"Ο λόγος ο εφήμερος βαστά μόνο μια μέρα
το άρωμά του όμως κρατεί και νύχτα και ημέρα"
Στ.Γ.Κ., Νοε. 2010

Τα καφέ της ανεργίας

Τα καφέ της ανεργίας

περί- διαβάζοντας

Δημοσιεύθηκε στις: 14-03-2011, ΧΑΝΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ

Γράφει ο
ΣΤΑΥΡΟΣ ΚΑΛΑΪΤΖΟΓΛΟΥ
stcloris@yahoo.com)

  • «…Θα ήθελα κι εγώ στα τριάντα μου να είχα τακτοποιηθεί επαγγελματικά και να έφτιαχνα οικογένεια… Τώρα, πού τέτοια σκέψη! Εδώ, δεν μπορώ να συντηρήσω τον εαυτό μου, πόσο μάλλον μια οικογένεια… Και να πεις ότι δεν ξόδεψαν οι γονείς μου για να σπουδάσω ό,τι ήθελα;… Ποιος το φανταζόταν, μόλις πριν δυο χρόνια, ότι ήμασταν τόσο υπό κατάρρευση, είχαμε τόσο διεφθαρμένο, ανίκανο, άθλιο και άχρηστο κράτος; Προσπαθώ, αν και τέλειωσα το ΕΜΠ, να επιβιώσω όπως – όπως κάνοντας οτιδήποτε μου τύχει… Εντάξει, λέω έχει ο Θεός, αλλά πόσο μπορεί να αντέξεις τέτοια κατάσταση, χωρίς να αντιδράσεις;»

(Από συζήτηση με άνεργο νέο επιστήμονα, Χανιά, Μάρτιος 2011).

