"Ο λόγος ο εφήμερος βαστά μόνο μια μέρα
το άρωμά του όμως κρατεί και νύχτα και ημέρα"
Στ.Γ.Κ., Νοε. 2010

Περι γατοφιλίας (Χ.ν., 1-6-20)

 

 

 

 

[Η επιβλητική και σχεδόν ... μνημειώδης φωτογραφία του χανιώτη γάτου, πάνω αριστερά είναι του Στ.Γ.Κ.]

 

 

ΠΕΡΙ ΓΑΤΟΦΙΛΙΑΣ *

 

  • Μελέτησα πολύ τους φιλοσόφους και τις γάτες. Η σοφία των γατών είναι αφάνταστα ανώτερη”! [Ιππόλυτος Ταιν (1828-1893), Γάλλος Ιστορικός. Στο Vie et opinions philosophiques d’un chat, Voyage aux Pyrénées”, 1858]

 

ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ του “Μένουμε σπίτι” (Μάρτιος-Απρίλιος-μέσα Μάη 2020), στους έρημους δρόμους των πόλεων έβλεπες να κυκλοφορούν ελάχιστοι άνθρωποι, βιαστικοί, με μάσκες και γάντια. Κι άλλοι -αρκετοί αυτοί- που έβγαζαν βόλτα το σκύλο τους και τον… εαυτό τους.

 

ΤΑ ΜΟΝΑ πλάσματα, υπεράνω κορωνοϊού, απαγορευτικών διατάξεων και υποχρεωτικού εγκλεισμού ήταν οι γάτες! Αγέρωχες, χαλαρές, ελεύθερες, συνέχιζαν απτόητες την καθημερινότητά τους: πέρασμα από το ένα πεζοδρόμιο στο άλλο, ισορρόπηση από μπαλκόνι σε μπαλκόνι, σκαρφάλωμα στους κάδους σκουπιδιών. Γάτες στους ακάλυπτους χώρους, γάτες και στις γειτονιές. Αδέσποτες και καμιά δεσποζόμενη…

 


 

Η ΓΑΤΑ (1) συμβιώνει με τον άνθρωπο πάνω από 10.000 χρόνια. Είναι το πιο “οικείο” ζώο: με οξύτατη όραση και ακοή, με λεπτή γεύση, με κοφτερα δόντια και νύχια είναι πάντα έτοιμη να υπερασπίσει τον εαυτό της, ή να επιτεθεί. Δεν προσδιορίζει το “χώρο” της, όπως ο σκύλος. Όλοι οι χώροι είναι “δικοί” της. Με σώμα ευλύγιστο, έχει διαίσθηση του κινδύνου και αντιδρά ταχύτατα. Προτέρημα: “όπως και να την ρίξεις, θα πέσει με τα πόδια”. Βλέπει στο σκοτάδι, συλλαμβάνει ήχους ασύλληπτους, ανακαλύπτει και αιφνιδιάζει το θήραμά της αθόρυβα σε αντίθεση με τον “φασαρτζή” σκύλο.

 

ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ, μόνο όταν αυτή θέλει είναι τρυφερή. Ποτέ της δεν… υπογράφει -όπως ο σκύλος!- ”συμβόλαιο υποταγής, πίστης και αυτοθυσίας”. Βέβαια, ο σκύλος είναι το μόνο πλάσμα στο ζωικό βασίλειο που θα θυσιαζόταν για το αφεντικό του -τον άνθρωπο. Η γάτα όχι! Έτσι, την ώρα που τη χαϊδεύεις, κι όταν η ίδια κρίνει πότε, μπορεί να σε γρατζουνίσει! Δεν κάνει σκυλοφιλίες, ούτε υπηρετεί κανένα. Κρατά την ανεξαρτησία της, έχει το αυτεξούσιο κι αυτό που την ενδιαφέρει είναι η καλοπέρασή της.

