"Ο λόγος ο εφήμερος βαστά μόνο μια μέρα
το άρωμά του όμως κρατεί και νύχτα και ημέρα"
Στ.Γ.Κ., Νοε. 2010

Προσευχές και ύμνοι στις παιδοπόλεις (19-4-2021) Ι

 

 

 

 

 

ΠΡΟΣΕΥΧΕΣ-ΥΜΝΟΙ (ΠΡΩΙ-ΒΡΑΔΥ)

Οι προσευχές, οι ύμνοι και τα τραγούδια στις παιδοπόλεις δεν διέφεραν καθόλου από αυτά που κυκλοφορούσαν έξω στον κόσμο. Εξάλλου οι “αρχηγοί”, οι ομαδάρχισσες και το προσωπικό δεν ήταν ουρανοκατέβατοι: προέρχονταν από τον ελληνικό λαό. Άλλοι ήταν δάσκαλοι ή δασκάλες τής τότε διετούς Παιδαγωγικής Ακαδημίας, άλλοι/ες απόφοιτοι/ες του εξαταξίου Γυμνασίου, ελάχιστοι πανεπιστημιακής εκπ/σης, μερικοί ήταν απόστρατοι ή έφεδροι στρατιωτικοί και λίγοι μεγάλοι παιδοπολίτες οι ίδιοι κ.λπ.

Έτσι, τα τραγούδια, οι προσευχές, το κατηχητικό σχολείο, οι αναγνώσεις μας είχαν τις ρίζες τους στην κοινωνία, όπως διαμορφωνόταν μετά τον λεγόμενο εμφύλιο πόλεμο -για μας ανταρτοπόλεμο.

Εντάξει, οι προσευχές μπορεί να ήταν πιο προσωπικές και ενδόμυχες για τον καθένα μας, όμως οι ομαδικοί ύμνοι και τα τραγούδια βρίσκονταν ως επί το πλείστον μέσα στα σχολικά αναγνωσματάρια. Τα ακούγαμε στις εθνικές γιορτές που γίνονταν κάθε Μάρτη και Οκτώβρη σε όλης της επικράτειας τα σχολεία.

 


Το κατηχητικό, ναι, υπήρχε αλλά δεν ήταν υποχρεωτικό, όπως και η μελέτη της Καινής Διαθήκης. Θυμάμαι τον αξεπέραστο σε όλα Κώστα Τραπεζουντίδη, άριστο μαθητή, άριστο αθλητή και υπεράριστο στο ήθος-ένα παιδί που έφυγε, δυστυχώς πολύ νωρίς από κοντά μας-, τον θυμάμαι, λέω, να διαβάζει την Καινή Διαθήκη, τη Μίμηση του Χριστού, το Μικρό Ναυαγό και τον θαύμαζα απεριόριστα. Κοιμόταν στο διπλανό μου διπλό κρεβάτι, κάτω απέναντί μου στον “Άγιο Δημήτριο” Θεσσαλονίκης και καμιά φορά βάζαμε τα δυνατά μας ποιος θα μάθει απ’ έξω αποσπάσματα από τα Ευαγγέλια ή τα “ρητά”!!


 


 

Η ΠΡΩΙΝΗ ΜΑΣ ΠΡΟΣΕΥΧΗ

Μὲ τὴ γλυκιὰν αὐγούλα/ χαρούμενο ξυπνῶ

καὶ στέλνω προσευχούλα/ θερμὴ στὸν οὐρανό.

 

Ἀξίωσέ με, Θέ μου,/ νάμαι καλὸ παιδὶ

καὶ πάντα χάριζέ μου / χαρὰ καὶ προκοπή.

 

Θέ μου, σὰν τὰ πουλάκια / χαρούμενα νὰ ζῶ

καὶ τ’ ἄλλα τὰ παιδάκια/ πολὺ νὰ τ’ ἀγαπῶ.

 

Καὶ στέλνε μου ἀπὸ πάνω / τὴ χάρη σου κι εὐχὴ

νὰ σ’ ἔχω σ’ ὅ,τι κάνω / προστάτη καὶ σκεπή. “

 

Από τις προσευχές θυμάμαι επίσης έντονα τη νυχτερινή στην παιδόπολη “Αγία Ειρήνη” (με την κα Μπαφατάκη Σοφία, 1948-1950 στον “Άγιο Δημήτριο”) και λίγο μετά στην “Καλή Παναγιά” (1950-1954). Τη λέγαμε λίγο πριν ξαπλώσουμε, μέσα στο θάλαμο, μπροστά από τα κρεβάτια μας, με κατεύθυνση προς το εικόνισμα του θαλάμου:

 


Είμαι ένα μικρό παιδάκι/τα-α-πεινό και σε Υμνώ

Θέ μου κάνε η προ-ο-σευχή μου /ν’ α-α-νεβεί στον ουρανό (να α-ανεβεί-ει στον ουρανό!)

 

Στείλε μου άγγελο προστάτη/ που η ψυχή μου λαχταρά

Θέ μου κάνε να α-α-γαπώ/ όλο τον κόσμο κι α-α-πό μένα πιο πολύ (κι α-α-πό μένα πιο πολύ!)”

 

Στο μεσημβρινό ή βραδινό φαγητό-πριν:

-“Χριστέ, ο Θεός ημών

Ευλόγησον την βρώσιν και την πόσιν των δούλων σου.

