"Ο λόγος ο εφήμερος βαστά μόνο μια μέρα
το άρωμά του όμως κρατεί και νύχτα και ημέρα"
Στ.Γ.Κ., Νοε. 2010

Έτος Νικηφ. Βρεττάκου (2012)

ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ
Ο καινούργιος χρόνος χαρακτηρίστηκε δίκαια «Χρόνος Ν. Βρεττάκου».
Ο γλυκύτατος ποιητής που γνώρισα προσωπικά από ένασύντομο πέρασμά του από τα Χανιά -στα 1986- μου θύμισε τον παιδικό μου φίλο Κρίτωνα Ζ.. Με εκείνη την ευκαιρία μιλήσαμε και για τον Κρίτωνα που έλειπε στην Αμερική. Είχαν μεταξύ τους κάποια ποιητική σχέση.

(Η πρόσκληση για το διήμερο το αφιερωμένο στον ποιητή, 1986, Χανιά)

Και οι δυο τους ήταν από τα ίδια μέρη μέρη, τη Λακωνία. Ο Κ. του είχε γράψει μια φορά ένα ωραιότατο γράμμα, αν και μικρός μαθητής στο Γυμνάσιο (εξατάξιο τότε), στο οποίο ζητούσε να του εξηγήσει ο ποιητής τί είναι η ποίηση.

Έψαξα την επιστολή τον καιρό της χούντας, επειδή ήξερα ότι ο Βρεττάκος την είχε βάλει ως εισαγωγή του στην ποιητική Συλλογή «Το Βάθος του Κόσμου». Δυστυχώς δεν βρήκα ούτε το βιβλίο, επειδή η ποίηση του Βρεττάκου είχε απαγορευθεί από τη χούντα! Είχαν και οι δυο τις ίδιες πανανθρώπινες ευαισθησίες και την ίδια ποιητική δύναμη…

Μου αρέσει ο Ν. Βρεττάκος για την απλότητα των στίχων του, για τη φυσιολατρία του που όμως σε οδηγεί παραπέρα: στη μεταφυσική των πραγμάτων. Αναδεικνύει ως πρωταρχικές κοινές, όμως ξεχασμένες έννοιες, τις λέξεις αγάπη, φως, ειρήνη, Ελλάδα…

Λέει για την Ελλάδα (στη «Λειτουργία Κάτω από την Ακρόπολη»):
«Και το όνομα Ελλάδα, δεν είναι λέξη, αλλά λόγος. όλες οι λέ-
ξεις που ονομάζουν το φως.
Περικλείνεται μες στα τρία φωνήεντα και τα τρία σου σύμφωνα
των βιβλίων η βίβλος.
Κ’ ενανθρωπίστη στις τρις συλλαβές σου το φως» (Στ.Γ.Κ.)

(χειρόγραφη αφιέρωση του ποιητή στο γιό μου ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ)

Τα παρακάτω ποιήματα είναι μια μικρή γεύση από την ποίησή του. Ή μάλλον μια πρόγευση:

1.-Ἡ Ἑλληνικὴ γλῶσσα

Ὅταν κάποτε φύγω ἀπὸ τοῦτο τὸ φῶς
θὰ ἑλιχθῶ πρὸς τὰ πάνω ὅπως ἕνα
ρυακάκι ποὺ μουρμουρίζει.
Κι ἂν τυχὸν κάπου ἀνάμεσα
στοὺς γαλάζιους διαδρόμους
συναντήσω ἀγγέλους, θὰ τοὺς
μιλήσω ἑλληνικά, ἐπειδὴ
δὲν ξέρουνε γλῶσσες. Μιλᾶνε
μεταξύ τους μὲ μουσική.

Τhe Greek language

Nikiforos Vrettakos
Τhe Greek language
(translated by Marjorie Chambers)

When Ι sometime leave this light
Ι shall meander upwards like a
murmuring stream.
And if by chance somewhere among
the azure corridors
Ι meet with angels, Ι shall speak
to them in Greek, since
they do not know languages. They
speak among themselves with music.

2.-Ἂν δὲν μοῦ ῾δινες ποίηση Κύριε

Ἂν δὲ μοῦ ῾δινες τὴν ποίηση, Κύριε,
δὲ θἄχα τίποτα γιὰ νὰ ζήσω.
Αὐτὰ τὰ χωράφια δὲ θἆταν δικά μου.
Ἐνῷ τώρα εὐτύχησα νἄχω μηλιές,
νὰ πετάξουνε κλώνους οἱ πέτρες μου,
νὰ γιομίσουν οἱ φοῦχτες μου ἥλιο,
ἡ ἔρημός μου λαό,
τὰ περιβόλια μου ἀηδόνια.

Λοιπόν; Πῶς σοῦ φαίνονται; Εἶδες
τὰ στάχυά μου, Κύριε; Εἶδες τ᾿ ἀμπέλια μου;
Εἶδες τί ὄμορφα ποὺ πέφτει τὸ φῶς
στὶς γαλήνιες κοιλάδες μου;
Κι᾿ ἔχω ἀκόμη καιρό!
Δὲν ξεχέρσωσα ὅλο τὸ χῶρο μου, Κύριε.
Μ᾿ ἀνασκάφτει ὁ πόνος μου κι᾿ ὁ κλῆρος μου μεγαλώνει.

3.-Γράμμα

Δὲν ἔχω ἕνα φύλλο ἀπ᾿ τὰ παλιὰ πράσινα δέντρα.