 


 

ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ των Φαραώ η γάτα είχε θεοποιηθεί. Κατά το Μεσαίωνα πέρασε δύσκολες φάσεις (λόγω πανδημιών). Κατηγορήθηκε για “διαβολικές ιδιότητες” και θεωρήθηκε “αιτία κακών” (μαύρη γάτα). Ιστορικά, η γάτα ακολούθησε τον άνθρωπο όταν αυτός άρχισε να αποθηκεύει σπόρους δημητριακών τους οποίους έπειτα μετέφερε από τόπο σε τόπο για να τους εμπορευτεί. Οι σπόροι όμως έφεραν τους ποντικούς στα σπίτια και τότε οι γάτες έγιναν πολύτιμες! Ο άνθρωπος τις είχε μαζί του και στα εμπορικά καράβια. Οι Σταυροφόροι επιστρέφοντας στην Ευρώπη κουβάλησαν και την πανούκλα (πανώλη) μαζί τους, με “φορείς” της τα ποντίκια. Τότε, η αξία της γάτας ανέβηκε κατακόρυφα και έγινε απαραίτητη σε κάθε σπίτι.

 

ΣΤΟΝ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ και τον τωρινό αιώνα οι σχέσεις γάτας ανθρώπου σημείωσαν μεγίστη βελτιωση. Από ζώο θεοποιημένο ή δαιμονοποιημένο, έγινε ένας καθημερινός σύντροφος. Ασκεί άλλης υφής γοητεία που δεν διαθέτουν οι σκύλοι. Όχι μόνο στους απλούς ανθρώπους, αλλά και σε πολλές διασημότητες. Τις λάτρεψαν εστεμμένοι (βασίλισσα Βικτορία), πεζογράφοι και ποιητές (Έλιοτ, Μποντλέρ, Κολέτ, Μπαλζάκ, Ουγκό, Μαρκ Τουέιν, Χεμινγουέι, Νερούντα, Βερλέν, Μπουλγκάκοφ, Σάρτρ, Μπέκετ, Μπουκόβσκι, Ρίλκε, Μοντάλε, Ρίτσος, Δημουλά, Καββαδίας, Σαχτούρης, Σεφέρης, Ν. Δήμου και πάμπολλοι άλλοι). Συντρόφευσε διασημότητες της τέχνης (Στραβίνσκι, Άντριου Λόιν Βέμπερ [“Cats”], Μπαρντό, Πικάσο, Νταλί κ.ά.), πολιτικούς (Λένιν, Τσόρτσιλ κ.ά.), επιστήμονες (Φρόϊντ, Σβάϊτσερ κ.ά.), κινηματογραφιστές…

 


[Το ποίημα είναι του Ν. Δήμου, από την ιστοσελίδα του]

 

ΠΟΛΛΟΙ προσφεύγουν στις γάτες τους, όταν έχουν προβλήματα. Για τον Σβάιτσερ “μόνο δυο πράγματα ανακουφίζουν τον άνθρωπο από τίς δυστυχίες του: η μουσική και οι γάτες”. Πρέπει όμως να τις αγαπά κανείς παρα πολύ ώστε να παραβλέπει τις διακυμάνσεις του χαρακτήρα τους: η αμφιθυμία τους, η αιώνια νωχέλεια, ο “δεμεμελισμός” τους, ο ναρκισισμός αλλά και η απαίτησή τους για σεβασμό της προσωπικότητάς τους -ειδικά όταν ανεβαίνουν σε κρεβάτια, γραφεία, καρέκλες, ώμους, γραφομηχανές ή κομπιούτερ-, τις καθιστούν ιδιόμορφες, χωρίς ποτέ να χάνουν το αξιολάτρευτό τους. Είναι όντα αλληλοεπιδραστικά με τον άνθρωπο (2).

 

ΟΙ ΓΑΤΕΣ, αυτοί “οι ωραίοι διάβολοι” κατά τον Μπουκόβσκι όπως τις παρουσιάζει σε μια συλλογή κειμένων/ποιημάτων του (3), είναι κυνηγοί και άγριοι διεκδικητές του έρωτα ή της λείας τους. Αδίστακτες στις κατακτήσεις τους και ανθεκτικότατες “στα χτυπήματα της ζωής”, θεωρούνται “εφτάψυχες”. Γράφει ο Μπουκόβσκι: “Όταν γίνομαι κουρέλι, απλώς κοιτάζω μια ή περισσότερες από τις γάτες μου. Έχω 9. Απλώς κοιτάζω μια απ’ όλες να κοιμάται ή να χουζουρεύει και ηρεμώ. Η γραφή είναι επίσης η γάτα μου. Η γραφή με αφήνει να αντιμετωπίζω τα πράγματα. Με χαλαρώνει!

