"Ο λόγος ο εφήμερος βαστά μόνο μια μέρα
το άρωμά του όμως κρατεί και νύχτα και ημέρα"
Στ.Γ.Κ., Νοε. 2010

Το περιοδικό “Το Σπίτι του Παιδιού” (πιο παλιά, “η Παιδόπολις”)

 

 

 

 

ΤΟ περιοδικό “Η ΠΑΙΔΟΠΟΛΙΣ”

 


και αργότερα “ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ”

[Από τα πιο αγαπημένα μας περιοδικά ήταν αυτό που εξέδιδε η “Πρόνοια Βορείων Επαρχιών Ελλάδος”-μετέπειτα “Βασιλική Πρόνοια”-το οποίο κυκλοφορούσε όχι μόνο μέσα στις Παιδοπόλεις αλλά και έξω, μαζί με τα άλλα παιδικά (Ελληνόπουλο, Διάπλασις των Παίδων, Κόσμος Επιστήμη και Ζωή κ.λπ.)

 

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ-Η ΔτΠ και TO ELLHNOPOYLO

O HLIOS-KOSMOS EPISTHMH KAI ZOH

(Το περιοδικό "Το Σπίτι του Παιδιού", όπως το παρουσιάζει στο βιβλίο του ο Κώστας Δήμου:

kostas dimou-periodiko h paidopolis


---------------------------

Θυμηθήκαμε Το Σπίτι του Παιδιού  βλέποντας μια φωτογραφία της σπουδαίας φωτογράφου της Κατοχής, της Βούλας Παπαϊωάννου:

 


[Μικροί Παιδοπολίτες διαβάζουν "Το Σπίτι του Παιδιού" που μόλις τους το δώσανε. Αν προσέξει κανείς το ολοσέλιδο εξώφυλλο του περιοδικού που κρατά στα χέρια ο μικρός που διαβάζει, είναι μια φωτογραφία του Δ. Χαρισιάδη-του άλλου σπουδαίου φωτογράφου της εποχής- με ένα παιδοπολίτη της Αγριάς Βόλου να κάνει κούνια]

 

Φωτογράφους των Παιδοπόλεων θυμάμαι έντονα τον ψηλό, ευθυτενή και λεπτό, όλο ευγένεια και πάντα χαμογελαστό Δ. Χαρισιάδη, (όχι, τη Βούλα Παπαϊωάννου δεν την είδα σε όσες παιδοπόλεις και για όσα χρόνια έμεινα) και στην παιδόπολη “Άγιος Δημήτριος” (Θεσσαλονίκη και Ωραιόκαστρο) τον Καρκανιά (δεν θυμάμαι το μικρό του όνομα), ο οποίος είχε το φωτογραφείο του στην αρχή της Αγίας Σοφίας, στη Θεσσαλονίκη. Ο αδελφός του, κουτσός, πιθανόν από τον πόλεμο, εργαζόταν στην παιδόπολη στα λογιστικά.

 

[Παιδοπολίτες διαβάζουν κάποια συνέχεια του περιοδικού]

 

Προχθές, βλέποντας, όπως γράφουμε και πιο πάνω, εκφραστικές φωτογραφίες της Βούλας Παπαϊωάννου (1898-1990) [ονομάστηκε φωτογράφος της Κατοχής (“Μαύρη Βίβλος”), αλλά και “ανθρωπιστική φωτογράφος” λόγω των τρυφερών θεμάτων της], μου έκανε εντύπωση πως φωτογράφιζε και το παραμικρό που θεωρούσε επίκαιρο. Όπως η ζωή στις παιδοπόλεις που ήταν άγνωστη στους πολλούς. Από τη ζωή μας είναι οι παραπάνω ασπρόμαυρες φωτογραφίες της Παπαϊωάννου.