Ότι συ εί Άγιος, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν”

 

Στο μεσημβρινό ή βραδινό φαγητό-μετά:

-“Φάγαμε, χορτάσαμε και το Θεό δοξάσαμε.

Πάντα πλούσιο να είναι το τραπέζι της παιδοπόλεως”,

και,

-“Πλούσιοι επτώχευσαν και πείνασαν, οι δε εκζητούντες τον Κύριον, ουκ ελαττωθήσονται παντός αγαθού”

Εκεί κατά τις δέκα το βράδυ, γινόταν συγκέντρωση όλων των ομάδων στο πάνω ή στο κάτω συγκρότημα και δινόταν αναφορά (αν όλα τα παιδιά ήταν παρόντα). Δεν έπρεπε να λείπει κανείς, εκτός από τα άρρωστα που ήταν στο αναρρωτήριο και τα μεγάλα παιδιά που διάβαζαν στο σχολείο (Καλή Παναγιά) ή στα τολ (Αγιος Δημήτριος), για να δώσουν εξετάσεις.

Τότε λέγαμε ή μάλλον τραγουδούσαμε αυτό το ωραίο σιωπητήριο -που το λέγανε έξω και οι πρόσκοποι στις καατασκηνώσεις τους:

Η μέρα πάει,

ο ήλιος πάει

Στα βουνά πέφτει νύχτα βαθιά

σκοτεινάζει

Κι ο Θεός

μας φυλάει (δις)

 

Καλή νύχτα-καλή νύχτα

Καλή νύχτα και όνειρα γλυκά

Επεράσαμ’ όμορφα, όμορφα, όμορφα

Επεράσαμ΄όμορφα και τούτη τη βραδιά

Καλόν ύπνο, καλόν ύπνο

Και όνειρα γλυκά”

 

[ΑΝ ΠΑΙΔΙΑ των τότε παιδοπόλεων “Καλή Παναγιά” και “Άγ. Δημήτριος” Θεσσαλονίκης, θυμούνται κι άλλες προσευχές, θα χαιρόμασταν να μας τις υπενθυμίσουν και να τις καταχωρήσουμε. Στ.Γ.Κ.]

 

 


3 Σχόλια

  1. Περικλής Λεύκας

    Συμπληρώνω στο σιωπητήριο μετά το “όνειρα γλυκά”:

    Όπως πάντα με χαρά, με χαρά, με χαρά.
    Όπως πάντα με χαρά, παιξαμε παιδιά.

    Καλόν ύπνο, καλόν ύπνο, καλον ύπνο,
    και ό-νει-ρα γλυ-κά.”

    Στην έπαρση της σημαίας:

    “Συ που κόσμος κυβερνάς
    και ζωή παντού σορπάς,
    άκου τούτη τη στιγμή
    των παιδιών Σου τη φωνή.

    Φώτιζέ μας την ψυχή
    στο καλό στην αρετή,
    δίνε μας από ψηλά
    θάρρος, δύναμη, χαρά.

    Για να ζούμε εδώ στη γη
    με γαλήνη, με τιμή
    και να υμνούμε αιώνια Εσέ,
    Πανσοφε Δημιουργέ.

    ή

    “Σε Σένα Πλάστη και Θεέ
    ετούτη τη στιγμή
    υψώνουμε καρδιά και νου,
    παράκληση θερμή.

    Πατέρα ρίξε στοργικά
    στα πλάσματά Σου μια ματιά
    και φως σαν ουράνια χαραυγή
    σκόρπα απ’ το θρόνο Σου στη γη.

    Μην αποστρέψεις από μας
    την άγια Σου ματιά.
    Μη μας αφήσεις μοναχούς
    χωρίς παρηγοριά.”

    Άλλες προσευχές:

    “Πριν πέσω να πλαγιάσω
    Θεέ μου, σε παρακαλώ
    να δώσεις να περάσω
    τη νύχτα με καλό.

    Τον άγγελό σου πάλι
    στείλε μου από ψηλά
    να ‘ρθει στο προσκεφάλι
    πιστά να με φυλά.

    Όταν εγώ κοιμάμαι
    στο πλάι μου ν’ αγρυπνά
    κι έτσι να μην φοβάμαι
    τα σκότη τα πυκνά.”

    ΔΟΞΑ
    “Δόξα στ’ όνομά Σου,
    τ’ άγιο κι ιερό.
    Τις καρδιές υψώστε
    στο Δημιουργό.

    Είνα Αυτός που κόσμους
    μύριους κυ βερνά
    και στη πλάση όλη
    τη ζωή σορπά”.

    ΤΑ ΣΥΜΠΑΝΤΑ
    “Τα σύμπαντα γιορτάζουνε
    τη δόξα Σου, Χριστέ
    και στα ουράνια ψάλλουνε
    αγγλελων στρατιαί.

    Το άγιο φως εδώ στη γη
    θα ζει παντοτινά
    και την αγάπη στις καρδιές
    αώνια, αιώνια, αιώνια θα σκορπά.”

  2. Περικλής Λεύκας

    Προ φαγητού.

    Κύριε, ευλόγησε το φαγητό που θα φάμε σήμερα, Συ, που είσαι Αγιος και τώρα και πάντοτε και εις τους αιώνας των αιώνων, αμήν.

  3. Περικλή μου σ’ ευχαριστώ!
    Με την ευκαιρία ΚΑΛΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ
    Να χαίρεσαι ό,τι αγαπάς
    και να είσαι πάντα ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΣ!

Σχολιάστε