 


 

ΕΤΣΙ, το χάιδεμα μιας γάτας είναι σίγουρα αγχολυτικό, πιθανόν και θεραπευτικό! Γάτα και χαλάρωση πάνε μαζί. Έτσι λένε. Απόδειξη; Οι παρακάτω στίχοι:

 

Αφήνω δίπλα το βιβλίο μου/ “Η Σημασία του Ζεν”

και βλέπω τη γάτα να χαμογελάει/ κάτω απ΄τα μουστάκια της,

καθώς νωχελικά χτενίζεται με/ τη ροδαλή τραχιά της γλώσσα.

 

Γάτα”, της λέω, “θα σου δάνειζα/ αυτό το βιβλίο να το μελετήσεις,

αλλά μοιάζει να το έχεις κιόλας διαβάσει”

 

Σηκώνει τα περίφημα μάτια της

και μου ρίχνει ένα βλέμμα γεμάτο νόημα.

Μην είσαι αφελής”, μου γουργουρίζει, “εγώ το έγραψα”! (4)

 

Ο ΧΡΟΝΟΣ που περνά κανείς με μια γάτα”, σύμφωνα με τη γαλλίδα συγγραφέα Colette, “δεν είναι ποτέ χαμένος”. Πιθανόν, γιατί οι γάτες είναι πανούργα πλάσματα και πάντα βρίσκουν τον τρόπο, αν αντιληφθούν ότι κάτι “δεν πάει καλά” στην ψυχολογία σου, να σε προσελκύσουν, είτε με το πάντα εντυπωσιακό βλέμμα τους, είτε με κάποιες “γουργουριστές” κινήσεις τους: με ένα πήδημα στην καρέκλα, το γραφείο ή τον υπολογιστή σε κατακτούν, θες δε θες…

 

ΓΙΑ ΠΟΛΛΟΥΣ -κι αυτό είναι το ωραίο-, η συμβίωση με μία ή περισσότερες γάτες αποτελεί ένα καβαφικό ταξίδι. Χωρίς λιμάνι, μα γεμάτο απρόοπτα, συγκινήσεις, ποικίλα συναισθήματα, ψυχοσωματική χαλάρωση, “φευγιό” από την καθημερινότητα. Η συμβίωση αυτή ενέχει στιγμές ευτυχίας και πληρότητας. Για όσους βέβαια τις λατρεύουν! (29/5/20)

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

-(1) γάτα (λεξικό Μπαμπινιώτη): λ. Αντιδάνειο.{ΕΤΥΜ, μεσν. < μτγν. κάττα < μτγν. λατ. catta, από όπου και γαλλ. Chat, καθώς επίσης και αρχ. γερμ. kazza (> γερμ. Katze, αγγλ. Cat) [αρχαιοπρ.γαλέ-η= γαλή] [Στην κρητική διάλεκτο υπάρχει ο κάτης=ο γάτος, η γάτα]

-(2) Σε σχετική επιστημονική μελέτη (2017), διαπιστώθηκε ότι οι περισσότερες γάτες προτιμούν να αλληλεπιδρούν με ανθρώπους, αντί να φάνε ή να παίξουν με παιχνίδια. Δυο χρόνια αργότερα, η ίδια ερευνητική ομάδα ανακάλυψε ότι οι γάτες ρυθμίζουν τη συμπεριφορά τους ανάλογα με το πόσο σημαντική είναι η προσοχή που τους δίνουμε.[https://www.kathimerini.gr/1044845/gallery/epikairothta/kosmos/]

-(3) Τσαρλς Μπουκόβσκι (1920-1994), “Η Γάτα”, ποιητική συλλογή (μετάφρ. Βαρβάρας Χατζησάββα, εκδ. ΑΠΟΠΕΙΡΑ, 2017)

-(4) “Η Γάτα”, ποίημα του Αμερικανου ποιητή Dilys Laing (1906-1960),[στο συλλογικό περί ζώων τόμο, “Ο Άνθρωπος και τα άλλα Ζωα”, σε επιμέλεια Άννας Λυδάκη-καθηγήτριας Παντείου Πανεπιστημίου, εκδ. Παπαζήση, 2019]

 

—————————————-

* Του Γιάννη και της Ελένης

 


Σχολιάστε