"Ο λόγος ο εφήμερος βαστά μόνο μια μέρα
το άρωμά του όμως κρατεί και νύχτα και ημέρα"
Στ.Γ.Κ., Νοε. 2010

Καιροσκόποι αποδέκτες της… απεύθυνσης

 

 

 

 

ΚΑΙΡΟΣΚΟΠΟΙ ΑΠΟΔΕΚΤΕΣ ΤΗΣ «ΑΠΕΥΘΥΝΣΗΣ»

Ο ΛΑΟΣ ανέκαθεν απεχθανόταν τους «γυρολόγους» της πολιτικής, τους οποίους ονομάζει και «Ο.Φ.Α.» (=Όπου Φυσά ο Άνεμος!) Και φυσικά, δεν τους ψηφίζει, εκτός κι αν έχει στενό συγγενικό δεσμό μ΄ αυτούς ή κάποιο οικονομικό συμφέρον!

 

ΑΝΑΡΩΤΙΟΜΑΣΤΕ, λοιπόν, πόσοι ανταποκρίθηκαν στην «απεύθυνση ενός πλατιού καλέσματος» προς τον «προοδευτικό χώρο», όπως θα τον ήθελε ο κ. Τσίπρας για να διασφαλίσει την «ηγεμονία» του; Παρουσιάστηκαν ένας λησμονημένος παλαιοπασόκος, ο Στέφανος Τζουμάκας, η πασίγνωστη κα Ρεπούση, ένας άλλοτε «φέρελπις» της πασοκικής παράταξης, ο Ραγκούσης, ένας Μωραΐτης και άλλα «απομεινάρια» της χθεσινής μέρας.

 

ΑΛΛΑ, και ένας Θεοχαρόπουλος της ΔΗΜΑΡ, που κατέληξε να είναι πρόεδρος ενός κόμματος-σφραγίδα, αφού το σύνολο των οπαδών του… αποτελούν ουσιαστικά και τα μέλη της Κεντρικής Επιτροπής της ΔΗΜΑΡ! Σε τι μπορούν να βοηθήσουν τον ΣΥΡΙΖΑ οι «προσχωρήσαντες» ΔΗΜΑΡιώτες και Πασόκοι, όταν ο κόσμος γνωρίζει τη «λεοντή» που προσπαθεί να φορέσει η «αριστερά», ώστε να αλωθεί ο πάλαι ποτέ «προοδευτικός χώρος»!

 

 

ΠΟΣΟ Κεντροαριστεροί μπορούν να θεωρηθούν όλοι αυτοί που περιπτωσιακά «πλαισιώνουν» σήμερα τον κ. Τσίπρα;  Δεν αγωνίζονται άραγε, για μια «καρέκλα» που δεν τη βλέπουν αλλού; Όσο για τη «διεύρυνση» της Κεντροαριστεράς, ε, «μια κουβέντα είπαμε»! Καλές μεν είναι οι «γέφυρες», καλοί και οι «γεφυροποιοί» αλλά να αντέχουν να σηκώνουν μεγάλα βαριά ονόματα και να έχουν διάρκεια στο χρόνο!

 

ΤΕΤΟΙΕΣ προσχωρήσεις δεν προσθέτουν τίποτε στο ΣΥΡΙΖΑ, ούτε δίνουν «ώθηση στην κοινωνία προς τα εμπρός». Αντίθετα, εκνευρίζουν τους πραγματικούς αριστερούς του κόμματος που βλέπουν κάποιους τυχάρπαστους «παρείσακτους» να παίρνουν καίριες θέσεις στα ψηφοδέλτια του ΣΥΡΙΖΑ. Από την άλλη, όλη αυτή η «φιέστα» στο Γαλάτσι, σε καμιά περίπτωση δεν δημιουργεί την αίσθηση στο λαό ενός «προοδευτικού μετώπου» απέναντι στη Νέα Δημοκρατία- γενικά στο λεγόμενο «συντηρητισμό». Το παιχνίδι έχει χαθεί προ πολλού για το κυβερνών κόμμα, άσχετα αν ορισμένοι δεν το έχουν αντιληφθεί ακόμη. (Στ.Γ.Κ.)