Σοῦ γράφω τὴ λύπη μου σ᾿ αὐτὸ τὸ χαρτί.
τόσο ἐλαφριὰ ποὺ νὰ στὴ φέρει ὁ ἄνεμος,
τόσο καλὴ καὶ τρυφερὴ ποὺ νὰ μὴ παραξενευτεῖ ὁ ἥλιος,
εὐγενικὴ σὰν τὴ σιωπὴ ποὺ περπατεῖ στὸ χορτάρι
τὴ νύχτα, ἁπλὴ καὶ καθαρὴ σὰν τὸ νεράκι ποὺ τρέχει
καὶ δὲ μαντεύεις πὼς τὸ γέννησε ἡ χτεσινὴ καταιγίδα.

Πολλοὶ σκοτώθηκαν. Πολλοὶ ζοῦμε. Ὅλοι μας εἴμαστε
λαβωμένοι. Εἶναι βαρὺς ἀπὸ τὸν πόνο μας ὁ κόσμος.

Μὲ τὴ σιωπὴ τῆς θάλασσας θὰ λάβεις τὴ λύπη μου.
Σοῦ στέλνω αὐτὸ τὸ αἰώνιό μου Μή με λησμόνει!
Εἶναι ἕνα φῶς διπλωμένο ἀνάμεσα σ᾿ ἕνα μικρὸ συννεφάκι.
Σοῦ στέλνω αὐτὸ τὸ ἀρνάκι, μιὰ κ᾿ εἶσαι κοντὰ στὸ θεό,
νὰ τ᾿ ὁδηγήσεις σ᾿ ἕνα πράσινο κῆπο του.

Σοῦ στέλνω αὐτὸ τὸ βρέφος μὲ τὸ τσακισμένο ποδαράκι.
Ἀνεβασέ το στὸ παράθυρο μὲ τὸν αὐγερινό,
κοντὰ στὸν κόσμο, κοντὰ στὸ ὄνειρο,
κοντὰ στὴν καλοσύνη σου,ποὺ εἶναι ζεστὴ σὰ μιὰ ἀνάσα μητέρας,
κοντὰ στὸ τζάκι ποὺ ὀνειρεύεσαι μὲ τὸ χέρι στὸ μέτωπο
τὴν εὐτυχία τοῦ πεινασμένου, τοῦ στρατιώτη, τοῦ ἄρρωστου.
Βάλτο κοντὰ στὴν πράσινη σημαία. Κοντὰ στὸ κόκκινο
ἄλογο. Στὴ μητέρα σου πλάι, ποὺ τριγυρισμένη
ἀπ᾿ τοῦ Γενάρη τοὺς σπουργῖτες, γνέθει τὴν ἐλπίδα.
ἄλτο κοντὰ στὸ στεναγμὸ τῆς φιλίας. Κοντὰ-κοντά.
Βάλτο νὰ κάτσει, κι ἄνοιχτου σὰν ἕνα γέλιο τὸ παράθυρο
νὰ ἰδεῖ τὸν κόσμο.

4.-Μεταρσίωση

Τὸ πνεῦμα μου, σὰν οὐρανός, σὰν ὠκεανός, σὰν θάλασσα,
λύνεται ἀπόψε στὸ ἄπειρο χωρὶς νὰ βρίσκει ἀναπαμό.
Τὶς ζῶνες γύρω του ἔσπασε καὶ ἀνατινάζεται θερμὸ
τὸ πνεῦμα μου σὰν οὐρανός, σὰν ὠκεανός, σὰν θάλασσα.

Σὰν γαλαξίας ἀπέραντος τὸ σύμπαν σέρνω στὸ χορό.

Ἥλιο τὸν ἥλιο γκρέμισα, θόλο τὸ θόλο χάλασα,
κι εἶμαι σὰν μίαν ἀπέραντη, πλατιὰ γαλάζια θάλασσα,
ποὺ οἱ στενοὶ πάνω μου οὐρανοὶ δὲ μοῦ σκεπάζουν τὸ νερό.

Υ.Γ.
Το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού ανακήρυξε το 2012 «Έτος Βρεττάκου»: αφορμή τα 100χρονα από τη γέννηση, αλλά και τα 20χρονα από το θάνατό του. Γεννήθηκε την πρωτοχρονιά του 1912 στις Κροκεές Λακωνίας και πέθανε το 1991 στη Πλούμιτσα Λακωνίας. Μετά το γυμνάσιο έφυγε για την Αθήνα και σπάνια πλέον πήγαινε στο χωριό. Πολέμησε στο Αλβανικό Μέτωπο, το δε 1942 έλαβε μέρος στην Εθνική Αντίσταση. Κατά τη διάρκεια της χουντικής διδακτορίας, το 1967, αυτοεξορίστηκε στην Ελβετία. Με τη μεταπολίτευση, ξαναγύρισε, εγκαταστάθηκε στις Κροκεές. Στις αρχές του 1980 έφτιαξε ένα μικρό σπιτάκι δίπλα στα χαλάσματα της Πλούμιτσας, όπου και έγραψε πολλά από τα έργα του αγναντεύοντας τον Ταΰγετο, τη λατρεία του.
Έργα του είναι: “Το μεσουράνημα της φωτιάς (1940)”, “Ο Ταΰγετος και η σιωπή (1949)”, “Τα θολά ποτάμια (1950)”, “Πλούμιτσα (1951)”, «Το Βάθος του Κόσμου» (1961), “Προμηθέας (1979)”, «Ο διακεκριμένος Πλανήτης» (1983), «Λειτουργία κάτω από την Ακρόπολη» (1981) κ.ά. Ο Νικηφόρος Βρεττάκος τιμήθηκε με πολλά Ελληνικά και ξένα βραβεία, ενώ προτάθηκε και υποψήφιος για το βραβείο Νόμπελ στην ποίηση. Το 1987 έγινε Ακαδημαϊκός.

————————————
ΤΟ «ΜΕΓΑΛΥΝΑΡΙ» που λατρέυω

http://www.youtube.com/watch?v=X094iczxK3w


Σχολιάστε