"Ο λόγος ο εφήμερος βαστά μόνο μια μέρα
το άρωμά του όμως κρατεί και νύχτα και ημέρα"
Στ.Γ.Κ., Νοε. 2010

Τα παιδοπολίτικα

 

 

 

 

 

 

«ΘΟΛΟΣ ΒΥΘΟΣ»,

(Γιάννη Ατζακά, εκδ. ΑΓΡΑ, 2008)

Γράφει, ο Στ. Γ. Κλώρης

Ο ΔΕΥΤΕΡΟΣ Παγκόσμιος Πόλεμος άφησε, πλην των τραγικών άλλων συνεπειών του, και δυο σημαντικές παράπλευρες απώλειες: τον Εμφύλιο (ή Ανταρτοπόλεμο), και τον «καρπό» του, τις Παιδοπόλεις (μέσα κι έξω απ΄ την Ελλάδα). Τα δυο παραπάνω θέματα αποτέλεσαν «ταμπού» για δεκαετίες.

ΕΙΔΙΚΑ οι Παιδοπόλεις της Φρειδερίκης περιβλήθηκαν με ένα μυστήριο που για δεκαετίες ήταν ομιχλώδες, επειδή τα ίδια τα παιδιά, οι Παιδοπολίτες, 30.000 περίπου τον αριθμό, άντρες πια αργότερα δεν θέλησαν να μιλήσουν ή να γράψουν για τις εμπειρίες τους.

Ήθελαν να ξεχάσουν; Να διαγράψουν απ΄τη ζωή τους ό, τι  τους συνέβη, ή μήπως ηθελημένα απέφευγαν να υποδαυλίσουν και να εξάψουν παλιά πάθη που υπήρχαν ακόμη; Έτσι, την… υπόθεσή τους ανέλαβαν «εργολαβικά» άλλοι: η προσπάθεια, ας πούμε, να παραχαραχτεί η «ιστορία» τους, έγινε πρώτα από την Αριστερά, έπειτα από τον τύπο και τα ΜΜΕ και τέλος από «συγγραφείς»  που, μη όντες αυτόπτες μάρτυρες της ζωής των Παιδοπόλεων, υιοθέτησαν αβίαστα όσα διαθρυλούνταν από τρίτους. Και στις δυο περιπτώσεις δεν έχουμε ιστορία…

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ του Γιάννη Ατζακά, με τον εύγλωττο τίτλο «Θολός Βυθός» (εκδόσεις Άγρα, 2008), έρχεται να συμπληρώσει το κενό. Με γλαφυρό και αρκούντως πειστικό τρόπο  περιγράφει σε δυο επίπεδα μια ολόκληρη ζωή: τη ζωή του, με πυρήνα τις Παιδοπόλεις. Παιδοπολίτης ο ίδιος για 6 χρόνια (1949-1955) γνωρίζει από πρώτο χέρι (αν και όχι σε απόλυτο βάθος) αυτά που συνέβαιναν στις Παιδοπόλεις, τουλάχιστον σε αυτές που ο ίδιος έζησε.

ΤΟ ΕΥΡΗΜΑ του διπλού ρόλου του αφηγητή- ως ώριμου άντρα που  κάνει κριτική (εκ των υστέρων) πάνω στις εμπειρίες του ως παιδιού στις Παιδοπόλεις- είναι ευφυέστατο και άριστο. Έτσι, του δίδεται η ευκαιρία να εκθέσει την άδολη συναισθηματική του φόρτιση (ως «τέκνο» μετεμφυλιακής περιόδου) και ταυτόχρονα να ασκήσει, με υποβόσκουσα «αριστερή» θεώρηση,  κριτική στο θεσμό των Παιδοπόλεων.

ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ για ένα βιβλίο πολύ νοσταλγικό για όσους έζησαν στις Παιδοπόλεις. Είναι έντιμο, αξιοπρεπές και όσο γίνεται ειλικρινές στην αναφορά των γεγονότων (παρά τις όποιες αντιρρήσεις). Είναι επίσης τρυφερό απέναντι στα παιδιά (όλων των παρατάξεων) καθώς και στο προσωπικό των ιδρυμάτων. Πάνω απ΄ όλα είναι ένα βιβλίο ειρηνευτικό στα συμπεράσματά του…

ΤΟ ΘΕΩΡΩ βιβλίο-σταθμό πάνω στο θέμα των Παιδοπόλεων: δεν στηρίζεται σε εικασίες και ακραίες δογματικές θέσεις, αλλά εκφράζει μια άποψη στηριγμένη σε προσωπικά βιώματα. Η αρετή του επικεντρώνεται στην εξύμνηση της καταλλαγής των εμφυλιοπολεμικών παθών, στη μεγάλη συμφιλιωτική δύναμη που αποπνέει και, φυσικά, στην αγάπη και φιλία που ο ίδιος βρήκε από «συμπάσχοντες» στις Παιδοπόλεις… (Στ.Γ.Κ., stcloris@yahoo.gr)


2 Σχόλια

  1. Συμφωνώ απόλυτα με την κριτική του βιβλίου. Ο διπλός αφηγητής αποτελεί και ένα πανέμορφο εύρημα «αντίθεσης». Από τη μία μεριά ο άντρας, κουρασμένος και αφυδατωμένος από την αδικία της ζωής και των παιδικών του χρόνων, από την άλλη το παιδί που αναρωτιέται, διασκεδάζει, ζει. Οι δύο τους περίτεχνα συγκρούονται κατά τη διάρκεια της βραδιάς και προσπαθούν να πείσουν αλλά και να ΜΑΘΟΥΝ ο ένας από τον άλλον, χαρίζοντας μας μια σκληρή αλλά και ρομαντική ματιά στην εξέλιξη της ψυχοσύνθεσης του συγγραφέα από τα παιδικά του χρόνια μέχρι και σήμερα.

    Ίσως η μόνη μου διαφωνία να είναι ότι θα επιθυμούσα περισσότερη διερεύνηση σε αυτή την σχέση και λιγότερη περιγραφική αναφορά της καθημερινότητας των παιδοπόλεων, η οποία μετά από λίγο γίνεται κάπως επαναλαμβανόμενη.

  2. Έχεις απόλυτο δίκαιο στη διαφωνία σου για το ότι θα έπρεπε να γίνει περισσότερη διερεύνηση στη σχέση μικρού-μεγάλου αφηγητή και λιγότερη αναφορά στην περιγραφή της καθημερινότητας.
    Όμως, πρέπει να ξέρεις ότι για ένα μυθιστόρημα η περιγραφή είναι μία από τις βασικές αρετές του, ειδικά όταν αναφέρεται σε γεγονότα ιστορικά, όπως η ζωή στις παιδοπόλεις (μια ζωή άγνωστη στους περισσότερους σήμερα).
    -Αν διαβάσεις το αφήγημά μου «Ο κ. Camel»-δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Κεδρισός» τ. 1, Ιαν-Απρ. 2011- που αναφέρεται στις παιδοπόλεις, θα διαπιστώσεις το ίδιο. Ίσως η περιγραφή είναι «περιττή φλυαρία», αλλά είναι αναγκαία για να σχηματίσει κανείς μια πιο σαφή εικόνα του «περιβάλλοντος» μέσα στο οποίο δημιουργείται η ψυχολογία του αφηγητή…
    Να είσαι πάντα καλά.
    Στ.Γ.Κ.

Trackbacks/Pingbacks

  1. Βιβλία παιδοπολιτών (Γ. Γκουντενούδης, 2016) | www.stcloris.gr - [...] http://www.stcloris.gr/?p=1233 (biblioparoysiash G. Atzaka-Tholos Bythos) [...]

Σχολιάστε