 

——————————-

ΑΠΕΥΘΥΝΣΗ, κατά τον γλωσσολόγο καθηγητή Γ. Μπαμπινιώτη:

Τι είναι αυτό το «απεύθυνση» κ. Μπαμπινιώτη; Λέμε στη γλώσσα μας απεύθυνση, που είπε ο Πρωθυπουργός μιλώντας για «απεύθυνση ενός πλατιού καλέσματος»; Υπάρχει τέτοια λέξη και δεν την ξέρουμε;

 

Γεώργιος Μπαμπινιώτης , 4 Μαρτίου 2019

 

  • Και ξαφνικά χτυπάνε τα τηλέφωνα. Λέμε στη γλώσσα μας απεύθυνση, που είπε ο Πρωθυπουργός μιλώντας για «απεύθυνση ενός πλατιού καλέσματος»; Υπάρχει τέτοια λέξη και δεν την ξέρουμε; Και χα, χα, χα ….

 

Σοβαροί, εγγράμματοι δημοσιογράφοι, επιστήμονες, εκπαιδευτικοί, ακροατές, τηλεθεατές αντιδρούν στο άκουσμα τής λέξης. Η απεύθυνση προσκρούει στο γλωσσικό τους αίσθημα. Και τι θέλει να πει… ο ποιητής, εν προκειμένω ο πρωθυπουργός μας, με την «απεύθυνση ενός πλατιού καλέσματος»; Μπράβο, λέω! Απορίες για κάτι σημαντικό και ουσιαστικό, για τη γλώσσα μας. Επιτέλους. Έστω κι αν το απεύθυνση θυμίζει —και συνδέεται πράγματι ετυμολογικά— με το απευθυσμένον (έντερο). Και τα δύο ανάγονται ετυμολογικά στο ευθύς: ευθύνω – απευθύνω (αρχική σημασία «καθιστώ κάτι ευθύ, ισιώνω») – απευθυσμένο (το ορθόν τμήμα τού παχέος εντέρου) και απεύθυνση (;) H λέξη ἀπεύθυνσις δεν είναι μεν συχνή, αλλά ούτε και νέα∙ χρησιμοποιήθηκε με άλλη σημασία ήδη τον έβδομο μ.Χ. αιώνα στα Ιατρικά τού Παύλου Αιγινήτη (Ἐπιτομῆς ἰατρικῆς βιβλία ζ΄, 6. 92). Στο Λεξικό τής Αρχαίας, στο Liddell-Scott, στο λήμμα ἀπεύθυνσις μαθαίνουμε ότι η λέξη σημαίνει «adjustment, setting” ή όπως αποδίδεται στο ελληνικό Συμπλήρωμα τού Liddell-Scott (από τον Παναγιώτη Γεωργούντζο) «τακτοποίησις, διόρθωσις, προσαρμογή», στο δε εξίσου έγκυρο Σύγχρονο Λεξικό τής Αρχαίας Ελληνικής τού Franco Montanari, το ίδιο λήμμα αποδίδεται ως «διευθέτηση, τακτοποίηση».

 

Βεβαίως, ένας πρωθυπουργός δεν έχει σχέση με Γράμματα, λέξεις και λεξικά. Θα άκουσε ο άνθρωπος τη λέξη απεύθυνση που (χωρίς καμιά σχέση με την παλιά) πλάστηκε με νέα σημασία. Κάπου στο λεξιλόγιο τής αριστερής διανόησης με την τάση της προς νεολογισμούς και καινολεξίες (που ενίοτε καταλήγουν σε κενολεξίες). Ίσως το βρήκε και σε λεξικά που σπεύδουν να υιοθετήσουν και να επικυρώσουν ό,τι εμφανίζεται (με περιορισμένη έστω συχνότητα) στο Google. Πάντως δεν το βρήκε στα δικά μας λεξικά: στο λεξικό τού Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη, στού Κριαρά, στο λεξικό τού Παπύρου, στού Δημητράκου, στων Τεγόπουλου-Φυτράκη, στού Σταματάκου, στής Πρωίας, στο δικό μου λεξικό, όλοι έχουμε λήμμα απευθύνω (ακολουθούμενο από το λήμμα απευθυσμένο!). Τα μεν παλαιότερα από αυτά τα λεξικά δεν γνώριζαν ίσως τη λέξη (γιατί δεν υπήρχε ακόμη), ενώ τα νεότερα θεωρήσαμε προφανώς πρώιμο να υιοθετήσουμε τέτοια λέξη προτού εμφανίσει ευρύτερη χρήση και αποδοχή.

