"Ο λόγος ο εφήμερος βαστά μόνο μια μέρα
το άρωμά του όμως κρατεί και νύχτα και ημέρα"
Στ.Γ.Κ., Νοε. 2010

Ελευθέριος Βενιζέλος και Μικρασιατική Καταστροφή (Γράφουν οι Στ.Γ.Κ. και Βαγγέλης Κακατσάκης, Χ.ν., 6-12-22)

 

 

 

 

 

1.-ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ (ένα ντοκυμαντέρ)

 

Ι.-ΕΙΧΑΜΕ την καλή τύχη να παρακολουθήσουμε την 1η του Δεκέμβρη 2022 στο “Πνευματικο

Κέντρο Χανίων”, μια εμπεριστατωμένη επιστημονικά με πολύπλευρες απόψεις και αποσπάσματα

επικαίρων της εποχής, ταινία/ντοκουμέντο, σχετικά με τις θέσεις του Ελ. Βενιζέλου και

τον σκληρό αγώνα του για τη σωτηρία του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας (1922-1923).

 

ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ για μια από τις πιο αξιόλογες και καίριες παραγωγές του Εθνικού Ιδρύματος

“Ελευθεριος Κ. Βενιζέλος” (φωτό, 1), σε συνεργασία με την ΕΡΤ και τη “Long Run Productions”.

Η παραγωγή βασίστηκε σεναριακά στη σημαντική και καθόλα έγκυρη βιογραφία του Ελευθερίου

Βενιζέλου, γραμμένη από τον Νίκο Παπαδάκη-Παπαδή, Γενικό δ/ντή του Ιδρύματος. Στο ρόλο του Βενιζέλου

ο Γ. Διάμπασης.

 

ΙΙ.-ΤΟ ΝΤΟΚΥΜΑΝΤΕΡ/ταινία παρουσιάζει τα γεγονότα της Μικρασιατικής Καταστροφής διαυγέστατα,

με τα λάθη της τότε πολιτικής ελληνικής εξουσίας καθώς και του Βενιζέλου. Επισημαίνει τις στρατηγικές

επιλογές του Εθνάρχη που εφάρμοσε όταν κλήθηκε να περισώσει (Συνθήκη Λωζάννης, 1923) ό,τι μπορούσε

να σωθεί από μια ολική καταστροφή του Μικρασιατικού Ελληνισμού. Δίνει ταυτόχρονα απαντήσεις

σε κρίσιμα ερωτήματα που απασχολούν την ιστοριογραφία, έναν αιώνα μετά την Εθνική Καταστροφή.

 

ΕΠΕΙΔΗ οι Τούρκοι μάς απειλούν νυχθημερόν με μια “νέα Μικρασιατική Καταστροφή”, καλόν είναι

η ταινία να προβληθεί σε όλα τα Λύκεια της χώρας και μάλιστα σε ειδικές προβολές: με απαντήσεις

από αρμόδιους καθηγητές σε κάθε απορία ή ερώτημα.

 

ΙΙΙ.-ΣΗΜΕΙΩΝΟΥΜΕ το γεγονός ότι το Ίδρυμα έτυχε να έχει, εδώ και 20 χρόνια, ως Γενικό Δ/ντή

του τον ικανότατο Χανιώτη δικηγόρο, Νικολαο Παπαδάκη-Παπαδή, πλαισιωμένο από εξίσου σπουδαίους

συνεργάτες. Το πολυσχιδές έργο του Ιδρύματος έχει αποκτήσει διεθνή παρουσία και αναγνώριση,

δυναμική σε πολλούς τομείς, απήχηση σε διεθνή συνέδρια, αποτελεσματικότητα. Οι καιροί μας,

“πονηροί” και δύσκολοι, απαιτούν σωστή ενημέρωση, πολυμερή ιστορική γνώση και διαρκή επαγρύπνηση

του Ελληνισμού. Τόσο διότι το διεθνές περιβάλλον είναι εκρηκτικό, όσο και επειδή έχουμε δίπλα μας

ένα βουλιμικό γείτονα -την Τουρκία- που μόνο μια σωστή γνώση της Ιστορίας μας είναι ικανή να

αποτρέψει την κάθε είδος επιθετικότητά του. (Στ.Γ.Κ.)

 

==============================================================================================================

[Ο άγρυπνος φρουρός της χανιώτικης επικαιρότητας και σχολιαστής της, με το δικό του ιδιόμορφο τρόπο,
ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΚΑΚΑΤΣΑΚΗΣ, εμπλουτίζει την παραπάνω μας σημείωση με το παρακάτω απάνθισμα μικροκειμένων
από το σπουδαίο βιογραφικό περί τον Ελ. Βενιζέλο έργο του Γεν. Δ/ντή του ομώνυμου Ιδρύματος στα Χανιά.
Αξίζει τον κόπο η υπενθύμιση των γεγονότων, στ.γ.κ.]:
===========================
Ο ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ ΚΑΙ Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ

«[…] Στις αρχές Νοεμβρίου (1919) στα δεκάδες ελληνικά και συμμαχικά πλοία που ήταν αγκυροβολημένα στον
όρμο της Σμύρνης, οι σάλπιγγες ήχησαν, ακινησία, τα πληρώματα στάθηκαν σε στάση προσοχής και οι μπάντες
άρχισαν να παιανίζουν τον ελληνικό εθνικό ύμνο. Αποχαιρετούσαν το ελληνικό πολεμικό “Έλλη” που απέπλεε
με προορισμό τον Τάραντα της Ιταλίας, απ’ όπου θα παραλάμβανε τον Έλληνα πρωθυπουργό. Η εικόνα επιβεβαίωνε
πλήρως τα λόγια του Βενιζέλου προς τον Κλεμανσό: κανείς δεν μπορούσε πλέον να αγνοήσει τη νέα κατάσταση
που είχε δημιουργήσει η παρουσία
της Ελλάδας στη Σμύρνη.» […]
«Την Τρίτη 3 Νοέμβριου (1920) το βράδυ, ο Στέφανος και η Πηνελόπη Δέλτα επισκέφτηκαν τον Βενιζέλο στο σπίτι του.
Αντίκρισαν ένα θέαμα αποκαρδιωτικό. Οι υπουργοί έμοιαζαν με βαρυπενθούντες συγγενείς και έκλαιγαν με αναφιλητά.
Ανάμεσα τους ο Βενιζέλος ίσιος, αλύγιστος, έστεκε σα δέντρο που το δέρνει η φουρτούνα και που δε λυγά! Ο Στέφανος
Δέλτας με έκδηλη αγωνία ρώτησε “Μας εγκαταλείπετε αλήθεια, κ. Πρόεδρε; Φεύγετε;”.
Ο Βενιζέλος απάντησε: “Δε σας εγκαταλείπω, με πειράζει να το πιστεύετε, ούτε θα έφευγα ποτέ. Ας μην είμαι και βουλευτής.
Είμαι πολεμιστής!» [...]
(Ο Ελ. Βενιζέλος στο σπίτι της Πηνελόπης Δέλτα)
«Στις 19 Σεπτεμβρίου (1922) η προφητική επιστολή του Βενιζέλου που είχε στείλει δυόμισι μήνες νωρίτερα στον Δαγκλή,
δημοσιευόταν στον “Ελεύθερο Τύπο” του Καβαφάκη. Οι αναγνώστες έκπληκτοι, διαπίστωναν ότι οι προβλέψεις του είχαν
επαληθευτεί πλήρως. Την ίδια μέρα ο Μεταξάς σημειώνει στο Ημερολόγιό του “Σήμερον επιστολή Βενιζέλου εις Ελεύθερον Τύπον.
Ακριβώς αι ιδέαι μου! ” Μετά τον Σαγγάριο η βασιλική κυβέρνηση δεν μπορούσε πια να αποκρύψει την αποτυχία. Στις 2 Οκτωβρίου
ο Γούναρης παραδέχτηκε στη Βουλή ότι οι Τούρκοι δεν είχαν υποταχθεί». […]
«Λίγο προτού η τουρκική καταιγίδα σαρώσει τα πάντα, ο Στεργιάδης έλεγε στον Γεώργιο Παπανδρέου:
“Καλύτερα να μείνουν εδώ να τους σφάξει ο Κεμάλ, γιατί αν πάνε στην Αθήνα θα ανατρέψουν τα πάντα”. Στις 22 Σεπτεμβρίου (1922)
το “Ελεύθερον Βήμα” έδινε μια εικόνα της φρίκης που ακολούθησε: “Η Σμύρνη ολοκαυτώθη. Ο Ελληνισμός της εσφάγη. Αι γυναίκες της,
αι παρθένοι, εγένοντο θύματα αιματηράς ασελγείας. Ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος εκρεουργήθη αγρίως”» […]
«Vae Victis, ουαί τοις ηττημένοις, λοιπόν; Όχι, ήταν η απάντηση του Βενιζέλου. Ήταν αποφασισμένος να διαπραγματευθεί ως εμπόλεμος,
και όχι ως ηττημένος. Η εντύπωση αυτή ενισχύθηκε όταν στην αίθουσα της Διάσκεψης εισήλθαν ο Πανκουαρέ και ο Κόρζον: Εσταμάτησαν
και οι δύο προ του Βενιζέλου και συνωμίλησαν επιδεικτικότατα και φιλικότατα μαζί του. Εφέρθησαν προς τον ηττημένον όπως είχαν
συνηθίσει να φέρωνται προς τον νικητήν! Η σκηνή επιβεβαίωνε ότι εκείνη την ώρα, το μοναδικό όπλο που διέθετε η Ελλάδα ήταν
το κύρος του Βενιζέλου» […]
========================
[Από τον 2ο τόμο της μοναδικής στο είδος της 1152(!) σελίδων βιογραφίας “Βενιζέλος: ο άνθρωπος, ο ηγέτης” που έγραψε ο γενικός
διευθυντής του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών “Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος”, Νικόλαος Εμμ. Παπαδάκης - Παπαδής,
τα παραπάνω αποσπάσματα. Στον απόηχο της δημιουργίας της ομώνυμης αριστουργηματικής ταινίας στην οποία επίσης
αναφέρθηκα στις προηγούμενες Στάσεις (Παρασκευή 2 Δεκεμβρίου), με αφορμή την προβολή της στο Πνευματικό Κέντρο της
Πόλης μας. Σαν να έβλεπα μια άκρως ενδιαφέρουσα ταινία, όταν διάβαζα το περί ου ο λόγος βιβλίο και σαν να διάβαζα ένα άκρως
ενδιαφέρον βιβλίο όταν έβλεπα την ταινία…]

 


Σχολιάστε