ΚΛΕΙΝΟΥΝ εμπορικά, αλλά ανοίγουν καφετέριες! Κλείνουν παλιά χανιώτικα καφενεία κι ανοίγουν άλλα, «βελτιωμένα». Οι αλλαγές χρήσης μαγαζιών γίνονται κυρίως στο κέντρο των Χανίων, με την πολυκοσμία της αγοράς και τη σιγουριά της πελατείας…
ΕΙΝΑΙ στη φύση του Έλληνα η επικοινωνία με χώρο το καφενείο. Ξεκινάει από την αρχαία αγορά και τα παλιά αντρικά κουρεία στα οποία ο σχολιασμός της επικαιρότητας γινόταν με την πρώτη καλημέρα! Σήμερα, με την τρομακτική ανεργία (1) των νέων, οι συζητήσεις, τα ηλεκτρονικά μηνύματα και ημερολόγια στο διαδίκτυο, είναι μονόδρομος.
ΠΙΟ ΠΑΛΙΑ, λέγανε πως ο πολιτισμός μιας χώρας μετριέται απ’ τις… τουαλέτες της. Αργότερα, είπαν απ’ τα «στέκια» της. Είχαμε τα ελληνικά καφενεία – τις «μικρές Βουλές»: με τον «πολλά βαρύ» καφέ, το βουνίσιο τσάι, το «υποβρύχιο» ή την τσικουδιά, το τάβλι ή την πρέφα, το τσιγάρο, την πολιτική κουβέντα ή το κουτσομπολιό, το ποδόσφαιρο ή το σχόλιο στην τελευταία ομιλία του βουλευτή…  Και εκεί, μεταξύ σαρδέλας και «κερδισμένου» ούζου, ο Έλληνας έβγαζε τα απωθημένα του. Το καφενείο ήταν ανδρική υπόθεση! Δεν ήταν όμως σπάνιο, οι συμβίες να αναζητούν τον «ανεπρόκοπο» σύζυγό τους στον καφενέ, με την προσωπική τους εμφάνιση! Τα σκίτσα της εποχής απεικονίζουν εύγλωττα το θέμα… Παρά την οικονομική  μιζέρια όμως, υπήρχε η ελπίδα. Λέγαμε: «αύριο, όλα θα πάνε καλύτερα». Και πήγαιναν…
ΣΗΜΕΡΑ, ενδεικτικό του πολιτισμού μας δεν είναι μόνον οι καφετέριες, αλλά και το είδος καφέ που σερβίρουν! Βλέπετε, στα καφέ της ανεργίας της χώρας συγκεντρώνεται ο ανθός της κοινωνίας, η νεολαία. Και με τα λίγα ευρώ που βγάζει ή το περιορισμένο «χαρτζιλίκι» των γονιών, πίνει espresso ή frappé  («φραπεδιά»), σοκολάτα ή γαλλικό καφέ, καπουτσίνο ή ελληνικό, διεκτραγωδώντας τον πόνο της: σχολιάζει βρίζοντας «τη γαμημένη κατάσταση» που «δεν πάει άλλο». Έχει απόλυτο δίκαιο σε ό,τι λέει, σε ό,τι κάνει. Δεν φταίει η νεολαία σε τίποτε για ό,τι συμβαίνει γύρω της. Εμείς οι μεγάλοι «τα σκατώσαμε», όπως διαπιστώνει κι ο πολύς Στρος Καν του ΔΝΤ και εμείς θα έπρεπε να της ζητήσουμε συγγνώμη. Οι νέοι είναι πολύ αγχωμένοι και προβληματισμένοι κουβαλώντας βαριά συναισθήματα για τις προηγούμενες γενιές των πολιτικών όλων ανεξαιρέτως των κομμάτων. Γι’ αυτό και απέχει συνειδητά απ’ τις εκλογικές διαδικασίες, τις «στημένες» όπως λέει.
ΤΙΠΟΤΕ το ευχάριστο δεν έρχεται, τίποτε το άσχημο από το παρελθόν δεν φεύγει. Και κανείς, έτσι για «το γαμώτο» -όπως λένε- δεν την πληρώνει. Μόνο οι φουκαράδες μισθωτοί και ο συνταξιούχοι, οι μικρομεσαίοι επιχειρηματίες ή οι ευσυνείδητοι εργοδότες που πληρώνουν κανονικά φόρους, Φ.Π.Α., περαίωση και τα τέτοια. Ασφυξία και απραξία παντού (2). Όμως, ένα κοινωνικοοικονομικό σύστημα που έμαθε να διατηρείται φορολογώντας τα ίδια «υποζύγια», είναι καταδικασμένο να πεθάνει συμπαρασύροντας και τη χώρα.
…ΟΣΟ για τους συνήθεις καφενόβιους, μεσήλικους και συνταξιούχους, αυτοί συχνάζουν στα καφενεία τους. Πίνουν έναν «σκέτο» ή μια μαλλοτήρα, τσικουδιά με ξηρούς καρπούς ή με μεζέ. Σχολιάζουν με αγωνία την κατάσταση, αφού έχουν παιδόγγονα άνεργα. Αναθιβάνουν και τον παλιό «καλό καιρό» του ελληνικό καφενέ του χωριού, απ’ όπου περνούσαν οι… αρχές: ο πρόεδρος με το βουλευτή δίνοντας υποσχέσεις και μοιράζοντας διορισμούς ή απειλώντας όσους δεν θα τους ψήφιζαν! Περνούσαν κι ο παπάς, ο γεωπόνος, ο κοινοτικός γιατρός, ο χωροφύλακας, ο δάσκαλος… Στα καφενεία κανονίζονταν οι ομιλίες, τα «ρουσφέτια» και το κοινωνικό στάτους της περιοχής. Με απαράβατους κανόνες πολιτικής… ηθικής! Υπήρχαν κι «οι τοπικοί παράγοντες», ανάμεσα στο βουλευτή και τους κατοίκους. Ήταν οι δυνάστες των συγχωριανών τους. Η ψηφοθηρία και η ψηφοδοσία (κατά παραγγελία) άνοιγε πόρτες στα παιδιά… Όλα αυτά αποτελούσαν μια κατάσταση καλά δομημένη για δεκαετίες, θρέφοντας ένα δημόσιο-Μινώταυρο. Και δε νομίζουμε να άλλαξε και πολύ κάτι εν καιρώ μνημονίου!
…ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ, τελικά, παραμένει. Ποιος από τούς δύο είναι ο υπεύθυνος της εθνικής μας παρακμής; Ο Λαός (τού «μαζί τα φάγαμε») ή οι Ηγέτες («μόνοι σας, κύριοι εθνοπατέρες τα φάγατε»); Ευθύνεται ο λαός πού αρνείται να συμμορφωθεί σε μια κατάσταση που διαμόρφωσαν τα κόμματα εξουσίας (μεταπολιτευτικά), με τις  σκανδαλώδεις πράξεις τους, τις εσκεμμένες παραλείψεις τους, το απαράδεκτο ήθος τους (3) ή μήπως φταίει συνολικά η πολιτεία (άρχοντες και αρχόμενοι), για το χάλι της χώρας; Ο καθένας έχει τα επιχειρήματά του!
ΣΗΜΕΡΑ, στα καφέ της ανεργίας δεν εμβαθύνει κανείς τόσο πολύ στο πρόβλημα. Το απλουστεύει ορίζοντάς το στο «αυτοί» (οι πολιτικοί) και στο «εμείς» (οι πολίτες) που («αυτοί») μας στερούν τα πάντα: από τα δημοκρατικά δικαιώματα μέχρι τα βασικά ανθρώπινα. Εξάλλου, «…Στη λαίλαπα της ΔΝΤ εποχής         -όπως λέει σε κάποιο σημείωμά της η κα Φωτεινή Τσαλίκογλου- η ζωή των ανέργων προφανώς και δεν συγκινεί (…) Έχουμε μια παγκοσμιοποίηση της καπιταλιστικής οικονομίας, αλλά όχι και των αξιακών σχέσεων. Καθώς οι αγορές και όχι οι ανθρώπινες ζωές λογαριάζονται καθώς μόνον αυτές θεμελιώνουν επιχειρήματα, ας πούμε, υποδυόμενοι τον κυνισμό των ημερών, ότι ο άνεργος δεν συμφέρει να είναι είδος προς εξόντωση. Όταν η ανεργία εκτοξεύεται στα ύψη, η ύφεση της χώρας δεν μπορεί παρά να διευρύνεται επικίνδυνα. Ας σκεφτούν λοιπόν οι κρατούντες πιο σοβαρά την υπόθεση της αναδιανομής του πλούτου σε αυτήν την πολύπαθη χώρα. Ας επιλεγούν τρόποι άντλησης πόρων αλλιώς και από αλλού που, όπως λένε όσοι γνωρίζουν, και υπάρχουν και είναι δυνατόν να υπάρξουν». (4)
…ΣΚΕΨΕΙΣ πάνω σε ένα εκρηκτικό φαινόμενο. Που, αν δεν βρεθεί σύντομα μια ριζική και βιώσιμη λύση (βαθιές διαρθρωτικές αλλαγές, σκληρή πάταξη φοροδιαφυγής, φορολόγηση του κεφαλαίου), τότε αλίμονό μας ως κοινωνία…