  • Και το ότι εμφανίζεται σε αναζητήσεις στο Google με κάποιες χιλιάδες;

 

Αυτές δεν δεσμεύουν τον λεξικογράφο, όταν δεν εκτιμά τη χρήση του ως ευρεία και όταν μάλιστα (όπως αποδείχθηκε στην πράξη) τόσοι έγκυροι ομιλητές τής γλώσσας αντιδρούν αυθόρμητα με αρνητικό τρόπο, εκπλήσσονται και σατιρίζουν ακόμη μια τέτοια χρήση. Βεβαίως, ως τύπος (μορφολογικά/γραμματικά) δεν ξενίζει η λέξη: κατά τα διευθύνω – διεύθυνση και κατευθύνω – κατεύθυνση (αυτά τα δύο υπάρχουν), μπορεί να πλασθεί και τύπος απευθύνω – απεύθυνση. Και ένας τέτοιος νεολογισμός φαίνεται πως άρχισε όντως δειλά-δειλά να χρησιμοποιείται τελευταία, ως το ουσιαστικό τού απευθύνομαι, με τη σημασία «το να απευθύνεις / να απευθύνεσαι».

 

  • Είναι ευρύτερα αποδεκτός ο νεολογισμός αυτός;

 

Oχι. Ηχεί ακόμη ξένος και παράξενος στα αφτιά των ομιλητών τής γλώσσας μας —ίσως και λόγω συνειρμού προς το απευθυσμένο (όρθό έντερο). «Τι είναι πάλι τούτο;» αναρωτιούνται πολλοί. Ωστὀσο, ψάχνοντας στο Διαδίκτυο —το είπα ήδη—, διαπιστώνεις ότι κάποιοι το χρησιμοποιούν. Κάποιοι κάνουν απεύθυνση ή απευθύνσεις. Εγώ και ως ομιλητής και ως λεξικογράφος θα το απέφευγα ακόμη, ακριβώς για να μην ενοχλώ τους συνομιλητές ή τους αναγνώστες μου. Αν καθιερωθεί, θα το υιοθετήσω και ως κύριο λήμμα τού λεξικού μου. «Επιδείνωση τής λέξης»: όταν μετά το νεολογιστικό απεύθυνση πέσουν και δύο άλλες γενικές («απεύθυνση πλατιού καλέσματος»), φραστικά το γλωσσικό αίσθημα αντιδρά ακόμη περισσότερο. Όσο δεν ενοχλεί φραστικά το «απευθύνουμε πλατύ κάλεσμα», τόσο η «απεύθυνση καλέσματος» και μάλιστα η «απεύθυνση πλατιού καλέσματος» είναι αυτή που «φορτώνει» περισσότερο και προσκρούει στο γλωσσικό αίσθημα των περισσοτέρων. Και αντιδρούν απορηματικά έως απορριπτικά και ειρωνικά. Και με επικαλούνται (ως λεξικογράφο)! «Τι λέω;». Ε, λέω αυτά που γράφω εδώ. Για την ιστορία επίσης αναφέρω ότι το ίδιο το ρήμα απευθύνω/απευθύνομαι (το πρωτόθετο, η βάση δηλ. τού παραγώγου απεύθυνση) αμφισβητείται από τον πολύν Γεώργιο Ζηκίδη στο γνωστό λεξικό του, ο οποίος παρατηρεί «κακῶς δὲ νῦν δι’ αὐτοῦ [τού ἀπευθύνω] ἑρμηνεύεται τὸ γαλλ. adresser la parole à quelqu’ un», συμβουλεύοντας να λέμε «αποτείνω τον λόγον» και «αποτείνομαι προς κάποιον». Τελικά, το να μιλάμε για τις λέξεις μας και τη γλώσσα γενικότερα, έστω και για «απευθύνσεις», έστω και διαφωνώντας, είναι θετικό και παρήγορο. Δείχνει ότι δεν χάσαμε ακόμη το ενδιαφέρον μας για καίρια στοιχεία τής ύπαρξης και τής ταυτότητάς μας.

