"Ο λόγος ο εφήμερος βαστά μόνο μια μέρα
το άρωμά του όμως κρατεί και νύχτα και ημέρα"
Στ.Γ.Κ., Νοε. 2010

Carpe Diem – “Aσε τη ζωή που κάνεις, πιάσε τη ζωή που χάνεις” (Χ.Ν., 6-6-15)

 

 

 

 

«ΑΣΕ ΤΗ ΖΩΗ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙΣ, ΠΙΑΣΕ ΤΗ ΖΩΗ ΠΟΥ ΧΑΝΕΙΣ»! *

  • «Τα νιάτα χώμα γίνονται κι η ομορφιὰ χορτάρι» (δημοτικό)

ΞΕΦΥΛΛIΖΟΝΤΑΣ μια παλαιά έκδοση με μαθητικές δημιουργίες (εποχής υπουργίας Γ. Ράλλη-τέλη δεκαετίας ‘70), διαβάζουμε  μερικούς πικρούς στίχους του κατ’ εξοχήν ελεγειακού ποιητή Μίμνερμου (τέλη 7ου αι. π.Χ.) που, σε ελεύθερη απόδοση από μια μαθήτρια (1), μιλούν για το εφήμερο της νιότης:

«Με τ΄ άνθη της Ανοίξεως ομοιάζει η νεότης,

Ωραίος, αλλά σύντομος πολύ είν΄ ο ανθός της.

Οι νέοι όμως γεύονται την όμορφη εποχή,

Αμέριμνοι, χαρούμενοι και με αγνή ψυχή,

Χωρίς ποτέ να νιώσουνε τι η μοίρα έχει γράψει

Και πως η νιότη κι η ομορφιά μέλλει ποτέ να πάψη…»

ΤΗΝ ΙΔΙΑ πίκρα για το σύντομο της ζωής εξέφρασε κι ο διάσημος Λατίνος ποιητής Οράτιος, πασίγνωστος από τις «Ωδές» του. Μια από αυτές, με το λατινικό τίτλο «carpe diem» [=άδραξε (εκμεταλλεύσου) την παρούσα ημέρα], κάθε χρόνο τέτοια εποχή «ανακυκλώνεται» εμπνέοντας χιλιάδες νεότερους ποιητές. Έγραφε, λοιπόν, ο Οράτιος απευθυνόμενος στη Λευκονόη, τη μικρή αγαπημένη του:

«Μην ψάχνεις, δεν αρμόζει να γνωρίζεις,

ποιο τέλος δώσαν οι θεοί για μένα,

και ποιο για σένα, Λευκονόη

μη χάνεσαι στων Αστρολόγων τα γραμμένα.

Ό,τι κι αν έρθει, κοίτα να το υπομένεις

είτε πολλούς χειμώνες είναι ακόμα να μας στείλει

ο Δίας, είτε είναι ο τελευταίος μας, αυτός,

που σπά τώρα στα βράχια τη θάλασσα των Τυρρηνών.

Να ’σαι σοφή, πιες καθαρό κρασί,

χώρεσε τις μεγάλες προσδοκίες σου

στο λίγο χρόνο: Δες, καθώς εμείς μιλάμε,

φεύγει και χάνεται, ο φθονερός καιρός.

Carpe diem,

ζήσε την κάθε μέρα, και να είσαι

λιγότερο εύπιστη, από δω κι εμπρός». (2)

ΑΛΛΑ δεν χρειάζεται να προσφύγει κανείς στους Αρχαίους (Έλληνες και Λατίνους) για να φιλοσοφήσει πάνω στο εφήμερο της ζωής, το στιγμιαίο της ημέρας. Ο χρόνος κυλάει ανεπιστρεπτί κι εμείς αναβάλλουμε τα ωραιότερα πράγματα του σήμερα, για ένα άγνωστο και θολό μέλλον. Αν και βλέπουμε το χρόνο με θλίψη να γλιστρά μέσα από τα χέρια μας –όπως συμβαίνει με την εγκλωβισμένη σημερινή νεολαία των «τριάντα-και-βάλε» χρόνων, μένουμε άπραγοι συνθέτοντας μόνο αναποτελεσματικές μνημονιακές ιερεμιάδες. Οι νέοι μας ξοδιάζουν τις ώρες τους σε καφέ ή κομπιούτερ, λαπτοπ, τάμπλετ ή κινητά, ενώ η ζωή δίπλα τους περνά και φεύγει.