 



Στην ιστοσελίδα Lifo [https://www.lifo.gr/articles/photography_articles/213003/voyla-papaioannoy], ο κύριος M. Hulot, ένας από τους βασικούς συντελεστές της ιστοσελίδας, σε άρθρο σχετικό με τη Βούλα Παπαϊωάννου, μετάξύ άλλων, γράφει: Σύμφωνα με τον Γ. Φτέρη, η Βούλα Παπαϊωάννου «… έπαιρνε τη φωτογραφική της μηχανή όπως παίρνει ένας άντρας το τουφέκι του, το πιστόλι του, και χαμένη μέσα στον κόσμο έκανε αντίσταση του ελληνικού ματιού, της ελληνικής μνήμης, τον καιρό που το μάτι έβλεπε μόνο με την καρδιά και η μνήμη ήτανε η τιμή μας, το τελευταίο που μας έμενε…». Και παρακάτω:

Οι φωτογραφίες της πείνας περιφέρονταν κρυφά χέρι με χέρι και στην Αθήνα, όπως μαρτυρεί ο Ροζέ Μιλλιέξ: «Πριν φύγω από την Αθήνα μπόρεσα να ξεφυλλίσω δύο λευκώματα με φωτογραφίες που κυκλοφορούν εκεί κάτω παράνομα και θα τις δείτε χωρίς αμφιβολία, κάποια μέρα, γεμάτοι φρίκη…   Το λεύκωμα που αναφερόταν στα παιδιά ήταν τραγικό. Πώς να ξεχάσουμε εκείνα τα μικρά τραγικά πρόσωπα τα σκαμμένα από την πείνα, τα χωρίς χαρά, που δεν ήξεραν πια να χαμογελούν, με το δέρμα κολλημένο πάνω στα πλευρά, με τους σπονδύλους των κινούμενων αυτών σκελετών να προεξέχουν, εκείνες τις κνήμες που είχαν γίνει σαν καλάμια κι ήταν τόσο εύθραυστες, ώστε παιδιά οκτώ χρονών έπρεπε να στηρίζονται σαν γέροι σε μπαστούνια ή να τα σηκώνουν σαν βρέφη στα χέρια…».

Η δύναμη της ματιάς της όμως αναδεικνύεται ιδιαίτερα στα πορτρέτα. Η φωτογραφία έχει την ικανότητα να πλησιάζει τους ανθρώπους που επιλέγει να φωτογραφίσει χωρίς να τους παρενοχλεί, με αποτέλεσμα να διατηρούν τη φυσικότητα στην έκφρασή τους ακόμα και όταν η λήψη έπρεπε να είναι σκηνοθετημένη.   Η ίδια το επιβεβαιώνει στο άρθρο του M. Hulot: «Εγώ έλεγα πάντα ότι η φωτογραφία είναι μόνο η έκφραση… Η έκφραση δείχνει τον άνθρωπο χωρίς φτιασίδι, χωρίς στολίδια»:

———————————-

“ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ”

Το περιοδικό, όπως γράψαμε, κυκλοφορούσε σε όλη την Ελλάδα και πήρε το όνομά του (αντικαθιστώντας το αρχικό “η Παιδόπολις”) από “τα Σπίτια παιδιού’ που είχε ιδρύσει η Βασιλική Πρόνοια σε όλα τα ακριτοχώρια. Το θυμάμαι και στο χωριό μου-τη Βάθη Κιλκίς.

Είχε καθαρά χαρακτήρα επιμορφωτικό, ενημερωτικό, αλλά και ψυχαγωγικό για τους νέους της μεταπολεμικής Ελλάδας. Πουθενά δεν υπήρχε προπαγάνδα.

Στην ύλη του υπήρχαν διηγήματα γνωστών και νέων συγγραφέων (Άλκης Τροπαιάτης, Δημήτρης Γιακος κ.α.), θεατρικοί διάλογοι, παραμύθια ελληνικά και ξένα, σατυρικά ποιήματα και τραγούδια, έργα σημαντικών σύγχρονων λογοτεχνών, “συνεργασίες” Παιδοπολιτών και όχι μόνο, εικονογραφημένες σειρές (σε σκίτσα ΜΠΟΣΤ) κ.ά.

 

Επίσης, θέματα από την ελληνική ιστορία και φιλοσοφία, καθώς και τη χριστιανική θρησκεία, καταλαμβάνουν πάντα μέρος των στηλών του, συνοδευόμενα από ρήσεις μεγάλων ανδρών, όπως του Πλάτωνα ή του Βίκτωρος Ουγκώ.