 

* Ο Γιώργος Μπαμπινιώτης είναι καθηγητής Γλωσσολογίας, πρώην πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών Πηγή: Protagon.gr

 

 

——————————-

ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

-Υπάρχουν μνημεία στα Χανιά που, ανεξάρτητα από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις μας, είναι ιστορικού χαρακτήρα για την πόλη και εκφράζουν έναν πολιτισμό που πέρασε. Εφόσον δε σεβόμαστε τη… διαφορετικότητα, οφείλουμε να τα διατηρήσουμε συντηρώντας τα. Ο μιναρές της εικόνας (φωτό, 1) βρίσκεται πίσω από την παλιά βιοτεχνία εσωρούχων «Μαλινάκης» και από ό,τι φαίνεται τείνει μάλλον να καταρρεύσει. Έχουν γίνει οι απαραίτητες ενέργειες από το Δήμο για τη διάσωσή του; Το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού τι λέει επί του θέματος;

 

 

-Η κα Βάσω, «η ζωγράφος της πόλης», δεν υπογράφει -δεν χρειάζεται- τα έργα της! Αυτό που την ενδιαφέρει, όπως ομολογεί, είναι να διώξει την ασχήμια και το μαύρο από  όπου μπορεί. Και να δώσει μια νότα χρώματος και αισιοδοξίας, πάλι όπου μπορεί. Η… χάρη της δεν αρκέστηκε στην Κορνάρου. Παρέλαβε και την Σφακίων στην οποία σε πολλά σημεία έχει δημιουργήσει μικρά αριστουργήματα (φωτό, 2). Ιδίοις μάλιστα εξόδοις! Οι εικόνες της εντυπωσιάζουν όχι μόνο χρωματικά, αλλά και θεματικά. Η φιλοζωία της είναι εμφανής, όπως και η αισιοδοξία που θέλει να μεταδώσει στον κάθε περαστικό, οχούμενο ή πεζό. Ευτυχώς υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που αξιολογούν την καλαισθησία ως ένα απαραίτητο στοιχείο μιας κοινότητας ανθρώπων.

 

 

 

- Χρόνια τώρα τα δυο φουγάρα της παλιάς ΑΒΕΑ (φωτό, 3) υψώνονται… υπερήφανα σε ένα χώρο αναξιοποίητο που τμήμα του κατέληξε να είναι μάλλον δημόσιο πάρκινγκ. Το 5ο Γυμνάσιο Χανίων (Νέα Χώρα), με την Α΄ Ομάδα δημοσιογραφίας του, είχε λάβει μέρος στο Διαγωνισμό Μαθητικού Ρεπορτάζ της εφημερίδας «Χανιώτικα νέα» (2018): είχε διερευνήσει σε εργασία του, με τίτλο «Το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της ΑΒΕΑ» όλες τις παραμέτρους αξιοποίησης του χώρου. Μάλιστα στην έρευνα είχε πάρει μέρος κι ο νυν δήμαρχος Χανίων που είχε μιλήσει για τα δυο φουγάρα και τις ενέργειες του Δήμου για την ανακήρυξή τους μέσω του ΚΑΣ (Κεντρικό Συμβούλιο Αρχαιολογίας) σε νεότερα μνημεία της βιομηχανικής περιόδου στα Χανιά.

 

Από τότε, ουδέν νεότερον… (Στ.Γ.Κ.)

 

 

 

 

ΜΕ ΑΛΛΑ ΛΟΓΙΑ

Κύριε πρόεδρε,

Ειρωνικός στη διάθεσή του, φίλος αναγνώστης μάς επισημαίνει:

«Με Ραγκούση και Τζουμάκα, η «απεύθυνση» έγινε πλάκα»!

ΕΡΜΟΛΑΟΣ (adhm.)

 


Σχολιάστε