ΠΕΡΙΠΟΥ να τι θα έλεγε μονολογώντας ένας βαθιά σκεπτόμενος σημερινός τριανταπεντάρης υποαπασχολούμενος νέος:

«-Ζούμε ή δεν ζούμε τη ζωή μας; Να, το σύγχρονο σαιξπηρικό δίλημμά μας. Μέχρι να καταλάβουμε ότι τελικά δεν ζούμε, παρά διασχίζουμε, μέσω φαντασιώσεων χιλιάδες «λεωφόρους» πλασματικών κόσμων! Όταν συνερχόμαστε ήδη η ζωή έχει κάνει άλλο ένα άλμα προς τη φθορά: χωρίς, δυστυχώς, να έχουμε εγγίσει ένα άλλο σώμα δίπλα μας, χωρίς το χτυποκάρδι του έρωτα, την εναγώνια αναμονή στο ραντεβού, την έκσταση του δοσίματος (3)…

«-Κοίτα να δεις τι μού συμβαίνει εμένα», μου λέει μια γνωστή φανατική της τεχνολογίας. «Ξυπνώ στάνταρ ώρα 07.00, πατώ το κουμπί του κομπιούτερ μου, πλένομαι βιαστικά, βάζω τον καφέ στο μπρίκι, σερφάρω στα e-mail και το facebook, πίνω στο δρόμο τον καφέ, φτάνω στη δουλειά. Πάλι κομπιούτερ, facebook, προγράμματα, απαντήσεις στις προτάσεις της εταιρίας, μια κουβέντα τυπική με τον boss, επαγγελματικά τηλεφωνήματα, χαζοαστεία με συναδέλφους, σάντουιτς με λίγο νερό… Έτσι, τραβάει την ανηφόρα η καθημερινότητα. Το βράδι πέφτω νωρίς, ξυπνώ πάλι νωρίς…, τα ίδια σαν πάντα,  όπως χθες, προχθές, αύριο. Μονότονο μοτίβο: σκέψου, δούλεψε, ενημερώσου, μελέτησε, διεκπεραίωσε. Α, κατέβασε και τα σκουπίδια τώρα που φεύγεις… Όσο για real life, εκείνο το «ερωτεύσου», ε, «ζωή, την άλλη φορά!», λέω… Έτσι, η κατάθλιψη χτυπάει κόκκινο σ’ αυτή την ηλικία την μπλοκαρισμένη από την κρίση και την απέραντη εσωστρέφεια που καταλήγει σε μια ατέλειωτη υπαρξιακή μοναξιά».

ΑΛΛΑ, την αξία του εφήμερου της ζωής και την αντίδραση σ΄αυτό διαλαλούν οι κρητικές μαντινάδες που σε πείσμα μνημονίων και κρίσεων μεταφέρουν από γενιά σε γενιά τη χαρά της ζωής. Με λέξεις/τρόπους ζωής που λείπουν από τους νέους ανθρώπους του 2016. Όπως ο «ενθουσιασμός», το «ξεφάντωμα», ο «απτός» έρωτας, οι «προσωπικές σχέσεις», ο «διαθέσιμος χρόνος», το «νοιάξιμο» για τον άλλο, ο «χρόνος» που φεύγει… Και φεύγει, η ζωή, τόσο γρήγορα που δεν ανέχεται  μεταμέλειες. Ούτε καν το «στερνή μου γνώση να σ΄ είχα πρώτα»:

  • Γλέντιζε και ξεφάντωνε εδά πού ’χεις τα νιάτα,
    πριχού τα δεις να σβήνουνε σα ζάλα μέσ’ στη στράτα.
  • «Μην την αφήνεις τη ζωή χαράμι να πηγαίνει,
    Γιατί η κάθε μια στιγμή που φεύγει δε γιαγέρνει.»
  • «Όπως τον βρίσκεις τον καιρό. Δίδε του να πηγαίνει

Γιατι η ζωή πάει μπροστά και πίσω δεν γαέρνει».

