"Ο λόγος ο εφήμερος βαστά μόνο μια μέρα
το άρωμά του όμως κρατεί και νύχτα και ημέρα"
Στ.Γ.Κ., Νοε. 2010

Περίσκεψη και δράση

Παραμυθία, περίσκεψη και ενεργός δράση (απόσπασμα, «Χ.Ν.», 23-4-12, Στ. Γ. Καλαϊτζόγλου)
«Αν κάνεις ό,τι έκανες πάντα, θα έχεις ό,τι είχες πάντα» (Ανώνυμου)

Ο ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΣ παρηγορητικός λόγος που λέγεται στο άρρωστο παιδί για να αποκοιμηθεί, ή να γλυκάνει ο πόνος του, στην εποχή μας έχει πάρει διαστάσεις τακτικής «θεραπείας» ή αυτοθεραπείας στους μεγάλους, τώρα που με την οικονομική κρίση οι ψυχοσωματικές ασθένειες «χτυπούν κόκκινο»! Η δύναμη ενός τέτοιου λόγου διαχέεται με συζητήσεις ψυχοθεραπείας (ομαδικές ή ατομικές), ή με αναγνώσεις βιβλίων «πρακτικής φιλοσοφίας».
ΕΤΣΙ, δικαιολογείται η τεράστια εμπορική επιτυχία που έχουν τα λεγόμενα βιβλία «εκλαϊκευμένης φιλοσοφίας» (1), τα διανθισμένα με πλήθος αλληγορικών μύθων ή μικρών ιστοριών παρμένων από τη λαϊκή παράδοση Ανατολής και Δύσης, ή την καθημερινότητά μας. Πολλές τέτοιες «αφηγήσεις» είναι απόρροια εμπειριών των ίδιων των συγγραφέων (ψυχαναλυτών ή οικογενειακών συμβούλων).
Η με το φιλοσοφικό μύθο παραμυθία στους μεγάλους, αντίθετα με το κλασικό παιδικό παραμύθι, αποσκοπεί στη νοηματοδότηση της ζωής. Είτε επειδή τα ασθενή άτομα λιποψυχούν μπροστά στα προβλήματα, είτε επειδή είναι ανήμπορα να αντιδράσουν λογικά στις νέες καταστάσεις-προκλήσεις. Η οικονομική κρίση με τα τόσα αδιέξοδά της έχει φέρει στα πρόθυρα νευρικής κρίσης εκατοντάδες χιλιάδες ελληνικά νοικοκυριά. Μόνο τα δύο τελευταία χρόνια οι αυτοκτονίες που καταγράφονται στην Ελλάδα αγγίζουν τον ανησυχητικό αριθμό των 1.725!

Η ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ που απευθύνεται στους ενήλικες αποβλέπει στην αυτογνωσία τους. Ώστε, με περίσκεψη και χρήση της κοινής λογικής, να ξεπεράσουν τις δυσκολίες τους. Πώς; Με το να υποδεικνύονται έμμεσα στους απελπισμένους οι λανθασμένοι δρόμοι που ακολουθούν. Πιο απλά, οι παρερμηνείες, ή οι παρεξηγήσεις των γεγονότων, όταν κανείς είναι φορτισμένος συναισθηματικά. Τα φιλοσοφικά αυτά παραμύθια αποτελούν, κατά κάποιο τρόπο, καθρέφτες της ανθρώπινης ψυχής (2) αλλά και ολόκληρης της κοινωνίας…

ΠΟΛΛΟΙ θα πουν –και πολύ σωστά- πως, αφού υπάρχει ο δρόμος της δράσης, τι τη θέλουμε την περίσκεψη; Ο θυμός είναι κακός σύμβουλος, διαβρώνει δε πρώτα εμάς. Η οργή καθοδηγείται επιτήδεια από άλλους, έξω από εμάς. Το δε ξέσπασμα μας είναι ενέλεγκτο και καταστροφικό. Πολλοί συνιστούν, αντί του αναστοχασμού και της αυτοκριτικής στα βαθύτερα αίτια της κρίσης, να επιλέξουμε ασυζητητί την ανοιχτή σύγκρουση εναντίον οτιδήποτε αντιβαίνει στον μέχρι τώρα τρόπο ζωής μας! Πιο απλά, οι «βίαιες» καταστάσεις που μας επιβάλλονται, αλλάζουν μόνο με τη βία! Αυτό είναι το μοτίβο πολλών αριστερών, εξωαριστερών ή εξωκοινοβουλευτικών δυνάμεων.

ΧΩΡΙΣ να είμαστε θιασώτες της ηττοπάθειας, όλα τα μέλη μιας κοινωνίας δεν διαθέτουν τον παρορμητισμό της εξέγερσης. Ή, αν θέλετε, την «ιδεολογία της καταστροφής» που εμπνέει τους κάθε είδους μπαχαλάκηδες. Όσοι βαυκαλίζονται ότι, αλλάζοντας τις εξωτερικές συνθήκες μιας κοινωνίας βίαια χωρίς όμως ταυτόχρονα να αλλάξεις και τον άνθρωπο (την παγιωμένη νοοτροπία και συμπεριφορά του), είναι δυνατόν να αλλάξουν όλα, μάλλον δεν έχουν διαβάσει καθόλου Ιστορία: Ακόμη κι οι μεγαλύτερες κοινωνικές εξεγέρσεις (Γαλλική Επανάσταση 1789, Ρώσικη Επανάσταση 1917) άλλαξαν μεν «φαινομενικά» τις κοινωνικές συνθήκες, ελάχιστα όμως τη φύση των ανθρώπων.

ΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ (citoyens), ή οι «σύντροφοι» (товарищ) που πήραν την εξουσία, τελικά την πρόδωσαν, επειδή είχαν αδύνατους χαρακτήρες. Είναι τα ανθρώπινα πάθη που δεν επιτρέπουν στις βασικές έννοιες προόδου (ισονομία, δίκαιη φορολόγηση όλων, δημοκρατική παιδεία για όλους, ισότητα ευκαιριών, εργασία για όλους, δίκαιη κατανομή πλούτου κ.λπ.) να αναπτυχθούν. Το ίδιο, άραγε, δεν έγινε και με τα «αρπαχτικά της Μεταπολίτευσης» στην Ελλάδα; Όμως, αν δεν αλλάξουμε εμείς οι ίδιοι ως κύτταρα μιας κοινωνίας, ας μην περιμένουμε πως θα αλλάξει ο κόσμος γύρω μας (3). (…) Στ.Γ.Κ., 23-4-12, Χανιά.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
-(1) Irvin D. Yalom, Lou Marinoff, Dr Wayne W. Dyer, Leo Busckaglia, Paulo Koelho, Jacques Salomé, π. Θεόφιλος Φάρος κ.ά.
-(2) Ch. Brulhart, “Les Trois Portes de la Sagesse” (στο http://www.metafora.ch/- Ο παραπάνω φιλοσοφικός μύθος (στα Contes et Sagesse) έχει μεταφρασθεί στα ελληνικά από Στ.Γ.Κ.)
-(3)«Αν εμείς δεν αλλάξουμε σε τίποτε, τίποτε δεν θα αλλάξει γύρω μας» (πεποίθηση των ημερών)


Σχολιάστε