταν απλοι χωρικοι, ανταρτες η στρατιωτες. Για αυτο μου μενει ανεξιτηλα στη μνημη μου ο φοβερος αυτος Επιταφειος στα Κεραυνεια Ορη και το αναπαντεχο προσκλητηριο των τεθνεωτων απο εναν απλο ιερεα που ειχε ζησει τα γεγονοτα,σε μια παλια ετοιμορροπη εκκλησια που τη συνταραζαν οι κεραυνοι μιας ανοιξιατικης καταιγιδας.

 

================================================

 


Σχολιάστε