  • Άσε τα πρέπει μακριά, τα θέλω να κοιτάξεις
    παρ’ τη ζωή στα χέρια σου, τη μοίρα σου ν’ αλλάξεις.

ΖΩΗ είναι το σήμερα. Και μόνο το σήμερα είναι το πολυτιμότερο πράγμα που έχουμε στη διάθεσή μας. Το χθες πέρασε και το αύριο είναι άγνωστο. Οι περισσότερες μιζέριες  προέρχονται από ερωτήματα και απογοητεύσεις του χθες ή του αύριο! Είναι καρποί των φρούδων ελπίδων και προσδοκιών μας, των άσχημων εκτιμήσεων για το μέλλον, των μη ρεαλιστικών ιδεοληψιών μας (πολιτικών ή προσωπικών). Είμαστε θύματα των επιλογών μας, γι αυτό και υπάρχει συνεχές το ανικανοποίητο στη ζωή μας.

ΟΙ ΜΕΡΕΣ που μας απομένουν ως το τέλος αποτυπώνονται πικρόχολα σ’ ένα παλιό φοιτητικό σλόγκαν που το γράφαμε ξένοιαστοι στην πόρτα του δωματίου μας, εκεί στη Φιλίππου 73, στη Θεσσαλονίκη. Έλεγε: «Today is the first day of the rest of your life!» Μια καθημερινή υπόμνηση για το καθημερινό στένεμα του χρόνου. Και υπόμνηση για περισσότερη ζωή και δράση στο σήμερα. Τότε, ναι, ζούσαμε. Ακόμη και με δυο δραχμές ή και καθόλου, όμως ζούσαμε…

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

-(1) Παρασκευή Σιώρου [Τάξη Στ’ εξατάξιου Γυμνασίου Θεσπρωτικού], «Ανθολογία Μαθητικών Κειμένων και Σχεδίων», σελ. 272, ΥΠΕΠΘ, Αθήνα, 1976. Το αντίστοιχο απόσπασμα από τον Μίμνερμο- [ἡμεῖς δ’, οἷά τε φύλλα (D2, 2W], με την κανονική μετάφρασή του:

«ημείς δ’, οία τε φύλλα φύει πολυάνθεμος ώρη
έαρος, ότ’ αίψ’ αυγήις αύξεται ηελίου,

τοις ίκελοι πήχυιον επί χρόνον άνθεσιν ήβης
τερπόμεθα, προς θεών ειδότες ούτε κακὸν ούτ’ αγαθόν∙
(…)»][=Παρόμοιοι κι εμείς με τα νιογέννητα φύλλα της πολυανθισμένης

άνοιξης, όταν με τις ηλιαχτίδες μεγαλώνουν,

λίγο καιρό χαιρόμαστε τα λούλουδα της νιότης,

Χωρίς να ξέρουμε απ’ τους θεούς καλό ή κακό…]

-(2) Οράτιος, Quintus Horatius Flaccus, 65-8 π.Χ.-Ωδές, I, 11, 8 «Στη Λεκονόη»

 

-(3) «Η μεγαλύτερη σοφία είναι να κάνεις υπέρτατο στόχο της ζωής την απόλαυση του παρόντος, γιατί αυτή είναι η μόνη πραγματικότητα, ενώ όλα τ΄άλλα είναι παιχνίδια του νου…» (Ίρβιν Γιάλομ, «Η θεραπεία του Σοπενάουερ», σελ. 115, εκδ. Άγρα, 2005)

 

  • Από επιτοίχιο σύνθημα.

 

 

ECOUTEZ CA AUSSI:

 

https://www.youtube.com/watch?v=Foffrb2HkN4

 

et regardez-moi ca!

https://www.youtube.com/watch?v=X0zyYbsLJ1M

 


Σχολιάστε