 


Το Σπίτι του Παιδιού” φροντίζει πάντα να είναι στην επικαιρότητα, παρουσιάζοντας νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο, αλλά και αθλητικά. Οι αναγνώστες του συχνά δημοσιεύουν κείμενα και σκίτσα τους σε αυτό, ενώ έχουν τη δυνατότητα να επικοινωνήσουν μαζί του στη μόνιμη στήλη του “Με ερωτούν και απαντώ”, όπου το περιεχόμενο είναι κυρίως εγκυκλοπαιδικής φύσεως.

 

 

[ στη σελίδα μπορείτε να διακρίνετε μια συνεργασία του συμπαιδοπολίτη μας Θωμά Ηλιόπουλου που μεγαλουργεί στην Αυστραλία σήμερα]

 

[Υ.Γ. Τα εξώφυλλα του περιοδικού σε σκίτσα ΜΠΟΣΤ, όπως και την εσωτερική σελίδα με τις συνεργασίες, έστειλε ο Αντ. Βενέτης]

 

 

Παρά τις λιτές και ασπρόμαυρες σελίδες του, το εξώφυλλο κοσμεί ένα έγχρωμο εικαστικό θέμα, ενώ συνήθως στο οπισθόφυλλο παρουσιάζεται εικονογραφημένο και σε συνέχειες ένα παραμύθι”.

 

—————————————————————————–

 