ΣΗΜΕΙΩΣEIΣ:
-(1) Σύμφωνα με τα στοιχεία της «Στατιστικής Υπηρεσίας», το ποσοστό ανεργίας της χώρας, τον μήνα Φεβρ. 2011, άγγιξε το 14,8%!
-(2) Μόνο στην οδό Χρυσάνθου Επισκόπου (παλιά πόλη, Χανιά) μετρήσαμε 16 κλειστά μαγαζιά (Μάρτιος 2011).
-(3) Ο Ισοκράτης, στην «Προς Νικοκλέα» επιστολή του τονίζει πως «το της πόλεως όλης ήθος, ομοιούται τοις άρχουσιν». Απλοποιώντας στα καθ’ ημάς τη ρήση του λέμε ότι «κάθε κοινωνία έχει τους ηγέτες που της αξίζουν» ή αυτό που είπε ο Ν. Βρεττάκος, ότι «αυτός ο λαός δεν είχε ποτέ αντάξιούς του ηγέτες». Θα μπορούσαν βέβαια οι πολιτικοί (δίκην Παγκάλου) να υιοθετήσουν το αφελέστερο «εικόνα σου είμαι κοινωνία και σου μοιάζω». Αλλά ποιοι είναι οι διαμορφωτές αυτής της κοινωνίας;
-(4) Η κα Φωτεινή Τσαλίκογλου είναι καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και συγγραφέας.


Σχολιάστε