Aγαπητέ Σταύρο,
Αντί σχολίων, σου διαβιβάζω ένα κείμενό μου, δημοσιευθέν εις το τ. 9/2015 της περιοδικής έκδοσης ΔΑΦΝΟΚΕΡΑΣΑ της Έδεσσας:
“Στο φύλλο της 14.5.2015 των  “Ν. Οριζόντων”, ο ακάματος πνευματικός εργάτης της Έδεσσας Ν.Καραμανάβης αναφέρεται στο περιοδικό  “Το Σπίτι του Παιδιού” [η Παιδόπολις], το οποίο εξεδίδετο από τον Έρανο της “Πρόνοιας Βορείων Επαρχιών της Ελλάδος”.
Το δεκαπενθήμερο περιοδικό “Το Σπίτι του Παιδιού”[η Παιδόπολις] κυκλοφόρησε από το 1950, με σημαντική και πανελλήνια κυκλοφορία, διενέμετο δε και στους τροφίμους των Παιδοπόλεων, οι οποίες υπήρξαν σωτήριες για χιλιάδες παιδιά της ρημαγμένης από την εμφύλια διαμάχη ελληνικής υπαίθρου, τα οποία πέρασαν τις φιλόξενες πύλες τους, και στις οποίες κυριαρχούσαν οι αρχές της αριστείας με αυστηρά αλλά αντικειμενικά κριτήρια. Έτσι  το νοσταλγικό κείμενο του Ν.  Καραμανάβη, μου θύμισε την επταετή περίπου ζωή μου στις παιδοπόλεις της εποχής εκείνης.
Αναφέρω όλως ενδεικτικά κάποιους Παιδοπολίτες της εποχής εκείνης οι οποίοι έγιναν χρήσιμοιπολίτες:
-Αστέριος Αργυρίου, ομότιμος καθηγητής της Νεοελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου του Στρασβούργου, -Κρίτων Ζωάκος, διδάκτωρ Φιλοσοφίας, εγκατεστημένος στις Η.Π.Α.,
-οι γιατροί Κώστας Μπαρμπής, Χρήστος Βενέτης, Σίμος Τσιλίκας, Γιώργος Κωνσταντάκης,
-οι καθηγητές  Περικλής Λεύκας, Σταύρος Καλαϊτζόγλου,  ο Λαρισαίος φιλόλογος Κώστας Τσιάρας,
-οι γεωπόνοι Κώστας Δήμου, Παύλος Καπόγλου, Σίμος Γιαννάκης, Μηνάς Επιτρόπου,
ο κατάλογος είναι ατελείωτος.
Αρχισυντάκτης του περιοδικό ήταν ο ΄Αγγελος Μεταξάς και μεταξύ των συνεργατών του ο σκιτσογράφος και θεατρικός συγγραφέας Μέντης Μποσταντζόγλου. Τα έξοχα και μοναδικά σκίτσα του ανεπανάληπτου Μπόστ κοσμούσαν τις σελίδες και τα εξώφυλλα του περιοδικού (στο πιο πάνω κείμενο δημοσιεύονται δυο εξώφυλλα σε σκίτσα ΜΠΟΣΤ)
Η κυκλοφορία του περιοδικού ήταν σημαντική  πανελληνίως και από τις σελίδες του πέρασαν ή υπήρξαν συνδρομητές
-ο Γιώργος  Λιάνης από το Αμύνταιο,
-ο Παύλος Μπακογιάννης από το Καρπενήσι,
-ο Κ.  Βανδώρος, ο Γ. Βελουδής, ο Φρίξος Τζιόβας,
-ο ηθοποιός Ιάκωβος Ψαράς, ο Ζαχαρίας Τσιρπανλής,
-ο Γιώργος Κούβελας, ο Αθανάσιος Τζούλης, ο Τιμολέων Νατσούλης, ο Γιάννης Γουσέτης,
-ο Αντώνης Ρουπακιώτης,
-οι ποδοσφαιριστές Αθανάσιος Λουκανίδης και Θανάσης Μπέμπης,
-αλλά και οι Εδεσσαίοι Χρ. Διτσος, Νικ. Παπαδόπουλος, Ευστάθιος Μπακίρτσης, Αθανάσιος Πάσχος, Β. Βαλταδώρος.
Το περιοδικό διεκρίνετο για την ποιότητά του: φιλοξενούσε κείμενα της Πηνελόπης Δέλτα, Ιουλίου Βέρν,
Σοφίας Μαυροειδή – Παπαδάκη, Λουκή Ακρίτα, Γ Αθανασιάδη – Νόβα, Θ. Πετσάλη-Διομήδη, Λέοντος Μελά και εκοσμείτο από σκίτσα του ανεπανάληπτου Μπόστ και όχι μόνο.
Ακόμα στο ίδιο φύλλο ο Ν. Καραμανάβης αναφέρεται στον εκ Βιζύης  φιλόλογο  Ανδρ.  Πολυμένη, ο οποίος υπήρξε καθηγητής πλείστων εξ ημών των παιδοπολιτών στο Στ΄ Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης.
Αντώνης Ν.  Βενέτης
Μοναστηράκι  Δωρίδος
ΥΓ.  Να προσθέσω όμως και μερικά ονόματα άλλων παιδοπολιτών:
-Ο ε.α. Αντ/γος Ηλίας Αγρόδημος,
-οι συμμαθητές μου  Ηλίας Φωτιάδης, εγκατεστημένος στο ΄Ααχεν της Γερμανίας, ο Γιώργος Αποστολίδης,
ποδοσφαιριστής του ΠΑΝΣΕΡΡΑΙΚΟΥ, ο αείμνηστος φιλόλογος Ανδρέας Γαλάνης, και ο επίσης αείμνηστος Γιώργος Φλώρος, ποδοσφαιριστής του ΗΡΑΚΛΗ Θεσ/νίκης.
-Ο Στράτος Φίλινας, ο οποίος ήταν ένας από τους πρωταγωνιστές σε μια από τις καλλίτερες ελληνικές ταινίες, τον ΟΥΡΑΝΟ του Τάκη Κανελλόπουλου.
-Ο Γιώργος Καραγιαννίδης, ο οποίος διαθέτει όλους σχεδόν τους τόμους της Παιδόπολης.
-Ο Κώστας Τραπεζουντίδης, διεθνής παίκτης ομάδας Βόλευ του ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΥ και άριστος επιστήμονας.
-Ο Γιώργος Παπαδόπουλος, Γεωπόνος, από την Ομαλή Κοζάνης, καλλιτέχνης, ζωγράφος στην Αμερική.
-Ο Γιώργος Κακαλόπουλος, ο Παναγιώτης Εφραιμίδης, ο Λέων Γερασίμου, ο τερματοφύλακας του ΠΑΝΙΩΝΙΟΥ και
του ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΥ, Αθανάσιος Κουρκουβέλας,
-οι από τη Μουργκάνα καταγόμενοι Σωτήρης Μυγδάλης, Χριστόφορος Στράτης, Νικηφόρος Μπέσιας και ο αείμνηστος Λάκων Αγησίλαος Σερεμέτης, προιστάμενος των τεχνικών υπηρεσιών του Δήμου Θεσ/κης.

 


Σχολιάστε